کوسه‌ها و درختان، دو موجود باستانی زمین، قدمتی باورنکردنی دارند اما پرسش اینکه کدام یک زودتر متولد شده‌اند، پاسخی پیچیده‌تر از آنچه تصور می‌کنید دارد.

این سوال که کدام گونه پیش از دیگری در تاریخ حیات زمین پدیدار شده، سال‌هاست که ذهن دانشمندان را به خود مشغول کرده است. اغلب شنیده می‌شود که کوسه‌ها از درختان قدیمی‌تر هستند، اما متخصصان معتقدند که پاسخ به این پرسش به تعریف ما از «کوسه» و «درخت» بستگی دارد.

کوسه‌های مدرن در برابر درختان باستانی

درک رایج از سن کوسه‌ها نشان می‌دهد که گونه‌هایکوسه‌امروزی حدود ۱۹۵ میلیون سال پیش و در دوره ژوراسیک پدیدار شدند. فسیل‌های کوسه‌های باستانی از این زمان به نوادگان زنده‌ی امروزی مانند راسته شش‌کمان‌کوسه‌سانان (Hexanchiformes) که با شش یا هفت آبشش و یک باله پشتی شناخته می‌شوند، ردیابی می‌شوند. این بدان معناست که کوسه‌های مدرن، قدیمی‌تر از درختان نیستند. دانشمندان عموماً توافق دارند که درختان برای اولین بار در اواسط دوره دوونین، تقریباً بین ۳۸۰ تا ۳۹۰ میلیون سال پیش، تکامل یافتند.

به عنوان مثال، اولین درخت واقعی شناخته‌شده در تاریخ تکاملی، آرکئوپتریس (Archaeopteris) نام دارد که از جنگل‌های فسیلی ۳۸۵ میلیون ساله نزدیک قاهره، نیویورک کشف شده است. این گونه با تنه چوبی بلند، برگ‌ها و سیستم ریشه‌ای عمیق، بسیاری از ویژگی‌هایدرختانامروزی را دارا بوده است. دیگر درختان اولیه مانند اوسپرماتوپتریس (Eospermatopteris) در جنگل‌های باستانی نزدیک گیلبوآ، نیویورک و کالاموفیتون (Calamophyton) در جنوب غربی انگلستان، به ترتیب ۳۹۰ و ۳۹۳ میلیون سال پیش در سوابق فسیلی ظاهر شدند.

• کوسه‌ها صدای طعمه را از فاصله ۷۵ متری می‌شنوند
• کشف شگفت‌انگیز گورستان باستانی کوسه‌ها در صحرای مصر
• کشف فسیل کوسه غول پیکر ۹۱ میلیون ساله در آمریکا؛ هیولای دریایی باستان
• راز رژیم غذایی مگالودون، بزرگترین هیولای دریایی سرانجام فاش شد

نیاکان کوسه‌ها و مرزهای تعریف

با این حال، زمانی که به خویشاوندان منقرض‌شده کوسه‌های مدرن می‌نگریم، تصویر کمی پیچیده‌تر می‌شود. فسیل‌های گروه‌های خواهری کوسه‌های مدرن را می‌توان به دوره پرمین و دوونین (حدود ۳۵۹ تا ۴۲۰ میلیون سال پیش) ردیابی کرد. فراوان‌ترین گروه، هیبودونت‌ها (hybodonts) هستند؛ گروهی منقرض‌شده از ماهیان خاردار که الگوی کلسیفیکاسیون منحصر‌به‌فردی در غضروف خود دارند که شبیه کوسه‌های مدرن است. جان میسی، متصدی افتخاری ماهیان فسیلی در موزه تاریخ طبیعی آمریکا، این ویژگی را غضروف کلسیفیه کاشی‌کاری‌شده (tessellated calcified cartilage) می‌نامد و آن را یک شاخص مهم برای بیشتر ماهیان شبیه‌کوسه و اجدادشان می‌داند. اگر این تعریف به کار گرفته شود، این گونه‌های اولیه حدود ۴۰۰ میلیون سال پیش، پیش از ظهور درختان، ظاهر شده‌اند.

پوست زبر کوسه‌ها را می‌توان حتی به زمان‌های دورتر ردیابی کرد؛ دندانه‌های پوستی (dermal denticles) که فلس‌های دندان‌مانند و زبرکننده پوست کوسه هستند، اولین بار حدود ۴۵۰ میلیون سال پیش در سوابق فسیلی ظاهر شدند. این فسیل‌های انتقالی، که در آن‌ها ماهیان به کوسه تکامل می‌یافتند و ویژگی‌های شبیه‌کوسه را به دست می‌آوردند، یک منطقه خاکستری در تعریف کوسه‌ها ایجاد می‌کنند. میسی توضیح می‌دهد که در اعماق گذشته، وقتی با موجوداتی سر و کار داریم که نمونه‌های زنده‌ای برای مقایسه نداریم، تشخیص دقیق‌تر آن‌ها دشوارتر می‌شود.

• سلول‌های خون دایناسورها در فسیل 115 میلیون ساله کشف شدند
• دانشمندان فسیل یک پرنده ۱۵۰ میلیون ساله با دندان‌های دایناسوری را کشف کردند!
• کشف شگفت‌انگیز گورستان باستانی کوسه‌ها در صحرای مصر
• انسان‌های مدرن و نئاندرتال‌ها ۲۰ هزار سال فرهنگ مشترک داشتند

همچنینفسیل‌هاتصویری بسیار محدود ارائه می‌دهند؛ بسیاری تنها شامل تکه‌هایی از یک حیوان، مانند یک دندان افتاده هستند، بنابراین دانشمندان هنوز در حال جمع‌آوری شواهد برای درک دقیق چگونگی و زمان پیدایش کوسه‌ها هستند. سیندی لوی، دیرینه‌شناس گیاهی، می‌افزاید که کشف جنگل‌های فسیلی نادر است، اگرچه شواهد کمی دال بر وجود درختان پیش از اواسط دوره دوونین وجود دارد.