نخستین فروشگاه اپلیکیشن شخص ثالث با تأیید رسمی گوگل وارد پلی استور شد

فروشگاه‌های اپلیکیشن شخص ثالث از همان روزهای ابتدایی شکل‌گیری اندروید بخشی از این اکوسیستم بوده‌اند.

حتی فروشگاه اسلاید‌می چند ماه پیش از راه‌اندازی رسمی اندروید مارکت گوگل فعالیت خود را آغاز کرده بود. از آن زمان تاکنون فروشگاه‌های متعددی در این حوزه ظهور کرده‌اند، اما نصب آن‌ها معمولاً به طی کردن مراحل اضافی، از جمله نصب دستی اپلیکیشن‌ها یا سایدلودینگ، نیاز داشت. اکنون شرایط تغییر کرده و گوگل پلی برای نخستین بار یک فروشگاه اپلیکیشن شخص ثالث را به‌صورت رسمی تأیید کرده است.

این تغییر مهم در سیاست‌های گوگل حاصل رویکرد داوطلبانه این شرکت نبود. اپیک گیمز سال‌ها برای مقابله با انحصار فروشگاه‌های اپلیکیشن اپل و گوگل، نبردی حقوقی و رسانه‌ای را دنبال کرد. این تلاش‌ها به تغییرات متعددی انجامید که تصویب قوانین ضدانحصار، از جمله قانون بازارهای دیجیتال اتحادیه اروپا (DMA)، یکی از مهم‌ترین آن‌ها محسوب می‌شود. این قوانین گوگل را ملزم می‌کنند برای فعالیت فروشگاه‌های رقیب، دسترسی به پلتفرم اندروید را بازتر کند.

تا این لحظه، پیشرفت این روند چندان چشمگیر نبوده، اما به نظر می‌رسد فروشگاه‌های بیشتری در ادامه سال جاری میلادی به این مجموعه اضافه شوند. خوشبختانه نخستین نمونه از این طرح به مرحله اجرا رسیده و فروشگاه اپتویید گیمز (Aptoide Games) اکنون در دسترس قرار دارد. بررسی روند نصب، امکانات و آینده فروشگاه‌های اپلیکیشن شخص ثالث در اندروید می‌تواند تصویر روشن‌تری از این تحول ارائه دهد.

نصب و استفاده از اپتویید گیمز بسیار آسان است

برای افرادی که پیش‌تر چندین فروشگاه اپلیکیشن شخص ثالث را نصب کرده‌اند، وجود مراحل اضافی هنگام راه‌اندازی چنین برنامه‌هایی موضوعی آشنا محسوب می‌شود. اما نصب اپتویید گیمز تقریباً به یک کلیک نیاز دارد و تفاوت چندانی با نصب بازی Angry Birds ندارد.

طراحی نخستین فروشگاه شخص ثالث مورد تأیید رسمی گوگل شباهت زیادی به گوگل پلی دارد. نوار پایینی آن میان بخش‌های مختلف جابه‌جا می‌شود و کاربران نیز به‌راحتی می‌توانند اپلیکیشن‌های موردنظرشان را جست‌وجو کنند. رابط کاربری ساده، مرتب و روان آن در مقایسه با بسیاری از فروشگاه‌های غیررسمی که پیش‌تر از طریق نصب دستی در دسترس قرار می‌گرفتند، کیفیت بالاتری دارد.

با وجود نصب آسان، استفاده از فروشگاهی مشابه گوگل پلی تا حدی تکراری به نظر می‌رسد. نکته دیگری که خیلی زود مشخص شد، تنوع قابل‌توجه بازی‌های موجود در این فروشگاه بود. تقریباً هر بازی قابل‌تصوری در آن پیدا می‌شود. البته بخش زیادی از این بازی‌ها مستقیماً روی سرورهای اپتویید گیمز میزبانی نمی‌شوند. دلیل این موضوع به برنامه‌ای به نام دسترسی به کاتالوگ پلی (Play Catalog Access Program) بازمی‌گردد.

این برنامه در پی احکام حقوقی صادرشده علیه گوگل در پرونده شکایت اپیک گیمز شکل گرفت و در عمل به فروشگاه‌های اپلیکیشن شخص ثالث اجازه می‌دهد به مجموعه برنامه‌های موجود در گوگل پلی دسترسی داشته باشند. البته این دسترسی با محدودیت‌ها و قوانین مشخصی همراه است و همین موضوع تا حدی توضیح می‌دهد که چرا اپتویید گیمز تاکنون تنها فروشگاه موفق در دریافت تأییدیه رسمی بوده است.

البته تمام برنامه‌های این فروشگاه از گوگل پلی تأمین نمی‌شوند. اپتویید گیمز تعدادی اپلیکیشن اختصاصی نیز دارد که برخی از آن‌ها مشوق‌ها و پاداش‌های ویژه‌ای برای کاربران در نظر گرفته‌اند.

با وجود این امکانات، تجربه استفاده از اپتویید گیمز در بسیاری از بخش‌ها تفاوت چندانی با گوگل پلی ندارد. احتمال دارد فروشگاه‌های شخص ثالث دیگری که در آینده از طریق گوگل پلی عرضه می‌شوند نیز با همین مشکل روبه‌رو شوند، هرچند هنوز برای نتیجه‌گیری قطعی زود است.

ظرفیت‌های جذاب در کنار محدودیت‌های جدی

دلیل اینکه تاکنون تنها یک فروشگاه اپلیکیشن شخص ثالث موفق به دریافت تأییدیه رسمی شده، به شرایط سخت‌گیرانه گوگل بازمی‌گردد. برخلاف انتشار یک اپلیکیشن معمولی، راه‌اندازی فروشگاه شخص ثالث مستلزم عبور از مراحل و بررسی‌های بیشتری خواهد بود.

گوگل در مستندات رسمی خود، دستورالعمل‌های مربوط به این فرایند را توضیح داده است. بر اساس این قوانین، فروشگاه‌های شخص ثالث باید الزامات مختلفی را رعایت کنند

• فروشگاه‌ها باید دسترسی آزاد فراهم کنند و سیاست‌های شفاف و بدون تبعیضی درباره برنامه‌ها و خدمات قابل‌عرضه داشته باشند.
• تمام اپلیکیشن‌های موجود در فروشگاه باید مجوزهای روشن توسعه‌دهندگان را دریافت کرده باشند و قوانین مربوط به مالکیت معنوی را رعایت کنند.
• استانداردهای مشخصی در زمینه امنیت، حریم خصوصی و ایمنی کاربران باید رعایت شوند. این موضوع شامل پیروی از سیاست‌های گوگل پلی نیز می‌شود، به‌جز مقرراتی که برای فروشگاه‌های شخص ثالث کاربرد ندارند؛ مانند سیاست پرداخت.
• تمام اپلیکیشن‌های جدیدی که به فروشگاه اضافه می‌شوند، باید تأیید گوگل را دریافت کنند. رعایت نکردن این الزام می‌تواند به حذف فروشگاه شخص ثالث از فهرست برنامه‌های مجاز منجر شود.

این موارد تنها بخشی از مقررات گوگل هستند. این شرکت اعلام کرده که به‌صورت دوره‌ای نمونه‌هایی تصادفی از کاتالوگ فروشگاه‌های شخص ثالث را بررسی می‌کند. همچنین نرخ تخلف از سیاست‌های محتوایی در اپلیکیشن‌های بررسی‌شده نباید از ۲ درصد فراتر برود.

علاوه بر این محدودیت‌ها، گوگل برای انجام بررسی‌های امنیتی و ارزیابی انطباق با سیاست‌های خود، سالانه ۱۵ هزار دلار هزینه اولیه دریافت می‌کند. اگر هزینه بررسی‌ها در یک ماه از ۱۰ هزار دلار بیشتر شود، توسعه‌دهندگان نیز باید مبالغ اضافی را پرداخت کنند.

با توجه به این شرایط، احتمالاً فروشگاه‌های شخص ثالثی که از طریق گوگل پلی فعالیت می‌کنند، در آینده نیز مجموعه‌ای محدود و گزینش‌شده از اپلیکیشن‌ها را ارائه خواهند داد. محدود بودن نسخه رسمی اپتویید نیز تا حد زیادی این موضوع را تأیید می‌کند؛ زیرا تمام امکانات و کاتالوگ فروشگاه اصلی اپتویید در این نسخه در دسترس قرار ندارد.

خبر امیدوارکننده این است که گوگل ظاهراً تنها به همین برنامه اکتفا نمی‌کند. در کنار اضافه شدن فروشگاه‌های تخصصی و محدودی مانند اپتویید گیمز به گوگل پلی، این شرکت برنامه گسترده‌تری نیز برای ساده‌تر کردن نصب دستی فروشگاه‌های تأییدشده در نظر گرفته است. این طرح می‌تواند بخشی از محدودیت‌های جدید سایدلودینگ در اندروید را دور بزند.

با در نظر گرفتن این دو رویکرد متفاوت، به نظر می‌رسد فروشگاه‌های اپلیکیشن شخص ثالث در آینده حضور پررنگ‌تری در اکوسیستم اندروید خواهند داشت. در عین حال، گوگل تلاش می‌کند با تعیین شرایط دشوار و هزینه‌های بالا، کنترل بیشتری بر این فرایند حفظ کند؛ موضوعی که احتمالاً فعالیت برخی فروشگاه‌های مستقل و کوچک متن‌باز را دشوارتر خواهد کرد.

با وجود محدودیت‌های موجود، گسترش این برنامه‌ها اتفاق امیدوارکننده‌ای برای آینده اندروید به شمار می‌رود. هرچه نصب دستی اپلیکیشن‌ها دشوارتر شود، فراهم کردن دسترسی به فروشگاه‌های گزینش‌شده از طریق گوگل پلی و آسان‌تر کردن نصب فروشگاه‌های تأییدشده اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. چنین رویکردی می‌تواند قدرت و انعطاف‌پذیری اندروید را افزایش دهد و مانع تبدیل شدن این سیستم‌عامل به محیطی بسته و محدود شود؛ هرچند میزان موفقیت این تغییرات در آینده مشخص خواهد شد.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.