چرا هفته نخست زندگی ممکن است برای سلامت آینده نوزاد مهم باشد؟
دیدگاه رایج در علم ایمنی‌شناسی این است که رشد دستگاه ایمنی نوزادان مرحله بحرانی مشخصی ندارد، اما بررسی صدها نوزاد نشان می‌دهد نخستین روزهای پس از تولد شاید اهمیت ویژه‌ای داشته باشد. پژوهشگران دریافته‌اند نوزادانی که در هفته نخست زندگی واکنش ایمنی شدیدی نشان می…
خلاصه تحلیلی خبر
دیدگاه رایج در علم ایمنی‌شناسی این است که رشد دستگاه ایمنی نوزادان مرحله بحرانی مشخصی ندارد، اما بررسی صدها نوزاد نشان می‌دهد نخستین روزهای پس از تولد شاید اهمیت ویژه‌ای داشته باشد. پژوهشگران دریافته‌اند نوزادانی که در هفته نخست زندگی واکنش ایمنی شدیدی نشان می…
موضوعات اصلی: پشتیبانی شبکه، واکنش، بذرگذاری، ایمنی، نوزادان، روده
دیدگاه رایج در علم ایمنی‌شناسی این است که رشد دستگاه ایمنی نوزادان مرحله بحرانی مشخصی ندارد، اما بررسی صدها نوزاد نشان می‌دهد نخستین روزهای پس از تولد شاید اهمیت ویژه‌ای داشته باشد.
پژوهشگران دریافته‌اند نوزادانی که در هفته نخست زندگی واکنش ایمنی شدیدی نشان می‌دهند، تا یک‌سالگی تقریباً سه برابر بیشتر از سایر نوزادان در معرض ابتلا به آلرژی یا اگزما قرار دارند. به نظر می‌رسد تأثیر بلندمدت این واکنش اولیه که اکنون برای نخستین بار شناسایی شده، با میکروبیوم روده و نوع تغذیه نوزاد ارتباط داشته باشد.
پتر برودین از کالج سلطنتی لندن می‌گوید
اگر از ۱۰۰ متخصص ایمنی‌شناسی درباره این موضوع بپرسید، پاسخ آنها این خواهد بود که تکامل دستگاه ایمنی از زمان تولد آغاز می‌شود و به‌طور پیوسته ادامه پیدا می‌کند، بدون اینکه مراحل مشخص و جداگانه‌ای داشته باشد.
برودین اوایل ماه جاری میلادی در یک نشست تخصصی ایمنی‌شناسی در لندن، این دیدگاه را به چالش کشید. او اعلام کرد که تیمش دریافته است اگر نوزادی در هفته نخست زندگی واکنش ایمنی شدیدی داشته باشد، این واکنش ظاهراً تأثیری بسیار بیشتر از حد انتظار بر مسیر تکامل بعدی دستگاه ایمنی او می‌گذارد. پتر برودین گفت
این یک مفهوم تازه است.
واکنش اولیه و نقش باکتری‌های روده
برودین و همکارانش در یک پژوهش در حال انجام، نزدیک به ۶۰۰ نوزاد را در سوئد بررسی کرده‌اند. آنها طی نخستین سال زندگی، نمونه‌های خون و مدفوع این نوزادان را جمع‌آوری و تجزیه‌وتحلیل کرده‌اند.
نتایج نشان داد حدود نیمی از نوزادان در هفته نخست زندگی نوعی واکنش ایمنی شدید را تجربه کرده‌اند که پژوهشگران آن را واکنش بذرگذاری نامیده‌اند. این وضعیت با میزان بالای مولکول‌های التهابی، از جمله اینترفرون گاما، همراه بوده است؛ ماده‌ای که سلول‌های ایمنی را فعال می‌کند. در مقابل، سایر نوزادان در همان دوره مقدار کمتری از این مولکول‌های التهابی داشتند و گروه پژوهشی واکنش آنها را بذرگذاری ضعیف نامیده است.
بررسی‌های بیشتر نشان داد میزان باکتری‌های Bacteroides در روده نوزادانی که واکنش بذرگذاری شدیدی داشتند، به شکل محسوسی بیشتر بود. پتر برودین می‌گوید
به نظر می‌رسد فراوانی بالای باکتری‌های Bacteroides باعث می‌شود واکنش‌های بذرگذاری شدت بیشتری پیدا کنند.
با این حال، احتمال دیگری نیز وجود دارد؛ شاید تفاوت در میزان این باکتری‌ها در واقع نتیجه تفاوت در شدت واکنش بذرگذاری باشد، نه علت آن. به گفته برودین، نوزادان می‌توانند این باکتری‌ها را از طریق تماس با مادر و دیگر اعضای خانواده دریافت کنند.
به اعتقاد پژوهشگران، اثر واکنش بذرگذاری تنها حدود یک هفته در ابتدای زندگی ادامه دارد، زیرا در همین دوره روده نوزاد نفوذپذیری بیشتری دارد و باکتری‌هایی مانند Bacteroides می‌توانند وارد جریان خون شوند و سلول‌های ایمنی را فعال کنند. برودین می‌گوید
نوزادان سالم با روده‌ای نفوذپذیر به دنیا می‌آیند و این وضعیت تقریباً پس از یک هفته برطرف می‌شود.
ارتباط واکنش شدید با اگزما و آلرژی
با وجود کوتاه بودن این دوره، واکنش بذرگذاری ممکن است پیامدهایی ماندگار داشته باشد. پژوهشگران با بررسی سوابق پزشکی نوزادان دریافتند ۳۹ درصد از کودکانی که واکنش بذرگذاری شدیدی داشتند، تا یک‌سالگی به اگزما یا آلرژی غذایی مبتلا شدند.
در مقابل، تنها ۱۲ درصد از نوزادانی که واکنش بذرگذاری ضعیفی داشتند، تا یک‌سالگی دست‌کم یکی از این دو مشکل را تجربه کردند. هر دو بیماری با التهاب بیش از حد مرتبط هستند. برودین گفت
در حالت ایده‌آل، آنچه می‌خواهیم یک واکنش بذرگذاری ضعیف است.
بررسی‌های بعدی نشان داد نوزادانی که واکنش شدید داشتند، در ادامه در یکی از سه مسیر متفاوت تکامل سیستم ایمنی قرار گرفتند. دو عامل اصلی با این مسیرها ارتباط داشت: اینکه نوزاد عمدتاً با شیر مادر تغذیه شده یا شیر خشک دریافت کرده و میزان باکتری‌های بیفیدوباکتریوم در روده او چقدر بوده است.
برای نمونه، ۵۰ درصد از نوزادانی که واکنش بذرگذاری شدید داشتند، با شیر مادر تغذیه می‌شدند و سطح بیفیدوباکتریوم روده آنها پایین بود؛ این گروه تا یک‌سالگی به اگزما یا آلرژی غذایی مبتلا شدند. در میان نوزادان شیرخوار دارای واکنش شدید، آنهایی که میزان بیفیدوباکتریوم بالاتری در روده داشتند، کمتر با اگزما یا آلرژی غذایی مواجه شدند. در این گروه، ۲۵ درصد از نوزادان یکی از این مشکلات را تجربه کردند.
پژوهشگران همچنین دریافتند ۳۳ درصد از نوزادانی که واکنش بذرگذاری شدید داشتند و با شیر خشک تغذیه می‌شدند، تا یک‌سالگی به اگزما یا نوعی آلرژی مبتلا شدند. تیم تحقیق در ارائه نتایج خود در این نشست، اطلاعاتی درباره میزان بیفیدوباکتریوم موجود در روده این نوزادان ارائه نکرد.
احتمال نقش بیفیدوباکتریوم در کاهش التهاب
برودین معتقد است بیفیدوباکتریوم ممکن است نقش مهمی داشته باشد، زیرا این باکتری‌ها برخی قندهای موجود در شیر مادر، موسوم به الیگوساکاریدهای شیر انسان یا HMO، را تجزیه می‌کنند و در این فرایند اسیدهای چرب کوتاه‌زنجیره با خاصیت ضدالتهابی تولید می‌شود.
به گفته او، این مواد می‌توانند مانع واکنش بیش از حد دستگاه ایمنی شوند. پژوهشگران قصد دارند در مطالعات آینده علت دقیق شکل‌گیری سایر ارتباطات مشاهده‌شده در این تحقیق را بررسی کنند. لوسی کراچ از دانشگاه بیرمنگام در بریتانیا می‌گوید
این پژوهش بسیار مهم است. تنها تعداد محدودی از مطالعات، تکامل دستگاه ایمنی را در هفته نخست پس از تولد بررسی کرده‌اند.
او معتقد است این یافته‌ها ممکن است به شناسایی روش‌هایی برای توسعه پزشکی شخصی‌سازی‌شده برای نوزادان کمک کند. کراچ گفت
برای مثال می‌توان تصور کرد که واکنش بذرگذاری شدید یا ضعیف یک نوزاد اندازه‌گیری شود و سپس با توجه به شیوه تغذیه او و میزان بیفیدوباکتریوم موجود در روده، یک پروبیوتیک تقویت‌کننده این میکروب‌ها در اختیارش قرار گیرد تا خطر ابتلا به آلرژی یا اگزما کاهش یابد.
با این حال، کراچ تأکید دارد که برای مشخص شدن اینکه واکنش بذرگذاری چه تأثیری فراتر از سال نخست زندگی دارد، تحقیقات بیشتری لازم خواهد بود. او همچنین معتقد است پژوهش‌های آینده باید بررسی کنند که آیا ارتباط‌های مشاهده‌شده در این مطالعه واقعاً رابطه علت و معلولی دارند یا خیر. یکی از راه‌های بررسی این موضوع می‌تواند مطالعه واکنش سلول‌های ایمنی در اندام‌واره‌های روده باشد؛ این ساختارها مجموعه‌هایی از سلول‌های رشد‌یافته در آزمایشگاه هستند که برای شبیه‌سازی عملکرد روده به کار می‌روند. پژوهشگران می‌توانند واکنش این سلول‌ها به باکتری‌ها را در حضور یا نبود HMO بررسی کنند. لیندسی هال، دیگر پژوهشگر دانشگاه بیرمنگام، می‌گوید
تفاوت‌های گزارش‌شده در خطر آلرژی و اگزما قابل توجه هستند، اما این یافته‌ها تنها ارتباط میان عوامل مختلف را نشان می‌دهند و ثابت نمی‌کنند که میکروب‌های خاص یا واکنش‌های مشخص دستگاه ایمنی مستقیماً باعث پیامدهای بعدی می‌شوند.
هال همچنین تأکید می‌کند والدین در شرایط فعلی نباید بر اساس نتایج این پژوهش، شیوه تغذیه یا نحوه تعامل خود با نوزادشان را تغییر دهند. او گفت
هنوز برای اینکه پیشنهاد کنیم این یافته‌ها باید توصیه‌های مربوط به والدین را تغییر دهند، بسیار زود است.
برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.