مقالات و بررسی

خطرناک‌ترین ماده مخدر جهان کدام است؟

براساس مقاله‌ای مربوط به سال ۱۹۸۸، کوکائین خطرناک‌ترین ماده مخدر موجود در خیابان‌ها به شمار می‌رود. البته گروهی دیگر اطمینان می‌دهند که هروئین خطرناک‌ترین مخدر موجود است. مأموران اداره مبارزه با مواد مخدر آمریکا (DEA) نیز تأکید دارند که فنتانیل خطرناک‌ترین ماد…

12 دقیقه مطالعه
  • پشتیبانی شبکه
  • مواد
  • فنتانیل
  • سال
  • ماده
  • مخدر
  • مصرف
  • بیش‌مصرفی
خطرناک‌ترین ماده مخدر جهان کدام است؟

خلاصه تحلیلی خبر

براساس مقاله‌ای مربوط به سال ۱۹۸۸، کوکائین خطرناک‌ترین ماده مخدر موجود در خیابان‌ها به شمار می‌رود. البته گروهی دیگر اطمینان می‌دهند که هروئین خطرناک‌ترین مخدر موجود است. مأموران اداره مبارزه با مواد مخدر آمریکا (DEA) نیز تأکید دارند که فنتانیل خطرناک‌ترین ماد…

موضوعات اصلی: پشتیبانی شبکه، مواد، فنتانیل، سال، ماده، مخدر

براساس مقاله‌ای مربوط به سال ۱۹۸۸، کوکائین خطرناک‌ترین ماده مخدر موجود در خیابان‌ها به شمار می‌رود. البته گروهی دیگر اطمینان می‌دهند که هروئین خطرناک‌ترین مخدر موجود است.

مأموران اداره مبارزه با مواد مخدر آمریکا (DEA) نیز تأکید دارند که فنتانیل خطرناک‌ترین ماده‌ای است که تاکنون دیده‌اند. آن‌ها همچنین مت‌آمفتامین‌ها را رقیبی جدی برای جایگاه دوم می‌دانند. در مقابل، عده‌ای نیکوتین را خطرناک‌ترین ماده معرفی می‌کنند؛ چراکه گفته می‌شود مصرف دخانیات بیش از مجموع تمام مرگ‌ومیرهای ناشی از بیش‌مصرفی (اوردوز) مواد مخدر، تصادف‌های رانندگی و قتل‌ها قربانی می‌گیرد. با این حال، گروهی دیگر اصرار دارند که الکل خطرناک‌ترین ماده است و در صورت تمایل، نمودارهایی برای اثبات قدرت تخریب بیشتر آن نسبت به سایر مواد ارائه می‌دهند.

با توجه به ادعاهایی که نشان می‌دهد الکل سالانه جان حدود ۹۵ هزار نفر را می‌گیرد، شاید تنها بحث موجود این باشد که آیا الکل یک ماده مخدر محسوب می‌شود یا خیر. حتی برخی افراد ماری‌جوانا را خطرناک‌ترین مخدر می‌دانند. پس در نهایت کدام‌یک خطرناک‌تر است؟ بی‌تردید می‌توان علیه هر کدام از این مواد استدلال آورد، اما قاعدتاً یکی از آن‌ها باید از همه بدتر باشد. برای رسیدن به پاسخ، این مواد را بررسی می‌کنیم.

فنتانیل و کارفنتانیل

خطرناک‌ترین ماده مخدر جهان کدام است؟ | دیجینوی

فنتانیل در یک دهه گذشته به دشمن شماره یک دنیای مواد مخدر تبدیل شده است. اگرچه این ماده دارویی تجویزی برای تسکین دردهای مزمن (مانند درد بیماران سرطانی) به شمار می‌رود و افراد زیادی از آن استفاده می‌کنند، مصرف غیرقانونی نوع آزمایشگاهی آن بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌ها داشته و برای افرادی که شناخت چندانی از آن ندارند، به نوعی هیولای افیونی تبدیل شده است.

مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا (CDC) در سال ۲۰۱۷ فنتانیل را یک بحران بهداشت عمومی اعلام کرد. این مرکز در سال ۲۰۲۰ داده‌هایی منتشر کرد که نشان می‌داد از میان ۹۲ هزار مرگ ناشی از بیش‌مصرفی مواد مخدر، نزدیک به دو سوم آن‌ها بر اثر مصرف مواد افیونی رخ داده است و فنتانیل سهم عمده‌ای در این آمار دارد. داده‌های دیگر نیز حاکی از آن است که فنتانیل عامل ۷۰ درصد از کل مرگ‌ومیرهای ناشی از بیش‌مصرفی محسوب می‌شود.

در سال ۲۰۲۲، آمار مرگ‌ومیر ناشی از بیش‌مصرفی به نزدیک ۱۰۸ هزار نفر رسید و مواد افیونی مصنوعی مانند فنتانیل، عامل حدود ۷۴ هزار مورد از این مرگ‌ها اعلام شدند. با این حال، داده‌های دیگری از سوی همین مرکز نشان می‌داد که در سال ۲۰۲۲، حدود ۸۴ هزار نفر بر اثر بیش‌مصرفی مواد افیونی جان باخته‌اند و این رقم در سال ۲۰۲۳ به ۸۱ هزار نفر کاهش یافته است.

یکی از مشکلات بزرگ درباره فنتانیل، وحشت‌آفرینی رسانه‌ای بوده که بخش عمده‌ای از آن به دست پلیس دامن زده شده است. واکنش‌های اغراق‌آمیز نیروهای پلیس به آنچه تصور می‌کردند تماس با فنتانیل بوده، به یک معضل همیشگی تبدیل شد. از سال ۲۰۱۶، به نیروهای پلیس در سراسر آمریکا دستورالعمل‌هایی درباره نحوه برخورد با فنتانیل ارائه شد که حاوی حجم عظیمی از اطلاعات نادرست درباره میزان خطرناک بودن این ماده و سهولت قرار گرفتن در معرض آن بود. این موضوع به شکل‌گیری روایت‌های متعددی از مأموران پلیسی منجر شد که تصور می‌کردند در معرض فنتانیل قرار گرفته و دچار بیش‌مصرفی شده‌اند، در حالی که در واقعیت تنها دچار حمله عصبی شده بودند.

برای روشن شدن موضوع باید گفت که لمس کردن فنتانیل باعث مرگ نمی‌شود. همچنین، مگر در صورت بروز واکنش آلرژیک شدید، فرد در خیابان نقش بر زمین نمی‌شود و دچار حمله قلبی نخواهد شد.

همواره امکان ساخت ترکیبات مرگبارتر از مواد موجود وجود دارد؛ به همین دلیل، کارفنتانیل تا حدی جای فنتانیل را به‌عنوان وحشتناک‌ترین ماده افیونی بازار گرفته است. همان‌طور که از نامش پیداست، کارفنتانیل ارتباط نزدیکی با فنتانیل دارد و در واقع از مشتقات آن است، اما قدرت بسیار بیشتری دارد. با وجود تمام هشدارهای درست یا نادرستی که درباره خطر فنتانیل مطرح می‌شود، قدرت کارفنتانیل ۱۰۰ برابر بیشتر از آن است.

اصلاً چرا به ماده‌ای مانند کارفنتانیل نیاز است؟ یکی از کاربردهای آن، بیهوش کردن فیل‌ها در مواقع اضطراری است؛ نه یک بیهوشی معمولی، بلکه بیهوشی اضطراری برای زمانی که باید حیوان را بسیار سریع بی‌هوش کرد. این ماده هرگز برای مصرف انسانی ساخته نشده بود، اما نباید تمایل انسان‌ها به آزمایش هر ماده‌ای را دست‌کم گرفت.

سوءمصرف مواد افیونی در آمریکا به معضلی فراگیر تبدیل شده است که بیش از یک قرن سابقه دارد. فنتانیل تنها جایگزین هروئین شد، همان‌طور که هروئین جای مورفین را گرفت و مورفین جایگزین تریاکی شد که در دهه ۱۸۷۰ به یک معضل تبدیل شده بود. هر زمان که درباره تلاش‌ها برای مقابله با بحران مواد افیونی می‌شنوید، این نکته را به یاد بیاورید؛ این تلاش‌ها طی ۱۵۰ سال گذشته هنوز نتیجه‌ای نداده‌اند.

نیتازن‌ها

خطرناک‌ترین ماده مخدر جهان کدام است؟ | دیجینوی

اگر تاکنون نام نیتازن‌ها را نشنیده‌اید، بهتر است به آن‌ها توجه کنید؛ زیرا این مواد در آستانه تبدیل شدن به گزینه‌ای حتی بدتر از فنتانیل هستند. نیتازن‌ها نیز مانند فنتانیل دهه‌هاست که وجود دارند، اما تا همین اواخر توجهی به آن‌ها نمی‌شد. این ترکیبات نوع دیگری از مواد افیونی مصنوعی هستند و در حالی که تمام تمرکز نهادهای مجری قانون و دولت‌ها معطوف به فنتانیل است، نیتازن‌ها به‌تدریج جای آن را پر می‌کنند.

نیتازن‌ها در دهه ۱۹۵۰ میلادی برای جایگزینی مورفین ساخته شدند، اما مشکل اینجا بود که به قدری قوی بودند که سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) به دلیل احتمال بالای بیش‌مصرفی آن‌ها را تأیید نکرد؛ به همین دلیل احتمالاً نامشان را نشنیده‌اید. قدرت این مواد حدود ۴۰ برابر بیشتر از فنتانیل است و نیروهای پلیس حوالی سال ۲۰۱۹ متوجه حضور آن‌ها در خیابان‌ها شدند.

از سال ۲۰۱۹ تاکنون، حدود دو هزار نفر بر اثر بیش‌مصرفی نیتازن‌ها جان خود را از دست داده‌اند. این رقم به وضوح بسیار کمتر از آمار فنتانیل است، اما این نگرانی وجود دارد که با ادامه سرکوب شدیدتر فنتانیل از سوی نیروهای پلیس، آمار مرگ‌ومیر نیتازن‌ها به شکل چشمگیری افزایش یابد. دانشمند ارشد NMS Labs در سال ۲۰۲۰ نیتازن‌ها را ماندگارترین و رایج‌ترین ماده افیونی جدید در خیابان‌ها توصیف کرد.

این مواد علاوه بر قدرت بالا که به معنای نیاز به دوز بسیار اندک برای اثرگذاری است، با هزینه پایینی تولید می‌شوند و اغلب با سایر مواد مخدر، از جمله داروهای نسخه‌ای تقلبی، ترکیب می‌شوند که این امر احتمال بیش‌مصرفی را افزایش می‌دهد.

ممنوعیت فنتانیل در چین عاملی بود که نیتازن‌ها را دوباره به کانون توجه بازگرداند؛ زیرا تولیدکنندگان مواد مخدر برای فرار از مجازات‌های سنگین ساخت فنتانیل، به تحقیق درباره سایر مواد افیونی پرداختند و ستاره جدید خود را پیدا کردند. یکی از مشکلات نیتازن‌ها این است که می‌توان فرمولاسیون‌های متعددی از آن‌ها توسعه داد و به یک نسخه محدود نیستند؛ موضوعی که شناسایی و آزمایش برای تشخیص آن‌ها را دشوارتر می‌کند.

تعداد موارد بیش‌مصرفی مرتبط با نیتازن‌ها در مقایسه با ماده‌ای مانند فنتانیل همچنان بسیار پایین است. با این حال، با ادامه برخوردهای سخت‌گیرانه با فنتانیل، انتظار می‌رود این مواد افیونی مصنوعی رواج بیشتری پیدا کنند. از آنجا که نیتازن‌ها به‌مراتب قوی‌تر هستند، احتمال جهش ناگهانی در آمار بیش‌مصرفی در آینده نزدیک بسیار زیاد است.

هروئین و متادون

خطرناک‌ترین ماده مخدر جهان کدام است؟ | دیجینوی

به سختی می‌توان درباره معضل مواد افیونی صحبت کرد و نامی از هروئین و متادون نبرد. برای بسیاری از مردم، هروئین ماده‌ای از مد افتاده به نظر می‌رسد و فنتانیل از جهات بسیاری جای آن را گرفته است. با این وجود، در سال ۲۰۲۱، تعداد ۹ هزار و ۱۷۳ مرگ ناشی از مصرف هروئین در آمریکا گزارش شد که اصلاً رقم ناچیزی نیست.

پیش از آنکه ویژگی‌های اعتیادآور و پتانسیل بیش‌مصرفی هروئین به طور کامل شناخته شود، این ماده پیشینه‌ای طولانی به‌عنوان یک دارو داشت؛ به‌طوری که می‌شد برای درمان سرفه هروئین دریافت کرد.

متادون یک ماده افیونی مصنوعی است که برای کمک به ترک سایر مواد مخدر مانند هروئین ساخته شد. با وجود اینکه هدف از تولید متادون نجات افراد از اعتیاد است، خود این ماده نیز به‌شدت خطرناک محسوب می‌شود. در واقع، طی یک سال در ایرلند، تعداد افرادی که بر اثر بیش‌مصرفی متادون جان باختند دو برابر قربانیان هروئین بود. بین سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۲۱، بیش از ۵۵ هزار نفر در آمریکا بر اثر بیش‌مصرفی متادون فوت کردند که معادل نزدیک به چهار هزار نفر در سال است.

کوکائین و کراک

خطرناک‌ترین ماده مخدر جهان کدام است؟ | دیجینوی

در دهه ۱۹۸۰ میلادی، کوکائین و همتای کم‌زرق‌وبرق‌ترش یعنی کراک، هیولاهای دنیای مخدر بودند که رسانه‌ها برای ترساندن ساکنان حومه شهرها روی آن‌ها مانور می‌دادند. کنگره آمریکا در سال ۱۹۸۶ جلسات استماع رسمی درباره بحران کراک کوکائین برگزار کرد و این موضوع تا سال ۱۹۹۱ در اسناد دولتی به سطح یک همه‌گیری ارتقا یافت.

کراک ارزان‌تر بود و همین موضوع دسترسی به آن را آسان‌تر و مصرفش را خطرناک‌تر می‌کرد، اما خلوص کمتری نیز داشت؛ زیرا با موادی مانند جوش شیرین یا آمونیاک ترکیب می‌شد.

همان‌طور که در ضرب‌المثل‌ها آمده، تاریخ تکرار می‌شود. در اوایل دهه ۱۹۹۰ میلادی، مصرف کوکائین کاهش چشمگیری داشت. با این حال، طی ۲۵ سال گذشته مصرف آن در مناطقی مانند انگلستان و ولز به شکل قابل توجهی افزایش یافته است. در سال ۱۹۹۳، تنها ۱۱ مرگ مرتبط با کوکائین در انگلستان و ولز ثبت شد که پایین‌ترین نقطه در آن دوره بود، اما این رقم در سال ۲۰۲۳ به هزار و ۱۱۸ مورد رسید.

همین روند، در مقیاسی بزرگ‌تر، در آمریکا نیز رخ داد. در سال ۲۰۰۰، تنها سه هزار و ۵۴۴ مورد بیش‌مصرفی مرگبار ناشی از کوکائین در آمریکا وجود داشت. این رقم در سال ۲۰۲۲ به اوج خود یعنی ۲۷ هزار و ۵۶۹ مورد رسید. نیمی از کل مرگ‌ومیرهای ناشی از بیش‌مصرفی در شهر نیویورک به کراک و کوکائین نسبت داده می‌شود.

قیمت کوکائین در دهه ۸۰ میلادی به شکل چشمگیری بالا بود، در حالی که کراک برای بسیاری جایگزینی ارزان‌تر، هرچند ناخالص‌تر، محسوب می‌شد. در اواسط دهه ۸۰، هر گرم کوکائین ۶۰۰ دلار قیمت داشت که این رقم تا سال ۲۰۰۷ به ۱۳۵ دلار کاهش یافت و در سال ۲۰۲۰ در آمریکا حدود ۱۲۰ دلار بود. در مقابل، هر گرم کراک ممکن است حدود ۶۵ دلار قیمت داشته باشد و هزینه هر بار مصرف آن تنها ۱۵ دلار تمام شود. همین ارزان بودن، در کنار کشندگی بالا، باعث شده تا این ماده پس از گذشت این همه سال، از نظر میزان خطر همچنان در نزدیکی مواد افیونی باقی بماند.

ماری‌جوانای مصنوعی و دست‌کاری‌شده

خطرناک‌ترین ماده مخدر جهان کدام است؟ | دیجینوی

با وجود برخی دیدگاه‌های حاشیه‌ای، بیشتر مردم توافق دارند که ماری‌جوانا یکی از کم‌خطرترین مواد مخدری است که یک فرد می‌تواند مصرف کند. این ماده در مناطق متعددی قانونی شده است و شواهد فراوانی مبنی بر عوارض جانبی مرگبار آن وجود ندارد. با این حال، میان ماری‌جوانای معمولی با نوع دست‌کاری‌شده آن تفاوت بزرگی وجود دارد و مصرف نوع ناخالص آن می‌تواند بسیار خطرناک باشد.

چند سال پیش، رسانه‌ها توجه ویژه‌ای به گزارش‌هایی درباره رفتارهای زامبی‌وار مصرف‌کنندگان نشان می‌دادند. در ابتدا گزارش شد که این رفتارها نتیجه مصرف نمک حمام (نوع دیگری از مواد مخدر مصنوعی) است. در یکی از این موارد، ده‌ها نفر ماری‌جوانای ترکیب‌شده با فنتانیل و کافئین را مصرف کردند و به دلیل رفتارهای غیرعادی پس از مصرف، به زامبی تشبیه شدند.

ماری‌جوانای مصنوعی، که گاهی با نام «اسپایس» (Spice) شناخته می‌شود، با بروز روان‌پریشی نیز ارتباط داشته است. در موارد دیگر، آلوده شدن این محصول مصنوعی به مرگ موش به خونریزی و مرگ مصرف‌کنندگان منجر شد.

فهرست عوارض جانبی احتمالی ناشی از مصرف ماری‌جوانای مصنوعی بسیار گسترده و نگران‌کننده است. برخی افراد بر اثر آریتمی قلبی، نارسایی کبد، نارسایی کلیه و تشنج جان خود را از دست داده‌اند. این ماده همچنین به طور غیرمستقیم با مرگ افراد بر اثر هیپوترمی (افت دمای بدن) مرتبط بوده است. خونریزی جمجمه‌ای، کما، حالت تهوع و استفراغ، خونریزی لثه، خونریزی داخلی، خون‌دماغ شدن، افکار خودکشی و مجموعه‌ای از مشکلات روان‌پزشکی که می‌توانند تا یک ماه یا بیشتر پس از مصرف ادامه یابند، تنها بخشی از این عوارض هستند.

در سال ۲۰۲۴ در آفریقا، اخباری درباره ماده مخدر دیگری به نام «کوش» (Kush) منتشر شد. این ماده یک کانابینوئید مصنوعی بود که با نیتازن‌ها، مواد ضدعفونی‌کننده و بنابر برخی گزارش‌ها، استخوان‌های خردشده انسان ترکیب می‌شد. گفته می‌شود افرادی که این ماده را می‌کشند نوعی گسست از واقعیت را تجربه می‌کنند که اساساً باعث می‌شود در حالتی شبیه هیپنوتیزم بی‌حرکت بایستند و ساعت‌ها هیچ کاری انجام ندهند. بار دیگر، مردم آن‌ها را زامبی توصیف می‌کنند؛ با این تفاوت که در این مورد، گزارش‌هایی از وجود بقایای بدن انسان در ترکیب آن مطرح شده است.

گمان می‌رود مخدر کوش تنها در کشور سیرالئون جان هزاران نفر را گرفته و از آنجا در سراسر آفریقا گسترش یافته است. وضعیت به‌قدری وخیم شد که حالت فوق‌العاده ملی اعلام شد و تعداد مرگ‌ومیرها آن‌قدر بالا رفت که به دلیل رها شدن اجساد در خیابان‌ها، مقامات مجبور به سوزاندن دسته‌جمعی آن‌ها شدند.

خطرناک‌ترین ماده مخدر کدام است؟

خطرناک‌ترین ماده مخدر جهان کدام است؟ | دیجینوی

شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد تقریباً هر ماده مخدری می‌تواند خطرناک‌ترین مخدر جهان محسوب شود. فنتانیل جان هزاران نفر را می‌گیرد، الکل هزاران قربانی دارد و دخانیات نیز هزاران نفر را به کام مرگ می‌کشاند؛ هروئین، متادون، کوکائین و ماری‌جوانای مصنوعی نیز قربانیان زیادی می‌گیرند. مردم در سراسر جهان بر اثر بیش‌مصرفی، مواد ناخالص، روش‌های پرخطر مصرف و عوامل دیگر جان خود را از دست می‌دهند.

تاریخ نشان داده است که مصرف مواد مخدر به صورت موجی پیش می‌رود. به محض اینکه ماده‌ای غیرقانونی اعلام می‌شود، به بازار زیرزمینی می‌رود و می‌تواند دهه‌ها در آنجا باقی بماند و رواج داشته باشد، در حالی که مواد جدیدتری معرفی می‌شوند و محبوبیت بیشتری پیدا می‌کنند. با گذشت زمان، این چرخه تکرار می‌شود و ماده‌ای که امروز مرگبارترین محسوب می‌شود، فردا جای خود را به ماده‌ای دیگر خواهد داد.

شاید بتوان گفت خطرناک‌ترین ماده مخدر، همان ماده‌ای است که در لحظه به شکلی غیرمسئولانه مصرف می‌شود و آسیب می‌رساند.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.