۲۵ کشف باستانشناسی مرموز که هنوز توضیح کاملی برایشان نداریم
یافتههای باستانی معماگونه همواره افکار عمومی را مجذوب خود میکنند. شاید دلیل این جذابیت آن باشد که خیالپردازی درباره نحوه پیدایش و دلیل وجود این اشیا بسیار آسان به نظر میرسد. این ۲۵ کشف باستانشناسی سالهاست که شگفتی مردم را برانگیخته و دانشمندان را نیز سرد…
خلاصه تحلیلی خبر
یافتههای باستانی معماگونه همواره افکار عمومی را مجذوب خود میکنند. شاید دلیل این جذابیت آن باشد که خیالپردازی درباره نحوه پیدایش و دلیل وجود این اشیا بسیار آسان به نظر میرسد. این ۲۵ کشف باستانشناسی سالهاست که شگفتی مردم را برانگیخته و دانشمندان را نیز سرد…
موضوعات اصلی: پشتیبانی شبکه، سال، باستانشناسان، کشف، پیش، آنها
یافتههای باستانی معماگونه همواره افکار عمومی را مجذوب خود میکنند. شاید دلیل این جذابیت آن باشد که خیالپردازی درباره نحوه پیدایش و دلیل وجود این اشیا بسیار آسان به نظر میرسد.
این ۲۵ کشف باستانشناسی سالهاست که شگفتی مردم را برانگیخته و دانشمندان را نیز سردرگم کردهاند.
کرههای سنگی کاستاریکا
کرههای سنگی غولپیکری که قدمت برخی از آنها به سال ۶۰۰ میلادی میرسد، در سراسر دلتای دیکوئیس در جنوب کاستاریکا پراکنده شدهاند. این بناهای یادبود که بومیان آنها را با نام لاس بولاس (به معنای توپها) میشناسند، دستاورد تمدنی متعلق به دوران پیشاکلمبی به شمار میروند. بیشتر این اجسام از گابرو ساخته شدهاند؛ سنگی که از ماگمای مذاب شکل میگیرد. باستانشناسانی که این سنگهای باستانی را بررسی کردهاند، میگویند سازندگان آنها برای تراشیدن و ایجاد شکل کروی بینقص، احتمالا از سنگهای کوچکتر دیگری استفاده کردهاند.
بسیاری از افراد غیرمتخصص گمانهزنی کردهاند که این اجسام، معروف به کرههای دیکوئیس، کاربرد نجومی داشتهاند؛ در حالی که گروهی دیگر معتقدند این سنگها احتمالاً مسیر رسیدن به مکانهای مهم را نشان میدادند. حقیقت این است که هیچکس با قطعیت پاسخ این سوال را نمیداند و شاید این معمای تاریخی هرگز حل نشود. جان دبلیو هوپس، انسانشناس دانشگاه کانزاس، در ژانویه ۲۰۱۶ به جیاستور دیلی گفت مردم چبچا که روزگاری در کاستاریکا و دیگر بخشهای آمریکای مرکزی ساکن بودند، در پی حمله اسپانیاییها از بین رفتند و هدف از ساخت این کرهها نیز همراه با آنها به فراموشی سپرده شد.
سازوکار آنتیکیترا
کشف سازوکار آنتیکیترا، شبیه به ماجرای فیلمهای تخیلی با موضوع گنجیابی، همچنان یکی از معماهای بزرگ باستانشناسی محسوب میشود.
این شیء برنزی دایرهایشکل در بقایای غرقشده یک کشتی باری یونانی با قدمت دستکم دو هزار سال پیدا شد. این اثر باستانی هزارتویی از چرخدندههای درهمتنیده را درون خود جای داده و حروف مرموزی روی تمام سطوح بیرونی آن حک شده است. باستانشناسان در ابتدا تصور میکردند این وسیله نوعی اسطرلاب ناوبری باشد، اما با ادامه بررسیها درباره کاربردهای آن، اکنون میدانند که این دستگاه دستکم یک تقویم نجومی بسیار پیچیده بوده است.
سازوکار آنتیکیترا همچنان پیچیدهترین دستگاه کشفشده از آن دوران به شمار میرود و هزار سال پیش از ظهور نمونههای مشابه خود ساخته شده است.
مقبره کلئوپاترا
کلئوپاترای هفتم آخرین نفر از سلسله فرمانروایانی به نام بطلمیوسیها بود که بین سالهای ۳۰۵ تا ۳۰ پیش از میلاد بر مصر حکومت میکردند. اطلاعات زیادی درباره هوش، زیبایی و روابط عاشقانه او وجود دارد؛ از جمله اینکه او از ژولیوس سزار و مارک آنتونی صاحب فرزند شد. با این حال، یک واقعیت درباره کلئوپاترا هنوز در هالهای از ابهام قرار دارد و آن محل دفن اوست.
کلئوپاترا و آنتونی هر دو پس از شکست از متحد پیشین خود، اوکتاویان، در نبرد اکتیوم به سال ۳۱ پیش از میلاد خودکشی کردند. این دو نفر در مکانی کنار یکدیگر به خاک سپرده شدند که پلوتارک، نویسنده باستانی (۴۵ تا ۱۲۰ میلادی)، آن را بنای یادبودی مرتفع و زیبا در نزدیکی معبد ایزیس، الهه مصری، توصیف کرده است. اما مکان دقیق این مقبره همچنان یک معماست. به گفته باستانشناسان، از آنجا که سرقت از گورها در دوران باستان رواج داشت، حتی اگر روزی کسی مقبره این دو عاشق را پیدا کند، احتمال خالی بودن آن وجود دارد.
مقبره چین شی هوانگ
کشاورزان استان شاآنشی چین در سال ۱۹۷۴ بهطور تصادفی یکی از بزرگترین یافتههای باستانشناسی قرن بیستم را از زیر خاک بیرون کشیدند. این کشف مهم، ارتش سفالی امپراتور چین شی هوانگ (۲۵۹ تا ۲۱۰ پیش از میلاد) در اندازه واقعی انسان بود.
این پیکرههای باظرافتتراشیدهشده بهخودیخود معما نیستند. مورخان میدانند که این ارتش سفالی برای دفاع از اولین امپراتور چین در زندگی پس از مرگ ساخته شده است. با این حال، مکان دقیق دفن امپراتور یا گنجینههای احتمالی موجود در آرامگاه او هنوز مشخص نیست.
یک مقبره هرمیشکل در فاصله حدود یک مایلی شمال شرقی محل کشف ارتش سفالی قرار دارد. با این وجود، تاکنون هیچکس وارد این آرامگاه که بقایای چین شی هوانگ را در خود جای داده، نشده است.
اسناد باستانی مرتبط با ساخت این بنا نشان میدهند که آرامگاه ابدی اولین امپراتور، مجللترین مقبرهای به شمار میرود که تاکنون در چین ساخته شده است. این مقبره شبیه به یک کاخ کامل زیرزمینی با پادشاهی احاطهکننده آن طراحی شده و از شبکهای از غارها تشکیل شده است. این مجموعه حتی یک سیستم زهکشی پیشرفته نیز درون خود دارد. اینکه آیا باستانشناسان روزی به فناوری لازم برای حفاری ایمن این مقبره حاوی مقادیر بسیار بالای جیوه دست پیدا میکنند یا خیر، درست مانند گنجینههای درون آن همچنان یک معماست.
آتلانتیس
اگر قرار بود تمام ادعاها باور شوند، شهر گمشده آتلانتیس تاکنون در باهاما، جزایر یونان، کوبا و حتی ژاپن کشف شده بود.
افلاطون، مورخ یونان باستان، برای نخستین بار در سال ۳۶۰ پیش از میلاد این جزیره اساطیری را توصیف کرد. بر اساس این روایت، آتلانتیس پیش از غرق شدن در دریا طی یک رویداد فاجعهبار در بیش از ده هزار سال پیش، یک قدرت دریایی بزرگ محسوب میشد.
باستانشناسان درباره وجود تاریخی واقعی این جزیره و همچنین منطقیترین مکان آن در میان ویرانههای غرقشده در سراسر جهان بحث و تبادل نظر میکنند. با این حال، آتلانتیس حتی بدون وجود شواهد قطعی، همچنان بیش از هر معمای باستانشناسی دیگری تخیل عمومی را درگیر خود نگه داشته است.
استونهنج
بنای پیشاتاریخی معروف به استونهنج که به یک دشت آرام انگلیسی جلوه خاصی بخشیده، یکی از مشهورترین مکانهای دیدنی جهان به شمار میرود.
این حلقه از سنگهای عظیم حدود چهار هزار سال پیش ساخته شد و برای مردمان اولیهای که آن را بنا کردند، یک دستاورد چشمگیر محسوب میشد. اما این موضوع تقریباً تنها چیزی است که باستانشناسان با قطعیت میدانند. هیچیک از نظریههای مطرحشده درباره هدف اصلی ساخت استونهنج تاکنون ثابت نشدهاند. این فرضیهها طیف گستردهای از یک رصدخانه نجومی تا یک معبد مذهبی برای شفا را در بر میگیرند.
تلههای باستانی حیوانات
دیوارهای سنگی کوتاهی که بیابانهای مصر و اردن را قطع میکنند، از زمان کشف توسط خلبانان در اوایل قرن بیستم، باستانشناسان را متحیر کردهاند.
دانشمندان به دلیل ظاهر این زنجیره خطوط از نمای هوایی، به آنها لقب بادبادک دادهاند. طول برخی از این دیوارها به ۴۰ مایل (۶۴ کیلومتر) میرسد و قدمتشان مربوط به ۳۰۰ سال پیش از میلاد است، اما مدتها پیش متروکه شدهاند.
یک مطالعه جدید ادعا میکند هدف از ساخت این بادبادکها، هدایت حیوانات وحشی به سمت یک گودال کوچک برای شکار گروهی و آسان آنها بوده است؛ یافتهای که میتواند این معما را تا حدودی روشن کند. این سیستم کارآمد نشان میدهد شکارچیان محلی بیش از آنچه پیشتر تصور میشد، با رفتار جانوران منطقه آشنایی داشتند.
خطوط نازکا
خطوط نازکا در پرو از روی زمین جلوه خاصی ندارند. با این حال، تماشای آنها از آسمان منظرهای خیرهکننده خلق میکند. هواپیماهای تجاری نیز برای نخستین بار در دهههای ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ میلادی این خطوط را از همین زاویه هوایی رویت کردند.
باستانشناسان توافق دارند که این اشکال عظیم بیش از دو هزار سال پیش توسط مردمان فرهنگ نازکا در دوران پیش از اینکاها خلق شدهاند. صدها مورد از این طرحها، از خطوط هندسی گرفته تا تصاویر پیچیدهای از حیوانات، گیاهان و چهرههای خیالی، در این منطقه وجود دارند. سازندگان این خطوط برای ایجاد طرحهای دلخواه خود، تنها سنگریزههای قرمز سطح زمین را کنار میزدند تا خاک روشنتر زیرین نمایان شود.
دلیل انجام این کار هنوز مبهم است و همین موضوع باعث شده تا نظریهپردازان توطئه، ایدههایی درباره فرود بیگانگان فضایی و طالعبینی باستانی مطرح کنند. به گفته باستانشناسان، این خطوط به احتمال زیاد یک روش ارتباطی آیینی با خدایان نازکا بودهاند.
اهرام بزرگ
حتی اطلاعات فعلی باستانشناسان درباره اهرام بزرگ مصر نیز بسیار جذاب است؛ چه رسد به رازهایی که شاید در آینده کشف شوند.
این مجموعه سههرمی نزدیک به پنج هزار سال پیش در مکانی که اکنون قاهره نام دارد، ساخته شد. هرم خوفو بهعنوان بزرگترین بنای این مجموعه در منطقه خودنمایی میکند. اهرام مصر گواهی بر احترام مصریان باستان به فرعونهای خود و پیچیدگی باورهای آنها درباره زندگی پس از مرگ محسوب میشوند.
باستانشناسان هنوز هم تونلها و چاههای جدیدی را در داخل اهرام کشف میکنند. آنها حتی امروز نیز در جستوجوی سرنخهایی درباره هویت سازندگان این بناهای بزرگ و همچنین شیوه و دلیل ساخت آنها هستند.
کفن تورین
شاید هیچ کشف باستانشناسی به اندازه کفن مرموز تورین بحثبرانگیز نباشد؛ اثری که بسیاری معتقدند کفن تدفین عیسی مسیح است. روی این پارچه جناغی بلند، رگههایی از خون و همچنین نقش تیرهای از بدن یک مرد دیده میشود.
کلیسای کاتولیک در سال ۱۳۵۳ میلادی وجود این کفن را بهطور رسمی ثبت کرد؛ یعنی همان زمانی که این پارچه در کلیسایی در شهر لیره فرانسه پدیدار شد. با این حال، افسانه این کفن به سال ۳۰ یا ۳۳ میلادی برمیگردد. بر اساس این روایت، پارچه مذکور از یهودیه (جنوب فلسطین کنونی) به ادسا در ترکیه و سپس به قسطنطنیه (استانبول امروزی) منتقل شده است. پس از غارت قسطنطنیه توسط صلیبیون در سال ۱۲۰۴ میلادی، این کفن به آتن در یونان انتقال یافت و ادعا میشود تا سال ۱۲۲۵ میلادی در آنجا نگهداری میشد.
پژوهشگران تا دهه ۱۹۸۰ میلادی امکان دسترسی به این پارچه برای تعیین سن واقعی آن با استفاده از تاریخگذاری رادیوکربن را نداشتند. آنها دریافتند که پارچه منتسب به کفن عیسی مسیح، در واقع بین سالهای ۱۲۶۰ تا ۱۳۹۰ میلادی بافته شده است. به عبارت دیگر، دانشمندان نتیجه گرفتند که این پارچه به احتمال زیاد یک نسخه جعلی متعلق به قرون وسطی محسوب میشود. با این وجود، منتقدان این پژوهش استدلال میکنند که دانشمندان احتمالاً بخشهای جدیدتر کفن را تاریخگذاری کردهاند. این بخشها قرنها پس از مرگ عیسی مسیح به پارچه اصلی دوخته شدهاند و همین موضوع دلیل جدیدتر به نظر رسیدن کفن نسبت به قدمت واقعی آن را توضیح میدهد.
گوبکلیتپه
انسانها از سال هشت هزار پیش از میلاد، ابتدا در شهرهای دائمی ساکن شدند، سپس به کشاورزی پرداختند و در نهایت معابد را ساختند. اما آیا این ترتیب واقعاً درست است؟
یک کشف شگفتانگیز باستانشناسی در سال ۱۹۹۴ در گوبکلیتپه، منطقهای روستایی در ترکیه، این فرضیه را از بین برد و پرسشهای جدیدی درباره سیر تکامل تمدن مطرح کرد.
گوبکلیتپه با قدمتی معادل هزاره دهم پیش از میلاد، قدیمیترین عبادتگاه جهان به شمار میرود. این مکان شامل حلقههای متعددی از ستونهای سنگی غولپیکر است که صحنههایی از حیوانات روی آنها حکاکی شدهاند. با این حال، شواهد نشان میدهند سازندگان این بنا شکارچیانی نیمهکوچنشین بودهاند و احتمالاً هیچ آگاهی خاصی از کشاورزی نداشتند. کشاورزی در این منطقه تنها پنج قرن بعد رواج یافت. باستانشناسان اکنون به دلیل کشف گوبکلیتپه باید بپرسند کدامیک زودتر اتفاق افتاده است. آیا پروژههای ساختمانی مشابه این بنا برخلاف تصورات پیشین منجر به یکجانشینی شدهاند؟
گنجینه طومار مسی
این یکی از معماهای باستانشناسی است که واقعاً دوست داریم حل شود. یک طومار مسی باستانی که در سال ۱۹۵۲ در محوطه قمران کشف شد، احتمالاً حجم عظیمی از طلا و نقره پنهان را توصیف میکند. اما هیچکس نمیداند این گنجینه کجاست و حتی وجود خارجی دارد یا خیر.
این طومار مسی در کنار طومارهای دریای مرده در منطقهای کشف شد که اکنون در کرانه باختری سرزمینهای فلسطینی قرار دارد. قدمت آن به نزدیک به دو هزار سال پیش و دوران تسلط امپراتوری روم بر سکونتگاه قمران بازمیگردد. پژوهشگران بر این باورند که طومار مذکور ممکن است گنجینهای را توصیف کند که افراد محلی در جریان شورشهای مکرر منطقه علیه امپراتوری روم پنهان کرده بودند تا به دست نیروهای رومی نیفتد.
مرگ پادشاه توت
معماهای باستانشناسی اندکی میتوانند به اندازه این مورد هیجانانگیز باشند: مومیایی مرموز توتعنخآمون، فرعون نوجوان مصری.
مقبره پادشاه توت در سال ۱۹۲۲ توسط هاوارد کارتر، مصرشناس بریتانیایی، از زیر خاک بیرون آمد. از آن زمان تاکنون، داستانهایی درباره نفرین فرعون و مرگ افرادی که به این آرامگاه نزدیک میشوند، رواج یافته است. اما رازهای واقعی مقبره پادشاه توت حتی از هر نفرینی جالبتر هستند. باستانشناسان معتقدند این پادشاه نوجوان بهطور غیرمنتظرهای جان خود را از دست داده است و دلیل آن شاید یک عفونت یا جراحات ناشی از تصادف با ارابه باشد. مرگ نابهنگام او میتواند وضعیت عجیب مومیاییاش در زمان کشف را توضیح دهد.
به نظر میرسد جسد پادشاه توت پس از مومیایی شدن و مهروموم آرامگاه آتش گرفته است. کارشناسانی که روی این مومیایی مطالعه کردهاند، بر این باورند که نوارهای کتانی پادشاه توت به روغنهای قابلاشتعال مخصوص مومیایی آغشته بودهاند. این مواد احتمالاً با اکسیژن هوا واکنش داده و یک واکنش زنجیرهای ایجاد کردهاند که به آتش گرفتن جسد پادشاه و پخته شدن آن در دمای حدود ۳۹۰ درجه فارنهایت (۲۰۰ درجه سانتیگراد) منجر شده است.
تدفین عجولانه احتمالاً دلیل اصلی این مومیایی کردن ناقص و بروز آتشسوزی بوده است. اما دفن شتابزده این شخصیت سلطنتی معمای دیگری را نیز مطرح میکند. این امکان وجود دارد که مقبره پادشاه توت در ابتدا برای شخص دیگری ساخته شده باشد و شاید مومیاییهای کشفنشده دیگری نیز در همین آرامگاه دفن شده باشند.
تابوت عهد
بر اساس سِفر خروج، تابوت عهد یک صندوقچه چوبی با روکش طلاست که لوحهای سنگی دهفرمان را درون خود جای داده است. این صندوقچه مقدس در دوران باستان در معبد اول، عبادتگاه یهودیان در اورشلیم، نگهداری میشد. اما طبق کتاب مقدس عبری، معبد اول در سال ۵۸۷ پیش از میلاد توسط ارتش بابل به رهبری پادشاه نبوکدنصر دوم ویران شد. هیچکس با قطعیت نمیداند چه بر سر این تابوت آمد، هرچند از زمان ناپدید شدن آن، افراد بسیاری در دنیای واقعی و تخیلی به دنبال یافتنش بودهاند.
تاکنون هیچکس در دنیای واقعی این یادگار مقدس را پیدا نکرده است (البته به جز ایندیانا جونز). برخی گزارشهای باستانی حاکی از آن هستند که این تابوت پس از غارت شهر توسط نبوکدنصر به بابل منتقل شد. گروهی دیگر نیز میگویند این شیء در نقطهای از اورشلیم دفن شده یا همراه با معبد اول از بین رفته است. گزارشهای مدرن نیز به احتمال نگهداری از این تابوت در یک صومعه در اتیوپی اشاره دارند.
یک متن باستانی عبری که بهتازگی ترجمه شده است، نشان میدهد تابوت عهد بهخودیخود نمایان خواهد شد؛ هرچند این اتفاق تا روز ظهور مسیح، پسر داوود رخ نخواهد داد.
دستنوشته ووینیچ
یکی از پربحثترین کتابهای قرن بیستم، متنی باستانی بود که هیچکس توانایی خواندن آن را نداشت. دستنوشته ووینیچ که در سال ۱۹۱۲ توسط یک فروشنده کتابهای عتیقه کشف شد، کتابی ۲۵۰ صفحهای است. این اثر با الفبایی ناشناخته نوشته شده و تصاویر متنوعی، از زنان گرفته تا گیاهان دارویی و علائم زودیاک، در آن به چشم میخورند.
این کتاب در حال حاضر در کتابخانه کتابها و دستنوشتههای کمیاب باینکه در دانشگاه ییل نگهداری میشود. به گفته پژوهشگران، قدمت این اثر به حدود ۶۰۰ سال پیش میرسد و احتمالاً در اروپای مرکزی نوشته شده است. برخی از کارشناسان معتقدند این کتاب صرفاً یک فریب مربوط به دوران رنسانس و پر از کلمات نامفهوم است. با این حال، گروهی دیگر فکر میکنند متن کتاب به یک زبان ناشناخته نوشته شده و عدهای نیز بر این باورند که این اثر حاوی نوعی رمزگشایینشده است.
استیون بکس، استاد زبانشناسی کاربردی در دانشگاه بدفوردشر انگلستان، در فوریه ۲۰۱۴ ادعا کرد که ۱۴ حرف از دستنوشته ووینیچ را رمزگشایی کرده است. به گفته او، این کتاب به احتمال زیاد رسالهای درباره طبیعت محسوب میشود که به یکی از زبانهای خاورنزدیک یا آسیایی نوشته شده است.
هابیتها
برخی اکتشافات علمی واقعاً از داستانهای تخیلی نیز عجیبتر هستند. یک نمونه بارز از این موضوع، کشف هابیتها در سال ۲۰۰۳ در جزیره دورافتاده فلورس در اندونزی است. نه، دانشمندان بهطور تصادفی با نسخه واقعی سرزمین شایر روبهرو نشدند؛ بلکه استخوانهای یک انسانتبار باستانی ریزاندام به نام هومو فلورسیِنسیس را کشف کردند و بلافاصله لقب هابیت را به آن دادند.
نخستین اسکلت کشفشده از گونه هومو فلورسیِنسیس به یک زن بالغ ۳۰ ساله با قد ۳.۵ فوت (۱.۰۶ متر) تعلق داشت. پژوهشگران در ابتدا تصور میکردند این استخوانهای کوچک ممکن است متعلق به انسانی مبتلا به میکروسِفالی باشند؛ بیماری خاصی که با سر کوچک و قامت کوتاه مشخص میشود. اما کشفهای بعدی از اسکلتهایی با اندازه مشابه نشان دادند که هابیت صرفاً یک انسان کوچک نیست، بلکه گونهای مستقل به شمار میرود. با این وجود، جایگاه دقیق هومو فلورسیِنسیس در شجرهنامه انسانتبارها (اجداد انسان) همچنان یک معماست.
ناپدید شدن سانشینگدوی
تمام اکتشافات گیجکننده باستانشناسی توسط باستانشناسان باتجربه انجام نمیشوند. مردی که در سال ۱۹۲۹ مشغول تعمیر یک مجرای فاضلاب در استان سیچوان چین بود، گنجینهای از مصنوعات یشمی و سنگی را کشف کرد. این آثار به دست مجموعهداران خصوصی افتادند. باستانشناسان فعال در این منطقه نیز در سال ۱۹۸۶ دو گودال دیگر پر از گنجینههای عصر برنز، از جمله یشم، عاج فیل و مجسمههای برنزی را از زیر خاک بیرون کشیدند.
اما چه کسی این شگفتیهای پنهان را خلق کرده است؟ پژوهشگران اکنون بر این باورند که اعضای تمدن سانشینگدوی سازنده این مصنوعات بودهاند. فرهنگ آنها بین ۲۸۰۰ تا سه هزار سال پیش فروپاشید. باستانشناسان اکنون میدانند که مردمان سانشینگدوی روزگاری در یک شهر محصور با دیوار در امتداد سواحل رودخانه مینجیانگ زندگی میکردند. اما دلیل ترک این شهر و پنهان کردن این تعداد زیاد از مصنوعات در گودالها پیش از فرار، به منبع گمانهزنیهای فراوان میان پژوهشگران تبدیل شده است. پژوهشگران در سال ۲۰۱۴ ایدهای را در نشست اتحادیه ژئوفیزیک آمریکا در سانفرانسیسکو مطرح کردند. بر اساس این نظریه، وقوع یک زلزله در سه هزار سال پیش احتمالاً مسیر رودخانه شهر را تغییر داده و ساکنان را مجبور به جابهجایی کرده است.
کشتی نوح
برخی پدیدهها آنقدر جذاب هستند که انسان دوست دارد بارها و بارها آنها را کشف کند؛ مانند کشتی نوح. افراد متعددی تاکنون بارها این قایق کتاب مقدس را کشف کردهاند… اما آیا این موضوع واقعیت دارد؟
باستانشناسان آماتور از سراسر جهان قرنهاست که ادعا میکنند شواهدی از این کشتی را در کوه آرارات ترکیه و اطراف آن یافتهاند. بر اساس سِفر پیدایش، این مکان همان نقطهای است که قایق در آن پهلو گرفت. اما برخی پژوهشگران در اینکه کشتی غولپیکر نوح اصلاً ساخته شده باشد، تردید دارند. کشتی نوح نیز مانند آتلانتیس یک معمای باستانشناسی به شمار میرود که با وجود احتمال عدم وجود خارجی، داستان کشف آن بارها و بارها تکرار خواهد شد.
مایاهای گمشده
چگونه تمدنی که در بخش عمدهای از شش قرن شکوفا بود، بهسادگی ناپدید میشود؟ این همان معمایی است که باستانشناسان فعال در جنوب مکزیک و شمال آمریکای مرکزی، دهههاست برای حل آن تلاش میکنند.
تمدن شکوفای مایا در حدود سال ۹۰۰ میلادی فروپاشید، اما دلایل این سقوط هنوز نامشخص است. مطالعات علمی نشان میدهند خشکسالی احتمالاً نقش کلیدی در سقوط مایاها داشته است. بر اساس پژوهشی که در سال ۲۰۱۲ در مجله ساینس منتشر شد، مایاها با پاکسازی جنگلها برای ایجاد شهرهای بزرگتر و زمینهای کشاورزی، ناخواسته باعث تشدید خشکسالیهای مکرری شدند که در نهایت نابودی آنها را رقم زد.
گروهی دیگر از پژوهشگران گمان میکنند تخریب خاک و کاهش جمعیت حیوانات شکاری، بهویژه گوزن دمسفید، به پایان کار مایاها کمک کرده است. سایر کارشناسان نیز خاطرنشان میکنند که تغییر مسیرهای تجاری در کنار درگیریهای سیاسی داخلی، احتمالاً روند فروپاشی این امپراتوری روزگاری قدرتمند را تسریع کردهاند.
خط شبیب
شاید تصور کنید یک دیوار سنگی به طول ۹۳ مایل (۱۵۰ کیلومتر) هدف ساخت کاملاً مشخصی دارد، اما ماجرا درباره خط شبیب اینگونه نیست. وجود این دیوار مرموز در اردن برای نخستین بار در سال ۱۹۴۸ گزارش شد. باستانشناسان هنوز هم مطمئن نیستند که این سازه در چه زمانی، توسط چه کسانی و به چه دلیلی ساخته شده است.
این دیوار در امتداد شمالشمالشرقی به جنوبجنوبغربی کشیده شده است. در برخی بخشهای آن، دو دیوار در کنار یکدیگر قرار دارند و در قسمتهایی نیز شاخهشاخه میشود. اگرچه این دیوار امروز به ویرانه تبدیل شده است، اما در دوران اوج خود در بیشتر بخشها حدود ۳.۳ فوت (۱ متر) ارتفاع و تنها ۱.۶ فوت (۰.۵ متر) عرض داشت. بنابراین بعید به نظر میرسد که خط شبیب برای جلوگیری از ورود ارتشهای مهاجم ساخته شده باشد. با این حال، این سازه ممکن است برای دور نگه داشتن دشمنان کمخطرتر، مانند بزهای گرسنه، بنا شده باشد. به گفته باستانشناسان پروژه باستانشناسی هوایی در اردن، آثار کشاورزی باستانی در غرب دیوار نشان میدهند که این ساختار احتمالاً بهعنوان مرزی میان زمینهای کشاورزی کهن و مراتع کشاورزان کوچنشین عمل میکرده است.
دوایر بزرگ
خط شبیب تنها سازه باستانی در اردن نیست که باستانشناسان را سردرگم کرده است. حلقههای سنگی با قدمت دو هزار سال که در سراسر حومه این کشور پراکنده شدهاند نیز دانشمندان را به تفکر واداشتهاند.
تاکنون ۱۱ مورد از این سازهها که صرفاً با نام دوایر بزرگ شناخته میشوند، در اردن کشف شدهاند. قطر این حلقهها حدود ۱۳۱۲ فوت (۴۰۰ متر) است و ارتفاع آنها تنها به چند فوت میرسد. به گفته باستانشناسان، هیچیک از این دوایر دارای دیوارهای کوتاه، روزنهای برای عبور انسان یا حیوانات ندارند و به همین دلیل بعید است نمونههای باستانی آغل دام باشند. پس این سازهها دقیقاً چه کاربردی داشتند؟ هیچکس نمیداند.
پژوهشگران اکنون در حال مقایسه دوایر بزرگ با سایر سازههای سنگی مدور در خاورمیانه هستند تا به هدف مرموز ساخت آنها پی ببرند.
سنگ کاکنو
ماجرای این همه سنگ مرموز چیست؟ باستانشناسان در سال ۲۰۱۶ در گلاسگو اسکاتلند، یک تختهسنگ پنج هزار ساله را همراه با تاریخچه اسرارآمیزش از دل خاک بیرون کشیدند.
این قطعه معروف به سنگ کاکنو، ابعادی معادل ۴۳ در ۲۶ فوت (۱۳ در ۸ متر) دارد. روی این سنگ الگوهای چرخشی خاصی به چشم میخورد که با نام نشانههای فنجان و حلقه شناخته میشوند. این طرحها در مکانهای پیشاتاریخی سایر نقاط جهان نیز مشاهده شدهاند. به گفته کنی بروفی، باستانشناس و مدرس ارشد دانشگاه گلاسگو، این تختهسنگ میتواند نمونهای از هنر باستانی باشد.
پژوهشگرانی که در دهه ۱۹۳۰ میلادی روی سنگ کاکنو مطالعه کردند، معتقد بودند کتیبههای این سنگ احتمالاً با پدیدههای نجومی مانند خسوف و کسوف مرتبط بودهاند، اما بروفی چنین نظری ندارد. او و تیم پژوهشیاش در حال حاضر بررسیهای دقیقتری روی این سنگ انجام میدهند تا متوجه شوند مردمان پیشاتاریخی چگونه از آن استفاده میکردهاند.
سوپرهنج
و اکنون نوبت به گنجینه اصلی سنگهای مرموز میرسد. با سوپرهنج آشنا شوید؛ یک بنای سنگی عظیم که در فاصله تنها ۲ مایلی (۳.۲ کیلومتری) استونهنج در بریتانیا قرار دارد.
این بنای یادبود غولپیکر که از مجموعهای از تکسنگها تشکیل شده است، در سال ۲۰۱۵ کشف شد. باستانشناسان این تختهسنگها را در زیر دیوارهایی موسوم به دیوارهای دورینگتون پیدا کردند که یک خاکریز مدور و پوشیده از چمن است. به گفته پژوهشگران، این سوپرهنج احتمالاً بخشی از یک بنای عظیم مربوط به دوران نوسنگی بوده است.
باستانشناسان از هدف اولیه ساخت این سنگها مطمئن نیستند، اما معتقدند این تختهسنگهای ۱۵ فوتی (۴.۵ متری) در گذشته بهصورت عمودی قرار داشتند و حدود ۴۵۰۰ سال پیش واژگون شدهاند. این بنای یادبود غولپیکر در محل یک فرورفتگی طبیعی نزدیک رودخانه ایون قرار گرفته است. این احتمال وجود دارد که سنگها روزگاری به شکلگیری یک میدان C شکل کمک میکردند؛ جایی که چشمهها و یک دره به سمت رودخانه سرازیر میشدند.
سنگچین زیرآبی
دانشمندان در سال ۲۰۰۳ یک سازه سنگی عظیم را در زیر دریاچه جلیل کشف کردند. این بنا از سنگهای غولپیکر متعددی تشکیل شده است که روی هم قرار گرفتهاند. وزن سازه حدود ۶۰ هزار تن (سنگینتر از بیشتر کشتیهای جنگی) تخمین زده میشود و ارتفاع آن به نزدیک ۳۲ فوت (۱۰ متر) میرسد.
دانشمندانی که این توده سنگی یا سنگچین زیرآبی را پیدا کردهاند، هیچ ایدهای درباره کاربرد احتمالی آن ندارند. با این حال، پژوهشگران میگویند سنگچینها در سایر نقاط جهان بهطور سنتی نشانگر محل دفن مردگان هستند. سازههای سنگی عظیم دیگری نیز در همان حوالی قرار دارند، اما هیچیک از این بناهای شناختهشده زیر آب نیستند. پژوهشگران پس از این کشف توضیح دادند که احتمالاً بالا آمدن سطح آب، این سنگچین زمینی در گذشته را به زیر آب برده است. اسحاق پاز، از اداره آثار باستانی دانشگاه بنگوریون، باور دارد که قدمت این بنای آبی میتواند به بیش از چهار هزار سال پیش برسد. پاز در سال ۲۰۱۳ به لایو ساینس گفت این مکان احتمالاً بقایای نوعی سکونتگاه مستحکم است.
کوزه سوراخدار
باستانشناسان تاکنون مصنوعات مقدس فراوانی از جمله کوزهها را از زیر خاک بیرون کشیدهاند، اما کشف یک کوزه سوراخدار (کوزهای پر از سوراخ) برای آنها تجربهای کاملاً جدید بود. این ظرف ابتدا پس از جنگ جهانی دوم از یک گودال ناشی از انفجار بمب در حومه لندن پیدا شد و قدمت آن به بریتانیای روم (بخش تحت سلطه روم در بریتانیا از حدود سال ۴۳ تا ۴۱۰ میلادی) بازمیگردد. پژوهشگران گمان میکنند این کوزه احتمالاً بهعنوان چراغ یا نوعی قفس برای نگهداری حیواناتی مانند موش و مار کاربرد داشته است. با این حال، باستانشناسان میگویند این کاربردهای احتمالی در واقع فقط حدسهایی علمی محسوب میشوند.
این ظرف با ظاهر عجیب خود در موزه باستانشناسی انتاریو در کانادا به نمایش گذاشته شده است. پژوهشگران در آنجا منتظرند شخصی پیدا شود که کوزه سوراخدار مشابهی را دیده باشد و بتواند اطلاعاتی درباره کاربرد چنین وسیلهای ارائه دهد.
برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.