کشف جمعیتی عجیب از کروکودیل‌های غارنشین به رنگ نارنجی در گابن

در دل غارهای آبندا در گابن، جایی که کف غار با حجم زیادی از فضولات خفاش پوشیده شده، جمعیتی از کروکودیل‌های کوتوله زندگی می‌کنند که تقریباً با هر کروکودیل دیگری روی زمین فرق دارند. بعضی از آن‌ها پوستی نارنجی دارند و در نمونه‌های مسن‌تر، این پوست آن‌قدر نازک شده که حتی بخش‌هایی از ساختار استخوانی زیر آن دیده می‌شود.

این جانوران به گونه‌ی «اوستلیموس تیدراس‌پیس» تعلق دارند که با نام کروکودیل کوتوله‌ی آفریقایی هم شناخته می‌شود و در گابن، بخش‌هایی از کامرون و نیجریه زندگی می‌کند. بااین‌حال، فقط جمعیت ساکن گابن به زندگی در غارها روی آورده است؛ رفتاری که در هیچ جمعیت شناخته‌شده‌ی دیگری از کروکودیل‌ها دیده نشده است. پژوهشگران تصور می‌کنند این جمعیت حدود سه‌هزار سال پیش وارد غارها شده و به‌تدریج با محیط تاریک و بسته‌ی آن‌ها سازگار شده است.

مت شرلی، بوم‌شناس حفاظت و یکی از مشاوران مجموعه‌ی تازه‌ی نشنال جئوگرافیک با نام «آفریقا: خانه‌ی وحشی زمین»، می‌گوید کروکودیل‌های غارنشین تقریباً هیچ ترسی از انسان ندارند. او در جریان کاوش‌ها حتی دیده است که نمونه‌های کوچک با تکان‌دادن دم به سمت پژوهشگران می‌آیند تا محیط اطراف را بررسی کنند.

ورود به غارها البته ساده نیست. شرلی می‌گوید نخستین تلاش او باعث شد حدود ۱۰هزار خفاش آشفته شوند و به صورت و بدنش برخورد کنند. پژوهشگران بعداً متوجه شدند که شب، زمانی که بخش بزرگی از خفاش‌ها از غار خارج شده‌اند، بهترین زمان برای ورود است.

کروکودیل‌هایی که در غارها پیدا شدند، اغلب کاملاً به فضولات خفاش آغشته بودند. همین موضوع باعث شد رنگ غیرعادی بعضی از آن‌ها در ابتدا چندان به چشم نیاید. اما پس از پاک‌کردن بدن جانورها، مشخص شد پوست برخی از نمونه‌ها نارنجی روشن است.

علت این رنگ هنوز به‌طور قطعی مشخص نشده، اما شرلی یک توضیح محتمل دارد. به گفته‌ی او، برخی از این کروکودیل‌ها ممکن است ۱۰، ۲۰ یا حتی ۳۰ سال در چنین محیطی زندگی کرده باشند و تمام این مدت در تماس مستقیم با فضولات خفاش بوده باشند.

به نوشتهآی‌اف‌ال‌ساینسفضولات خفاش بسته به فصل، میزان بارندگی و اندازه‌ی کلنی می‌تواند تغییرات زیادی در میزان اسیدی یا بازی بودن داشته باشد، اما در هر حالت ماده‌ای نسبتاً خورنده است. پژوهشگران گمان می‌کنند تماس طولانی‌مدت با این ماده به‌تدریج پوست کروکودیل‌ها را فرسوده کرده باشد.

شرلی می‌گوید در بعضی نمونه‌های مسن‌تر، به‌ویژه در ناحیه‌ی سر، پوست آن‌قدر نازک شده که ساختارهای استخوانی زیر آن دیده می‌شوند. به همین دلیل، او احتمال می‌دهد رنگ نارنجی نتیجه‌ی نوعی فرسایش شیمیایی یا فیزیکی پوست باشد، نه رنگدانه‌ی طبیعی تازه. این فرضیه می‌تواند توضیح دهد چرا تغییر رنگ بیشتر در نرهای بزرگ‌تر و مسن‌تر دیده می‌شود. جانورانی که مدت بیشتری در غار مانده‌اند، زمان بیشتری هم در معرض مواد خورنده‌ی موجود در فضولات قرار داشته‌اند.

آنچه این کروکودیل‌ها را از نظر علمی مهم می‌کند، فقط رنگ نارنجی یا زندگی عجیبشان میان انبوه فضولات خفاش نیست. پژوهش‌ها نشان داده‌اند جمعیت غارنشین آبندا از نظر رژیم غذایی و ویژگی‌های ژنتیکی از کروکودیل‌های جنگل‌های اطراف متمایز شده است؛ آن‌ها تقریباً غذای خود را از داخل غار، به‌ویژه خفاش‌ها و جیرجیرک‌ها، تأمین می‌کنند و آزمایش‌های ژنتیکی نیز نشان می‌دهد جمعیتی جدا از همتایان سطح‌زی خود تشکیل داده‌اند.

هنوز نمی‌توان آن‌ها را گونه‌ای مستقل دانست، اما پژوهشگران می‌گویند اگر این جدایی برای مدت کافی ادامه پیدا کند، ممکن است در آینده مسیر تکاملی مستقلی پیدا کنند. غارهای آبندا در نتیجه فرصتی کم‌نظیر برای مشاهده‌ی مراحل ابتدایی سازگاری یک مهره‌دار بزرگ با زندگی زیرزمینی فراهم کرده‌اند؛ فرایندی که هنوز مشخص نیست در نهایت تا کجا پیش خواهد رفت.