ماه، میدان نبرد آینده؛ پنتاگون به دنبال استقرار ماهواره‌های نظامی در اطراف قمر زمین است

ارتش آمریکا با انتشاریک فراخوان درخواست اطلاعاتگام مقدماتی برای توسعه منظومه‌ای از ماهواره‌های نظامی در اطراف ماه را برداشته است؛ طرحی که در مرحله نخست شامل حداکثر پنج فضاپیما می‌شود، اما می‌تواند زمینه‌ساز استقرار شبکه‌ای گسترده‌تر برای نظارت، ردیابی اجرام و حفاظت از منافع فضایی آمریکا باشد.

وزارت نیروی هوایی آمریکا در اطلاعیه‌ای که دوم نوامبر منتشر شد، از شرکت‌های فعال در صنعت فضایی خواست که توانایی خود را برای ارائه راهکارهایی سریع و کم‌ریسک در راستای ساخت منظومه‌ای به نام «سامانه فضایی میان زمین و ماه» اعلام کنند.

براساس فراخوان، مرحله نخست پروژه می‌تواند شامل حداکثر پنج فضاپیما باشد که هرکدام محموله‌ای متعلق به دولت آمریکا را حمل می‌کنند. هدف، آماده‌سازی این سامانه برای پاسخ‌گویی به نیازهای عملیاتی ارتش در اواخر سال ۲۰۲۹ است.

بااین‌حال، چشم‌انداز پنتاگونبه همین پنج ماهواره محدود نمی‌شود. در متن فراخوان آمده است که فضاپیماهای اولیه ممکن است به‌عنوان هسته اولیه منظومه‌ای بزرگ‌تر از ماهواره‌ها در فضای میان زمین و ماه (سیس‌لونار) عمل کنند. به بیان دیگر، ارتش آمریکا احتمالاً به‌دنبال ایجاد شبکه‌ای پایدار از ماهواره‌ها در اطراف ماه است.

با توجه به اینکه ساخت ماهواره‌های تجاری معمولاً دو تا سه سال زمان می‌برد، احتمالاً پنتاگون برای دستیابی به هدف سال ۲۰۲۹ باید قراردادهای اصلی را در سال ۲۰۲۷ منعقد کند.

برنامه جدید پنتاگون در ادامه تغییر رویکرد مقام‌های نظامی آمریکا نسبت به اهمیت راهبردی ماه مطرح می‌شود. ژنرال استیون پردی، رئیس بخش خرید و تدارکات برنامه‌های پیشرفته نیروی فضایی آمریکا، در ماه‌های اخیر بارها درباره ضرورت گسترش توانایی‌های نظامی این کشور به فضای میان زمین و ماه صحبت کرده است.

این تغییر رویکرد پس از فرمان اجرایی دونالد ترامپ در دسامبر گذشته شتاب گرفت. فرمان مذکور بر ضرورت توانایی آمریکا برای شناسایی، ارزیابی و مقابله با تهدیدهای موجود علیه منافع فضایی این کشور، از مدار نزدیک زمین تا فضای اطراف ماه، تأکید می‌کند.

پردی در رویدادی در ماه اکتبر با اشاره به اظهارات مقام‌های ارشد نظامی آمریکا گفت که آن‌ها فضای سیس‌لونار را یک «حوزه جنگی» می‌دانند و از شرکت‌های صنعت فضایی خواست به توسعه توانایی‌های نظامی آمریکا در این منطقه کمک کنند.

نگرانی واشنگتن تا حد زیادی به گسترش برنامه‌های قمری چین مربوط می‌شود. آمریکا و چین هر دو قصد دارند با اجرای مجموعه‌ای از مأموریت‌های رباتیک و سرنشین‌دار، حضور خود را روی ماه افزایش دهند. برخی مقام‌های آمریکایی معتقدند رقابت آینده ممکن است به تصاحب مناطق مناسب برای فرود و دسترسی به منابع قمری، به‌ویژه یخ‌آب در قطب جنوب ماه، کشیده شود.

تعداد مناطق مناسب برای فرود ایمن روی ماه محدود است و دسترسی به ذخایر یخ‌آب نیز به موقعیت فرود وابستگی دارد. این منابع می‌توانند در آینده برای تأمین آب آشامیدنی، تولید اکسیژن و حتی سوخت موشک اهمیت داشته باشند.

هرچند پنتاگون جزئیات مأموریت ماهواره‌های جدید را اعلام نکرده است، احتمالاً این فضاپیماها وظایفی مشابه ماهواره‌های نظامی در مدار زمین برعهده خواهند داشت؛ ازجمله نظارت بر اجرام فضایی، ردیابی ماهواره‌ها و زباله‌های فضایی، ناوبری و برقراری ارتباطات.

در حال حاضر، دورترین ماهواره‌های نیروی فضایی آمریکا در مدار زمین‌ثابت در ارتفاع حدود ۳۶هزار کیلومتری از سطح زمین فعالیت می‌کنند. گسترش حضور نظامی به فضای سیس‌لونار، امکان نظارت بر منطقه‌ای بسیار دورتر و محافظت از دارایی‌های فضایی آمریکا در اطراف ماه را فراهم می‌کند.

همچنین دو مأموریت دیگر به نام‌های اوراکل-موبیلیتی و اوراکل-پرایم برای توسعه توانایی‌های نظارتی ارتش آمریکا در فضای سیس‌لونار در دست برنامه‌ریزی هستند.

هر دو مأموریت اوراکل تنها یک فضاپیما دارند؛ اما برنامه جدید پنتاگون نشان‌دهنده حرکت به‌سمت ایجاد حضوری نظامی گسترده‌تر و پایدارتر در اطراف ماه است. هرچند هنوز مشخص نیست این منظومه دقیقاً چه قابلیت‌هایی خواهد داشت، انتشار فراخوان درخواست اطلاعات نشان می‌دهد که آمریکا دیگر فضای اطراف ماه را صرفاً عرصه‌ای برای اکتشاف علمی نمی‌بیند و به‌تدریج آن را بخشی از محیط راهبردی و امنیتی آینده خود در فضا تلقی می‌کند.