پایان کار اولین امدادگر فضایی آمریکایی؛ فضاپیمای لینک در جو زمین سقوط کرد

فضاپیمای امدادگری که در ماه ژوئیه برای نجات تلسکوپ فضایی رو به سقوط ناسا پرتاب شده بود، روز جمعه در جو زمین متلاشی شد و به مأموریت ناموفق خود پایان داد. خود تلسکوپ نیز چند هفته دیگر همین مسیر را دنبال خواهد کرد و با سوختن در جو زمین، به حضور بیش از ۲۰ ساله‌ی خود در فضا خاتمه خواهد داد.

ماهواره «لینک» که با عنوان «نخستین ربات فضایی امدادگر خصوصی آمریکا» معرفی شده بود، سوم ژوئیه (۱۲ تیر) برفراز موشک هواپرتاب پگاسوس ایکس‌ال از اقیانوس آرام جنوبیبه فضا پرتاب شد. هدف این مأموریت افزایش ارتفاع مدار تلسکوپ فضایی نیل گرلز سوئیفت و تمدید عمر عملیاتی آن بود. تلسکوپ سوئیفت در طول ۲۲ سال گذشته مشغول مطالعه‌ی انفجارهای پرتو گاما و دیگر رویدادهای کیهانی بوده است.

لینک توانست تا فاصله‌ی ۱۲ تا ۱۵ کیلومتری به سوئیفت نزدیک شود و مجموعه‌ای از تصاویر را از وضعیت تلسکوپ ثبت کند؛ اما وقوع برخی مشکلات که پیش‌تر در طول پرواز برای سامانه کنترل وضعیت و ارتباطات آن به وجود آمده بود، باعث شد لینک نتواند طبق برنامه سوئیفت را به دام بیندازد و آن را در ارتفاعی بالاتر رها کند.

شرکت آمریکایی کاتالیست اسپیس تکنولوژیز در سپتامبر ۲۰۲۴ قراردادی ۳۰ میلیون دلاری از ناسا برای اجرای مأموریت نجات سوئیفت دریافت کرد و در طول ۲۲ ماه گذشته مشغول آماده‌سازی طرح جاه‌طلبانه نجات بود. این شرکت صبح جمعه در بیانیه‌ای اعلام کرد که فضاپیمای سه‌بازویی لینک پس از ۸۵ روز حضور در مدار، به جو زمین بازگشته است.

بدون افزایش ارتفاع مدار، سوئیفت نیز در طول هفته‌های آینده مسیر سقوط خود را در پیش خواهد گرفت. این تلسکوپ که حاصل همکاری ناسا و دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا است و در نوامبر ۲۰۰۴ به فضا پرتاب شد، احتمالاً در ماه نوامبر وارد جو زمین خواهد شد.

شاون دومگال-گلدمن، مدیر بخش اخترفیزیک ناسا، در بیانیه‌ای گفت: «از همان ابتدا، نجات سوئیفت مأموریتی پرخطر با پاداشی بزرگ بود.»

دومگال-گلدمن افزود: «هرچند از پایان مأموریت سوئیفت ناراحت خواهیم شد، می‌دانستیم این تلاش برای افزایش ارتفاع مدار در هر صورت ارزشمند خواهد بود؛ زیرا موجب پیشرفت فناوری‌های خدمات‌رسانی به فضاپیماهای آمریکایی می‌شد و ما را به چالش می‌کشید تا در بازه‌های زمانی بی‌سابقه مأموریت‌ها را اجرا کنیم و روش‌های عملیاتی برای افزایش مدت فعالیت ماهواره‌ها در مدار نزدیک زمین را بیازماییم.»

آیزاکمن افزود: «این نتیجه‌ای نیست که برای رسیدن به آن تلاش می‌کردیم، اما چیزی از دلیل ارزشمند بودن این تلاش کم نمی‌کند. تیم با سرعتی فوق‌العاده عمل کرد تا به سوئیفت فرصتی برای انجام پژوهش‌های علمی بیشتر بدهد و هم‌زمان قابلیت‌هایی را توسعه دهد که آمریکا در آینده برای سرویس‌دهی به ماهواره‌ها به آن‌ها نیاز خواهد داشت.»

جالب اینکه عمر مورد انتظار سوئیفت بر اثر همان فوران‌های بسیار شدید خورشیدی که تلسکوپ برای مشاهده‌شان به فضا فرستاده شده بود، کوتاه شد. ناسا اوایل امسال رصدهای سوئیفت را متوقف کرد و موقعیت مداری آن را تغییر داد تا ضمن آماده‌سازی مأموریت نجات، اثر نیروی پسا‌ی جوی بر کاهش ارتفاع آن به حداقل برسد.

آنچه لینک را با ناکامی مواجه کرد، بروز مشکلات الکترونیکی در فضاپیما پس از پرتاب بود که باعث از کار افتادن دو چرخ از سه چرخ واکنشی آن شد و در مقطعی از مأموریت، فضاپیما را دچار چرخش شدید خارج از کنترل کرد. هرچند مهندسان بعداً توانستند ارتباط با فضاپیما را بازیابی و وضعیت آن را پایدار کنند، مدیران مأموریت ماه گذشته تصمیم گرفتندتلاش برای نجات سوئیفت را متوقف کنند؛ زیرا مشخص شد سوخت باقی‌مانده برای ادامه عملیات کافی نیست.