کشف گونه‌ای دایناسور زره‌پوش در ژاپن؛ نشانه‌ای از مهاجرت بزرگ در صد میلیون سال پیش

فسیل‌های کمیابی که بیش از ۳۰ سال پیش در ژاپن کشف شدند، به گونه‌ای تازه از دایناسورهای زره‌پوش تعلق دارند. پژوهشی تازه نشان می‌دهد نیاکان این جانور احتمالاً با عبور از گذرگاه خشکی باستانی، خود را از آمریکای شمالی به آسیا رسانده بودند.

دایناسورتازه نام‌گذاری‌شده از خانواده‌ی نودوسوریدها است و تنها سومین گونه از چنین جانورانی به‌شمار می‌رود که تاکنون در آسیا پیدا شده است. نودوسوریدها دایناسورهایی زره‌پوش بودند که بدنشان با صفحات استخوانی پوشیده می‌شد.

نزدیکی خویشاوندی زیادی میان نودوسوریدها و آنکیلوسوریدها وجود داشت، اما نودوسوریدها فاقد گرزهای سنگین انتهای دم بودند که آنکیلوسوریدها برای دفاع در برابر شکارچیان به کار می‌بردند. بیشتر فسیل‌های نودوسورید در آمریکای شمالی و اروپا یافت شده‌اند و تنها چند نمونه از آسیا به دست آمده است.

کمیابی نودوسوریدها در آسیا و شباهت ساختار بدنی این نمونه با گونه‌های آمریکای شمالی، نشان‌دهنده‌ی یک مهاجرت باستانی است. به باور پژوهشگران، نیاکان این گونه احتمالا از مسیر پل خشکی برینگ، گذرگاه کهنی که آلاسکای امروزی را به روسیه متصل می‌کرد، به آسیا راه یافته‌اند.

پژوهشگران با تکیه بر اسکن‌های سی‌تی و تحلیل کالبدشناختی، نتیجه گرفتند که فسیل‌ها نماینده‌ی گونه‌ای ناشناخته از نودوسوریدها هستند. بنابراین، گونه‌ی تازه نیپونپلتا یزوئنسیس (Nipponopelta yezoensis) نام گرفت: بخش نیپون به ژاپن اشاره دارد، پلتا واژه‌ای یونانی به‌معنای سپر و یِزو نیز نام سنتی هوکایدو است.

بررسی روابط تکاملی نشان داد نیپونپلتا یزوئنسیس خویشاوندی نزدیکی با نودوسوریدهای آمریکای شمالی دارد. نیاکان این دایناسور احتمالاً بین ۱۰۰ میلیون تا ۱۱۰ میلیون سال پیش از پلی خشکی در محدوده‌ی تنگه‌ی برینگ امروزی عبور کرده و از آمریکای شمالی به آسیا رسیده‌اند. مسیر مهاجرت ساحلی می‌تواند توضیح دهد که چنین جانورانی چگونه در امتداد پل خشکی برینگ پراکنده شدند.

گروهی دیگر از دانشمندان نیز نمونه‌ی نیپونپلتا یزوئنسیس را در رسوبات دریایی پیدا کرده بودند؛ یعنی سنگ‌هایی که زیر دریاهای باستانی شکل گرفته‌اند. نودوسوریدها در اقیانوس زندگی نمی‌کردند، بنابراین احتمال دارد لاشه‌ی جانور پس از مرگ از طریق رودخانه یا خور به دریا کشیده شده و سرانجام در کف اقیانوس فرو رفته باشد. چند فسیل دیگر از نودوسوریدها نیز در نهشته‌های دریایی مشابه کشف شده‌اند که نشان می‌دهد این جانوران احتمالاً در امتداد خطوط ساحلی زندگی می‌کردند.

دارلا زلنیتسکی، دیرین‌زیست‌شناس دایناسورها در دانشگاه کلگری و یکی از نویسندگان پژوهش، می‌گوید زندگی در نزدیکی ساحل شاید به نودوسوریدها کمک کرده باشد در امتداد پل خشکی برینگ مهاجرت کنند و با دنبال‌کردن خط ساحلی پراکنده شوند. بااین‌حال، کشف بیشتر فسیل‌ها در محیط‌های ساحلی لزوماً به معنای ناتوانی نودوسوریدها در زندگی در نواحی داخلی خشکی نیست.

جردن مالون، دیرینه‌شناس موزه‌ی طبیعت کانادا، می‌گوید: «مناطق مرتفع و کوهستانی معمولاً فسیل‌های اندکی بر جای می‌گذارند، زیرا فرسایش، سنگ‌های چنین زیست‌بوم‌هایی را از بین می‌برد. در نتیجه، ممکن است نودوسوریدها در ارتفاعات نیز زندگی کرده باشند، حتی اگر هیچ اثر فسیلی از آن‌ها در چنین مکان‌هایی باقی نمانده باشد.»

جردن مالون می‌افزاید ماهیت سوابق فسیلی تکه‌تکه و ناقص است. وقتی از بازه‌ای به‌اندازه‌ی یک دفتر فقط چند صفحه در اختیار دارید، روایت داستان جامع بسیار دشوار می‌شود. همچنین، نمی‌توان از سوابق فسیلی دریافت که چرا در مقایسه با آمریکای شمالی، گونه‌های بسیار کمتری از نودوسوریدها در آسیا شناسایی شده‌اند. با وجود کشف چندین گونه‌ی آنکیلوسورید در نواحی داخلی آسیا، تنها شمار اندکی فسیل نودوسورید در سراسر قاره پیدا شده است.

به گفته‌ی دارلا زلنیتسکی، کمبود فسیل‌ها ممکن است به سوابق سنگی مربوط باشد یا نشان دهد نودوسوریدها نتوانسته‌اند مانند نمونه‌های مشابه در آمریکا، در آسیا تنوع پیدا کنند. در نهایت، دستیابی به پاسخی قطعی به کشف نمونه‌های بیشتری از دایناسور زره‌پوش هوکایدو و خویشاوندان آن بستگی خواهد داشت.

جردن مالون در پایان خاطرنشان کرد: «امیدوارم در پژوهش‌های آتی به بقایای بیشتری از این گونه دست یابیم. یافته‌ی تازه به ما انگیزه می‌دهد تا کاوش‌ها را برای گردآوری اطلاعات بیشتر و آزمودن فرضیات موجود پیرامون ماهیت این جانور ادامه دهیم.»

مقاله در مجله‌یCretaceous Researchمنتشر شده است.