به گزارش «» به نقل از مهر ؛ این تحول در کنار مزایای فناورانه، نگرانی‌های تازه‌ای درباره امنیت اطلاعات و امکان بهره‌برداری اطلاعاتی از خودروها ایجاد کرده است. در همین چارچوب، افزایش حضور خودروسازان چینی در بازارهای جهانی به یکی از موضوعات امنیتی آمریکا و متحدان این کشور تبدیل شده است. بر همین اساس، گزارش چهارم نوامبر ۲۰۲۶ وبگاه خبری رویترز درباره درخواست نمایندگان پارلمان اروپا برای بررسی تهدیدات خودروهای شرکت «BYD» و تحلیل سوم نوامبر نشریه نشنال اینترست نشان می‌دهد که نگرانی‌های غرب از رقابت تجاری فراتر رفته و به احتمال جاسوسی، دسترسی از راه دور و اختلال در زیرساخت‌های حساس گسترش یافته است.

خودروهای متصل و شکل‌گیری تهدیدات امنیتی جدید

خودروهای متصل (Connected Vehicles) به مجموعه‌ای از دوربین‌ها، حسگرها، سامانه‌های موقعیت‌یابی و ارتباطات بی‌سیم مجهز هستند که امکان ثبت مسیرهای تردد، تصاویر محیط پیرامونی و اطلاعات کاربران را فراهم می‌کنند. اتصال این تجهیزات به زیرساخت‌های ابری و قابلیت به‌روزرسانی نرم‌افزاری از راه دور، علاوه بر انتقال داده، امکان تعامل مستمر تولیدکننده با سامانه‌های خودرو را ایجاد می‌کند.

به نوشته نشنال اینترست، نگرانی امنیتی غرب زمانی تشدید می‌شود که چنین خودروهایی در مجاورت پایگاه‌های نظامی و مراکز حساس فعالیت کنند. اطلاعات حاصل از دوربین‌ها و سامانه‌های موقعیت‌یابی می‌تواند برای شناسایی مسیرهای تردد نیروها، الگوهای رفت‌وآمد و حتی سازوکارهای کنترل دسترسی مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، طرف چینی ادعا دارد که وجود قابلیت جمع‌آوری داده به‌تنهایی اثبات‌کننده انتقال اطلاعات به نهادهای اطلاعاتی نیست و ارزیابی تهدید مستلزم بررسی معماری ارتباطی و سطح دسترسی واقعی سازنده است.

محدودیت‌های آمریکا و گسترش نگرانی در پایگاه‌های نظامی

دولت آمریکا از تاریخ ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶ ورود خودروهای تولیدی شرکت چینی «BYD» به پایگاه هوایی کادنا در جزیره اوکیناوا ژاپن را ممنوع کرد. این محدودیت شامل خودروهای شخصی، تاکسی‌ها، ون‌ها و وسایل نقلیه پیمانکاران می‌شود. مقامات این پایگاه نظامی، بدون انتشار جزئیات فنی تهدید، خطر این خودروها را غیرقابل‌قبول و غیرقابل‌مهار توصیف کردند.

این تصمیم در امتداد سیاست گسترده‌تر واشنگتن برای محدودسازی فناوری خودروهای متصل چینی قرار دارد. طبق مقررات وزارت بازرگانی آمریکا، استفاده از نرم‌افزارهای مشمول محدودیت از سال مدل ۲۰۲۷ و سخت‌افزارهای مربوطه از سال مدل ۲۰۳۰ ممنوع می‌شود. همچنین فروش خودروهای متصل توسط خودروسازان تحت کنترل چین از سال مدل ۲۰۲۷ در این کشور با محدودیت مواجه خواهد شد.

در کره جنوبی نیز گزارش‌ها از ثبت مجوز ورود دست‌کم ۱۹۰ خودروی متصل چینی به تأسیسات نظامی حکایت دارد. این مراکز شامل پایگاه‌های مرتبط با جنگنده‌های «F-۳۵» و «KF-۲۱» و تأسیسات دریایی بوسان و جینهه هستند. همچنین گزارش دیگری از دست‌کم ۵۶۵ مورد ورود خودروهای چینی به تأسیسات دریایی این کشور طی سال ۲۰۲۶ خبر داده است. وزارت دفاع کره جنوبی اعلام کرده که قصد دارد تا پایان سال محدودیت‌هایی برای خودروهای متصل در مراکز حساس اعمال کند.

شواهد فنی و احتمال کنترل از راه دور

یکی از نمونه‌های مطرح‌شده در گزارش نشنال اینترست به رزمایش سپتامبر ۲۰۲۶ نیروهای گارد داخلی نروژ مربوط است. بر همین اساس، نظامیان نروژی هنگام بررسی خودروهای اجاره‌ای شرکت چانگان دریافتند که سامانه‌های داخلی خودرو تصاویر ورود و خروج افراد، مسیرهای پیموده‌شده و کدهای دسترسی به تأسیسات نظامی را ذخیره کرده‌اند. مقامات امنیتی نروژ تأکید کردند که مقصد نهایی انتقال احتمالی این اطلاعات مشخص نیست.

در نمونه‌ای دیگر، آزمایش اتوبوس برقی شرکت یوتونگ نیز نشان داد که سازنده از طریق اتصال مخابراتی به سامانه‌های باتری و کنترل توان دسترسی دارد و از نظر فنی قادر است عملکرد وسیله نقلیه را مختل کند. همچنین در آزمایشی که برنامه استرالیایی «Four Corners» گزارش کرد، یک شرکت امنیتی توانست با استفاده از سطح دسترسی سازنده، درهای یک وانت «BYD» را قفل کند، چراغ‌های آن را هنگام حرکت خاموش نماید و به میکروفون کابین دسترسی یابد.

با همه این تفاسیر باید توجه داشت که بررسی این نمونه‌ها قابلیت‌های بالقوه دسترسی و مداخله را نشان می‌دهند، اما لزوماً به معنای اثبات اجرای عملیات جاسوسی یا خرابکاری توسط دولت چین نیستند.

واکنش اتحادیه اروپا و مسئله حاکمیت داده

در چهارم نوامبر ۲۰۲۶، چهارده نماینده پارلمان اروپا از کمیسیون اروپا خواستند تهدیدات امنیتی خودروهای «BYD» را بررسی کند. این درخواست شامل ارزیابی توسط نهاد امنیت سایبری اتحادیه اروپا، احتمال قرارگرفتن «BYD» در فهرست تأمین‌کنندگان پرخطر و بررسی محدودیت حضور این شرکت در مناقصات عمومی و زیرساخت‌های راهبردی دوکاربردی است.

فرانسوا کالفون، نماینده فرانسوی پیشگام این درخواست، به قانون اطلاعات ملی چین مصوب ۲۰۱۷ استناد کرده است. ماده هفتم این قانون سازمان‌ها و شهروندان چینی را به همکاری با فعالیت‌های اطلاعاتی دولت این کشور در چارچوب قانون ملزم می‌کند. منتقدان معتقدند این الزام می‌تواند بر استقلال شرکت‌های چینی در مدیریت داده‌های حساس تأثیر بگذارد.

در مقابل، شرکت خودروساز چینی «BYD» اعلام کرده هیچ‌یک از داده‌های پردازش‌شده یا ذخیره‌شده در خودرو و فضای ابری از چین قابل دسترسی نیست و بخش اروپایی شرکت اطلاعات کاربران را در اختیار نهادهای چینی قرار نمی‌دهد.

پیامدهای راهبردی برای صنعت خودرو

به عقیده بسیاری از کارشناسان، ابعاد اقتصادی این چالش امنیتی نیز قابل‌توجه است. بر اساس داده‌های نقل‌شده در گزارش نشنال اینترست، برندهای چینی در نیمه نخست ۲۰۲۶ حدود ۹ درصد سهم فروش خودرو در اتحادیه اروپا را به خود اختصاص داده‌اند. همچنین سهم «BYD» از بازار خودروهای وارداتی کره جنوبی نیز در همین دوره به ۶٫۳ درصد رسیده است. گسترش حضور این شرکت‌ها موجب شده تصمیمات امنیتی مستقیماً با سیاست صنعتی و رقابت تجاری پیوند بخورد.

در همین راستا، لهستان ورود خودروهای چینی به برخی تأسیسات نظامی حفاظت‌شده را محدود کرده و ارتش رژیم صهیونیستی نیز فرایند بازپس‌گیری حدود ۷۰۰ خودروی چینی اختصاص‌یافته به افسران خود را آغاز کرده است. با این حال، تفاوت شکل سیاست در نقاط مختلف جهان نشان می‌دهد هنوز رویکرد هماهنگی برای مدیریت این تهدید شکل نگرفته است.

جمع‌بندی

در نهایت و به باور متخصصان، تحولات اخیر بیانگر تغییر جایگاه خودروهای هوشمند در محاسبات امنیت ملی است. قابلیت جمع‌آوری داده‌های محیطی، ارتباط دائمی با سازنده و امکان مداخله نرم‌افزاری، خودروهای متصل را به بخشی از سطح تهدید زیرساخت‌های حساس تبدیل کرده است. نگرانی اصلی آمریکا و متحدان این کشور صرفاً منشأ چینی این فناوری نیست، بلکه ترکیب ظرفیت‌های فنی خودرو با ساختار مالکیت، الزامات قانونی و امکان دسترسی خارجی به داده‌ها محسوب می‌شود.

در این میان، تفکیک میان آسیب‌پذیری فنی، امکان بهره‌برداری اطلاعاتی و وقوع اثبات‌شده جاسوسی اهمیت اساسی دارد. شواهد موجود عمدتاً از وجود ظرفیت‌های بالقوه و نگرانی‌های امنیتی حکایت می‌کنند. با این حال، گسترش محدودیت‌های نظامی و ورود اتحادیه اروپا به موضوع نشان می‌دهد که امنیت خودروهای متصل در حال تبدیل‌شدن به یکی از عرصه‌های جدید رقابت فناورانه و ژئوپلیتیکی میان چین و غرب است.