گراک در میدان نبرد؛ ادعای جنجالی پنتاگون درباره نقش هوش مصنوعی ایلان ماسک در عملیات نظامی XNET | اخبار و تحلیل هوش مصنوعی

طبق گزارش رسانه‌های بین‌المللییک مقام ارشد وزارت دفاع ایالات متحده ادعا کرده است که پنتاگون از هوش مصنوعی گراک (Grok)، متعلق به شرکت xAI ایلان ماسک، برای شناسایی اهداف و هدایت برخی عملیات‌های نظامی در خاورمیانه استفاده می‌کند. این ادعا در صورت صحت، نشان‌دهنده چرخش بزرگی در نحوه به‌کارگیری ابزارهای تجاری هوش مصنوعی در حساس‌ترین سطوح تصمیم‌گیری نظامی و امنیتی است.

تا پیش از این، استفاده ارتش آمریکا از هوش مصنوعی عمدتاً به برنامه‌های اختصاصی و تحت کنترل شدید نظیر «پروژه میون» (Project Maven) محدود می‌شد که تمرکز آن بر پردازش تصاویر پهپادها و شناسایی خودکار اهداف است. ورود یک مدل زبانی بزرگ (LLM) تجاری مانند گراک به این چرخه، ابهامات فنی و اخلاقی متعددی را ایجاد می‌کند. مدل‌های زبانی تجاری معمولاً برای تحلیل داده‌های متنی، خلاصه‌سازی اسناد اطلاعاتی و پردازش داده‌های منبع‌باز (OSINT) طراحی شده‌اند و استفاده از آن‌ها در فرایند هدف‌گیری نظامی، با استانداردهای سنتی ارتش همخوانی ندارد.

مرز باریک میان ابزار تجاری و تسلیحات نظامی

اتکای فزاینده نهادهای دفاعی به فناوری‌های بخش خصوصی نوظهور، پدیده جدیدی نیست. پنتاگون در بودجه سال مالی ۲۰۲۴ خود، مبلغ ۳ میلیارد دلار را به‌طور مستقیم به توسعه، آزمایش و ادغام فناوری‌های هوش مصنوعی اختصاص داد تا روند تصمیم‌گیری در صحنه نبرد را تسریع کند. با این حال، حضور شرکت‌های تحت مدیریت ایلان ماسک در پروژه‌های نظامی همواره با حساسیت‌های ویژه‌ای همراه بوده است. پیش از این، همکاری‌های گسترده اسپیس‌ایکس با وزارت دفاع آمریکا در قالب پروژه «استارشیلد» (Starshield) نشان داد که مرز میان دارایی‌های تجاری ماسک و حوزه دفاعی ایالات متحده به‌سرور در حال کم‌رنگ شدن است.

طبق ارزیابی‌های من در ، به‌کارگیری مستقیم گراک برای «هدایت حملات» از نظر فنی با چالش‌های ساختاری مواجه است؛ چرا که مدل‌های زبانی بزرگ به‌طور ذاتی با مشکل «توهم» (Hallucination) روبه‌رو هستند و تکیه بر خروجی آن‌ها برای تصمیم‌گیری‌های حیاتی می‌تواند به خطاهای مرگبار منجر شود. محتمل‌ترین سناریو این است که ارتش از قابلیت‌های پردازش سریع گراک برای تحلیل حجم انبوهی از داده‌های متنی غیرطبقه‌بندی‌شده و سیگنال‌های اطلاعاتی استفاده کرده باشد تا سرعت ارزیابی محیطی اپراتورهای انسانی را افزایش دهد.

کارشناسان امنیتی هشدار می‌دهند که استفاده از مدل‌های تجاری بدون نظارت‌های سخت‌گیرانه، ریسک‌های امنیتی بزرگی به همراه دارد. این نگرانی‌ها زمانی جدی‌تر می‌شوند که بدانیم xAI اخیراً با چالش‌های مدیریتی داخلی نیز دست‌به‌گریبان بوده است؛ به طوری که افشای ماجرایاخراج مهندس ایمنی xAI و شکایت قضایی او علیه این شرکتتردیدها را درباره میزان تعهد این استارتاپ به پروتکل‌های ایمنی افزایش داده است. در این میان، هنوز مشخص نیست که آیا ارتش ابزار گراک را به صورت غیررسمی در فرآیندهای تحلیلی به کار گرفته یا این اقدام بخشی از یک همکاری تعریف‌شده است.

سوالات متداول

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.