وال‌استریت دیگر پول ارزان نمی‌دهد؛ گلوگاه جدید هوش مصنوعی آمریکا

دوران وام‌های بی‌حساب‌وکتاب برای هوش مصنوعی تمام شد؛ بانک‌ها و سرمایه‌گذاران با سخت‌گیری شدید و افزایش نرخ بهره، مسیر دسترسی استارتاپ‌ها به پول نقد را بستند. با انتشار جزئیات جدید ازپرونده عرضه اولیه آنتروپیک در نزدکبازار سهام متوجه شد که روزهای چک سفید امضا دادن به پایان رسیده است. تا همین چند ماه قبل، شرکت‌های بزرگ فناوری در آمریکا بدون دردسر صدها میلیارد دلار سرمایه جذب می‌کردند.

مدیران وال استریت سر و دست می‌شکستند تا هرچه سریع‌تر پول‌های خود را وارد این بازار پر زرق‌وبرق کنند. اما حالا صحنه کاملا عوض شده است. قدرت از دست استارتاپ‌های پر ادعا خارج شده و مستقیما به دست وام‌دهندگان سنتی افتاده است. سرمایه‌گذاران اکنون قبل از پرداخت حتی یک دلار، حساب‌کشی دقیقی انجام می‌دهند و ضمانت‌های سنگینی طلب می‌کنند.

پایان ولخرجی وال استریت و جابه‌جایی قدرت در بازار فناوری

بر اساس تحلیل‌های جدید، رفتار معامله‌گران به سمت مدیریت ریسک رفته است و حتی شاهد مسائلی مثلورود سرمایه گذاران هوش مصنوعی به بازار بیمهبرای پوشش ضررهای سنگین سخت‌افزاری هستیم. در این میانگزارش وال استریت ژورنال از گلوگاه جدید مالینیز نشان داد که جریان نقدینگی ارزان‌قیمت در آمریکا تقریبا خشک شده است. دیگر کسی به وعده‌های تخیلی مدیران فناوری درباره درآمدهای رویایی آینده اهمیت نمی‌دهد. بانک‌ها صورت‌های مالی دقیق، سود عملیاتی و بازگشت سرمایه کوتاه‌مدت می‌خواهند. این سخت‌گیری‌ها آغاز مرحله‌ای بسیار حساس و خطرناک در مسیر توسعه مدل‌های زبانی بزرگ است؛ مرحله‌ای که در آن فقط شرکت‌های با مدل تجاری واقعی زنده می‌مانند.

چرا بانک‌ها و غول‌های اعتباری دیگر حاضر به خطر کردن نیستند؟

وام‌دهندگان بزرگ دیگر حاضر نیستند چشمان خود را روی ریسک‌های پنهان ببندند. اصلی‌ترین دغدغه وال استریت در حال حاضر، ایجاد تاخیرهای طولانی در راه‌اندازی پروژه‌های کلیدی است. بخش بزرگی از پول‌هایی که در سال‌های گذشته جذب شد، باید صرف ساخت مراکز داده بسیار عظیم می‌شد، اما پروژه‌ها با سرعت پیش‌بینی‌شده پیش نمی‌روند. از طرف دیگر، ترس از این موضوع بالا گرفته که سودآوری واقعی شرکت‌های ابرمقیاس و نام‌های محبوبی مثل اوپن ای آی سال‌ها دورتر از وعده‌های شیرین روی کاغذ باشد. وقتی خبری از درآمد نقد نباشد، شرکت‌ها چطور می‌خواهند اقساط وام‌های چند ده میلیارد دلاری خود را پرداخت کنند؟

مشکل دیگر، اشباع بازار از اوراق قرضه خطرناک است. در ماه‌های گذشته به قدری سهام و اوراق قرضه شرکتی مرتبط با فناوری به بازار تزریق شد که خریداران احساس خطر کردند. پرتفوی بسیاری از صندوق‌های سرمایه‌گذاری اکنون بیش از اندازه به سرنوشت هوش مصنوعی گره خورده است. یک لغزش کوچک در این بازار می‌تواند دومینویی از ورشکستگی‌های بزرگ به راه بیندازد. به همین دلیل مدیران ریسک در بانک‌ها ترمز دستی را کشیده‌اند تا جلوی بحران‌های سیستماتیک شبیه به سقوط دات‌کام در سال دو هزار را بگیرند.

بن‌بست مراکز داده و شورش شهروندان علیه مصرف سرسام‌آور انرژی

ساخت هر مرکز داده پیشرفته به اندازه یک شهر کوچک برق و آب مصرف می‌کند. اکنون استارتاپ‌ها با مانعی روبرو شده‌اند که با پول هم حل نمی‌شود: مخالفت مستقیم جوامع محلی. در چندین ایالت بزرگ آمریکا، ساکنان محلی علیه ساخت نیروگاه‌ها و دیتاسنترهای جدید دست به تظاهرات زده‌اند. مردم می‌گویند این تاسیسات غول‌پیکر هیچ شغلی برای افراد بومی ایجاد نمی‌کنند، اما قبض‌های برق منطقه را بالا می‌برند و منابع آب زیرزمینی را برای خنک‌سازی سرورها خشک می‌کنند.

این اعتراضات عمومی باعث شده فرمانداران و نمایندگان کنگره وارد عمل شوند و صدور مجوزها را ماه‌ها به تعویق بیندازند. برای یک شرکت فناوری که هر روز میلیاردها تومان بهره بانکی پرداخت می‌کند، حتی یک ماه تاخیر در روشن شدن سرورها یک فاجعه مالی تمام‌عیار به حساب می‌آید. سرمایه‌گذاران وال استریت با دیدن این چالش‌های اجتماعی فهمیده‌اند که زیرساخت فیزیکی زمین بازی هوش مصنوعی هنوز آمادگی پذیرش این همه سرور و پردازنده فوق‌سنگین را ندارد.

فشار خردکننده بدهی‌ها و بحران رتبه اعتباری برای سازندگان چت‌بات‌ها

فشار بدهی‌ها به شکل ملموسی در قیمت‌های بازار آزاد قابل مشاهده است. اوراق قرضه‌ای که پیش از این برای شرکت‌های بزرگی مثل اسپیس ایکس و متا فروخته شده بود، حالا با تخفیف‌های بسیار چشمگیر دست‌به‌دست می‌شوند؛ یعنی خریداران دیگر این اوراق را بدون ریسک نمی‌دانند. در این میان، اوضاع برای شرکت‌های تخصصی زیرساخت ابری مثل کرویو، نسیوس و ان‌اسکیل به شدت بحرانی‌تر گزارش می‌شود. این مجموعه‌ها برای خرید کارت‌های گرافیکی گران‌قیمت انویدیا وام‌های فوق‌العاده سنگینی با بهره بالا گرفته بودند، به امید اینکه بلافاصله بتوانند توان پردازشی سرورها را به استارتاپ‌ها اجاره دهند.

اما واقعیت بازار سیلی محکمی به آن‌ها زد. در هفته‌های اخیر، بازارهای مالی رسما جلوی انتشار اوراق قرضه جدید توسط این شرکت‌ها را گرفتند. سرمایه‌گذاران می‌گویند تا زمانی که این شرکت‌ها نتوانند مشتریان دست‌به‌نقد ثابت برای سال‌های آینده پیدا کنند، یک سنت دیگر هم به عنوان وام دریافت نخواهند کرد. کار حتی برای غول‌های ریشه‌داری مانند برودکام هم دشوار شده است؛ شرکتی که با وجود اعتبار چند ده ساله در صنعت نیمه‌هادی، ناچار شد برای نهایی کردن خطوط اعتباری جدید امتیازهای بی‌سابقه‌ای به بانک‌ها واگذار کند.

ماجرای شوک‌آور رتبه بنجل آنتروپیک و هشدار جدی بلک‌استون

یکی از واضح‌ترین نشانه‌های سقوط اطمینان بازار به رویاپردازی‌های هوش مصنوعی، شرایط پیچیده شرکت آنتروپیک است. این استارتاپ برای عرضه عمومی سهام در میانه ماه نوامبر برنامه‌ریزی کرده بود و قصد داشت رقمی معادل صد میلیارد دلار سرمایه تازه از خریداران خرد و کلان جمع‌آوری کند. آن‌ها حتی در اسناد مالی خود ادعا کردند که تا دو دهه آینده می‌خواهند بیش از هشتصد میلیارد دلار فقط در سخت‌افزار سرورها هزینه کنند. با این حال، غول سرمایه‌گذاری بلک‌استون هشداری بسیار تکان‌دهنده به معامله‌گران وال استریت داد که همه چیز را به هم ریخت.

بلک‌استون اعلام کرد طبق ارزیابی موسسات رتبه‌بندی معتبر، وضعیت مالی آنتروپیک بعد از ورود به بورس احتمالا با رتبه اعتباری غیرسرمایه‌گذاری یا همان اوراق بنجل طبقه‌بندی خواهد شد. این در حالی است که مدیران این استارتاپ انتظار داشتند به خاطر توجه رسانه‌ها، بالاترین رتبه اعتباری امن را دریافت کنند. معنای این رتبه‌بندی منفی کاملا روشن است: از این به بعد مسیرهای وام‌گیری برای توسعه مدل کلود به باریک‌ترین حالت ممکن می‌رسد و هر بانکی که بخواهد به آن‌ها پول قرض بدهد، سودهای بسیار بالا و ضمانت‌های ملکی سنگین طلب خواهد کرد.

عقب‌نشینی آشکار اوپن ای آی از اهداف مالی و کاهش ارزش بازار

وضعیت در اتاق جلسات اوپن ای آی هم چندان آرام نیست. این شرکت که پیشتاز جریان هوش مصنوعی مولد بود، به تازگی مجبور شد هدف‌گذاری جذب سرمایه جدید خود را به شکلی معنادار کاهش دهد. مدیران ارشد تصمیم گرفتند برنامه خود را به دویست میلیارد دلار محدود کنند، در حالی که پیش از این صحبت از رقم‌های سرسام‌آور سیصد میلیارد دلاری بود. حتی در ارزش‌گذاری کلی شرکت نیز یک عقب‌گرد چشمگیر ثبت شد و رقم ارزیابی دارایی‌ها از یک تریلیون و چهارصد میلیارد دلار به حدود یک تریلیون و دویست و پنجاه میلیارد دلار سقوط کرد.

منابع آگاه گزارش داده‌اند که در جدیدترین دور تامین مالی، اوپن ای آی حتی نتوانسته نیمی از اهداف از پیش تعیین‌شده را محقق کند. خریداران سهام با نگاهی موشکافانه به مدل درآمدی اشتراک چت جی‌پی‌تی متوجه شده‌اند که هزینه نگهداری سرورها، پاسخ‌دهی به پرامپت‌ها و توسعه مدل‌های صوتی و تصویری بسیار بیشتر از درآمدهای فعلی است. این شرکت برای ادامه حیات مجبور است هزینه‌های سرسام‌آور تحقیق و توسعه را مهار کند، وگرنه ممکن است نقدینگی در دسترس زودتر از موعد مقرر به خط پایان برسد.

تله بدهی در بازار سهام و شکست عرضه‌های اولیه شرکت‌های زیرساختی

مشکلات جمع‌آوری پول فقط به دریافت وام‌های بانکی خلاصه نمی‌شود؛ تالار شیشه‌ای بورس هم دیگر روی خوش به داستان‌های علمی‌تخیلی نشان نمی‌دهد. برنامه شرکت ان‌اسکیل برای ورود رسمی به تالار معاملات سهام در ماه آینده با شکستی آشکار لغو شد، زیرا خریداران عمده حاضر نشدند قیمت‌های بالای پیشنهادی را بپذیرند. رقیب نزدیک آن، یعنی مجموعه لمبدا، در آخرین دور مذاکرات خود تسلیم شد و برای اینکه بتواند زنده بماند، ارزش‌گذاری کل شرکت را به میزان زیادی کاهش داد تا شاید سرمایه‌گذاران جسور حاضر به تزریق نقدینگی شوند.

این شرایط نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاران خرد و نهادی خسته از وعده‌های آینده، صورت سود و زیان واقعی را طلب می‌کنند. گزارش‌های مالی ناامیدکننده شرکت‌های بزرگ در روزهای پایانی هفته، موجی از فروش هیجانی را رقم زد. روز جمعه یکی از تاریک‌ترین روزها برای سهامداران حوزه فناوری از زمان آغاز رونق هوش مصنوعی بود. در طول چند ساعت، ده‌ها میلیارد دلار ارزش کاغذی دارایی‌ها ذوب شد و ترس سراسر بازار را در بر گرفت.

ریزش تاریخی ارزش سهام آلفابت و اینتل؛ زنگ خطری که به صدا درآمد

سقوط آزاد ارزش سهام غول‌های سنتی نشان داد که بحران بسیار عمیق‌تر از استارتاپ‌های نوپا است. آلفابت، مالک گوگل، بزرگترین سقوط ارزش بازار در تاریخ فعالیت خود را به ثبت رساند و در یک روز کاری نزدیک به پانصد میلیارد دلار از ارزش خود را از دست داد. صورت‌های مالی سه ماهه گوگل واقعیت تلخی را برملا کرد: رشد درآمد بخش جستجوی سنتی کند شده است، اما مدیران همزمان ده‌ها میلیارد دلار پول نقد را به بخش توسعه دیتاسنترها و مدل‌های جمنای تزریق کرده‌اند بدون اینکه بازدهی ملموسی داشته باشد.

وضعیت شرکت اینتل حتی از گوگل هم فاجعه‌بارتر بود. پس از انتشار گزارش‌هایی درباره افت شدید فروش پردازنده‌های کامپیوترهای شخصی و ابهام در موفقیت خطوط تولید تراشه‌های جدید، سهام اینتل نزدیک به بیست‌ونه درصد سقوط کرد. این شوک بزرگ باعث شد بسیاری از تحلیل‌گران به این نتیجه برسند که خرج کردن بی‌رویه در مسیر فناوری بدون داشتن مشتری واقعی، به سرعت به مجازات سخت بازار سهام منجر خواهد شد.

خریدهای میلیاردی اسپیس ایکس و ورود اضطراری مدیران ارشد به مذاکرات

با وجود تمام این تیرگی‌ها، پول برای شرکت‌هایی که ترازنامه بسیار قوی دارند کاملا محو نشده است. اسپیس ایکس توانست در همین روزهای پرتنش یک بسته مالی عظیم چهل میلیارد دلاری را برای خرید نسل جدید تراشه‌های هوش مصنوعی انویدیا نهایی کند. این قرارداد رکوردی تاریخی در زمینه تامین مالی سخت‌افزار به حساب می‌آمد، اما این رکورد فقط چند ساعت دوام آورد؛ چرا که شرکت برودکام بلافاصله از یک قرارداد شصت‌وسه میلیارد دلاری برای تامین تراشه‌های سفارشی آنتروپیک پرده برداشت.

نکته جالب اینجاست که حتی قرارداد تاریخی برودکام هم بدون دردسر جلو نرفت. هاک تان، مدیرعامل کهنه‌کار برودکام، مجبور شد در آخرین ساعات شخصا به جلسات محرمانه با مدیران بانک‌ها برود تا تضمین‌های فردی بدهد و ترس وام‌دهندگان را درباره احتمال عدم پرداخت اجاره سرورها توسط آنتروپیک برطرف کند. این اتفاق ثابت می‌کند که توانایی پول گرفتن هنوز به طور کامل نابود نشده، اما هزینه استقراض، نوع ضمانت‌ها و میزان حساب‌کشی وام‌دهندگان وارد مرحله‌ای بی‌سابقه از سخت‌گیری شده است.

تحلیل کارشناسان برجسته مالی درباره سد نقدینگی و خطر انقباض اقتصادی

دیدگاه مدیران کهنه‌کار وال استریت به خوبی نشان می‌دهد که چرا آب و هوای مالی سیلیکون ولی تغییر کرده است. دن ایواسین، مدیر ارشد سرمایه‌گذاری در موسسه مشهور پیمکو، وضعیت فعلی را به شکلی واقع‌بینانه توصیف کرده و معتقد است که آستانه اثبات درآمد به وام‌دهندگان مدام بالاتر می‌رود و حلقه‌های ضعیف‌تر زودتر از سایرین تحت فشار شدید مالی خرد خواهند شد. این دیدگاه تایید می‌کند که دوره قضاوت بر اساس کلیک، فالوور یا ترافیک اینترنتی به سر آمده و فقط صورت‌های مالی تاییدشده توسط حسابرسان معیار سنجش خواهد بود.

از سوی دیگر، بن کانرد، یکی دیگر از مدیران سرمایه‌گذاری ارشد در موسسه کارنگی اینوستمنت، زاویه دیگری از این ماجرا را هدف قرار می‌دهد. او معتقد است همه مدیران این روزها با عجله تلاش می‌کنند قبل از خشک شدن کامل جریان نقدینگی، آخرین منابع مالی ممکن را از بازار بیرون بکشند. به گفته او در نهایت پول و اعتبار کافی در کل سیستم بانکی برای پاسخ به تمام این طرح‌های بلندپروازانه وجود ندارد و کمبود تامین مالی ارزان می‌تواند به اصلی‌ترین گلوگاه کل توسعه فناوری تبدیل شود.

سناریوهای پیش‌روی شرکت‌های هوش مصنوعی تا پایان سال ۲۰۲۶

تحلیلگران سه مسیر کاملا متفاوت را برای ادامه حیات شرکت‌های درگیر در این بن‌بست مالی پیش‌بینی می‌کنند

• ادغام‌های ناخواسته: استارتاپ‌های کوچک و متوسطی که نتوانند هزینه‌های سرورها را تامین کنند، چاره‌ای جز واگذاری سهام خود به غول‌های ثروتمند نخواهند داشت.
• افزایش شدید قیمت خدمات: روزهای استفاده رایگان یا بسیار ارزان از ابزارهای هوش مصنوعی تمام می‌شود و اشتراک‌ها برای جبران هزینه‌های وام‌دهندگان گران‌تر خواهد شد.
• توقف پروژه‌های تحقیقاتی رویایی: شرکت‌ها مجبور خواهند شد بخش زیادی از آزمایش‌های سنگین و طولانی‌مدت را متوقف کرده و تمرکز خود را فقط روی ابزارهای آماده فروش بگذارند.

آینده مبهم توسعه فناوری در سایه استانداردهای سخت‌گیرانه وال استریت

اتفاقات این روزها یادآور قانون ابدی بازارهای مالی است: هیچ هیجانی برای همیشه با پول قرضی دوام نمی‌آورد. زمانی که ایده مدل‌های تولید متن و تصویر ظهور کرد، وال استریت به امید خلق یک ماشین پول‌سازی فوری، منابع بی‌پایانی را در اختیار توسعه‌دهندگان گذاشت. اما حالا که معلوم شده این سیستم‌ها نیاز به صدها نیروگاه برق، هزاران میلیارد دلار سرور و سال‌ها صبر برای بازگشت سرمایه دارند، بانک‌ها تصمیم گرفته‌اند موازنه قدرت را به نفع خود تغییر دهند.

این تغییر جهت نشانه‌ای از ورشکستگی کامل هوش مصنوعی نیست، بلکه نشانه بلوغ اجباری یک صنعت نوپاست. شرکت‌هایی که توانسته‌اند پایگاه مشتریان واقعی بسازند، از این غربالگری بزرگ جان سالم به در خواهند برد. اما آن دسته از تیم‌هایی که تمام ارزش خود را روی تبلیغات رسانه‌ای بنا کرده بودند، در ماه‌های پیش‌رو با درهای بسته بانک‌ها و طلبکاران خشمگین روبرو خواهند شد. گلوگاه بعدی هوش مصنوعی دیگر کمبود پردازنده گرافیکی نیست؛ گلوگاه اصلی، پیدا کردن دلارهایی است که دیگر مثل گذشته بدون چشم‌داشت به جیب کسی واریز نمی‌شوند.

سوالات متداول

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.