پایان عصر انتقال داده با مس و برق در زیرساخت‌های هوش مصنوعی

فوتونیک (Photonics) علم تولید، کنترل و شناسایی فوتون‌ها (نور) برای کاربردهایی مانند انتقال داده، حسگری و لیزر است. استفاده از نور جایگزین کارآمدتری نسبت به روش سنتی مبتنی بر جریان برق در کابل‌های مسی محسوب می‌شود. روش فعلی مصرف انرژی بالایی دارد و کارشناسان آن را مانعی جدی برای استقرار گسترده هوش مصنوعی می‌دانند.

از ابتدای مارس ۲۰۲۶، انویدیا سرمایه‌گذاری‌های کلانی در این حوزه اعلام کرده است. ۲ میلیارد دلار در شرکت‌های لومنتوم، کوهرنت و مارول (توسعه‌دهندگان فناوری فوتونیک)، ۵۰۰ میلیون دلار در کورنینگ برای توسعه راهکارهای پیشرفته اتصال نوری، و همچنین مشارکت در دور تأمین مالی ۵۰۰ میلیون دلاری استارتاپ آیر لبز.

«الوین نگوین»، تحلیلگر ارشد شرکت فورستر، در گفت‌وگو با سی‌ان‌بی‌سی اعلام کرد: «فوتونیک راهی را پیش روی انویدیا می‌گذارد تا زیرساخت هوش مصنوعی خود را بدون افزایش هزینه انرژی که روش سنتی (الکتریکی و مسی) به دنبال دارد، مقیاس‌پذیر کند. سرمایه‌گذاری در شرکت‌های فوتونیک تضمین می‌کند که پیشرفت‌های این فناوری ادامه یابد و انویدیا به دیواری از محدودیت مقیاس و عملکرد برخورد نکند.»

«بریان کوللو»، تحلیلگر ارشد مورنینگ‌استار، توضیح داد که فوتونیک می‌تواند در زیرساخت هوش مصنوعی برای جابه‌جایی داده بین پردازنده‌های گرافیکی (GPU)، حافظه‌ها، تراشه‌های شبکه، سرورها و مراکز داده به کار رود. به گفته او، نقشه راه نسل بعدی راهکارهای رک-مقیاس (rack-scale) انویدیا به مقدار فزاینده‌ای از اتصالات نوری نیاز دارد تا با پهنای باند نمایی مدل‌های جدید و استفاده بالاتر هماهنگ شود.

«جنسن هوانگ»، مدیرعامل انویدیا، در کنفرانس GTC ماه مارس گفت: «زمانی که به بالادست زنجیره نگاه می‌کنیم، به این نتیجه می‌رسیم که در حال مقیاس‌گذاری فناوری سیلیکون فوتونیک هستیم. این بدان معناست که ظرفیت فناوری سیلیکون فوتونیک مورد نیاز ما به طور قابل توجهی بیشتر از چیزی است که جهان امروز در اختیار دارد.» او افزود که انویدیا با زنجیره تأمین همکاری می‌کند تا ظرفیت‌سازی لازم را پیش از موعد انجام دهد.

سرمایه‌گذاری‌های انویدیا باعث رشد چشمگیر سهام شرکت‌های فعال در این حوزه شده است: لومنتوم ۱۳۴ درصد، مارول ۱۲۲ درصد، کورنینگ ۱۱۱ درصد و کوهرنت ۹۶ درصد افزایش قیمت داشته‌اند.

گفتنی است انویدیا تنها بازیگر این عرصه نیست. شرکت ای‌ام‌دی نیز در دور تأمین مالی آیر لبز مشارکت کرده و استارتاپ انوزمی را در سال ۲۰۲۵ تصاحب نموده است. همچنین بازوی سرمایه‌گذاری آلفابت (گوگل) و مایکروسافت در دور ۸۰ میلیون دلاری ان‌آی همراهی کرده‌اند.

با این حال، استقرار گسترده فناوری فوتونیک در کل زیرساخت هوش مصنوعی با چالش‌هایی همراه است. «نیک پیشینس»، مدیر بخش هوش مصنوعی گروه فوتوروم، تأکید کرد: «فناوری سالم است، اما مشکل اصلی تولید در مقیاس صنعتی است. بازده تولید در مجموعه‌های پیچیده نوریِ بسته‌بندی‌شده همچنان یک چالش باقی مانده، زیرا تراز دقیق قطعات نوری و سیلیکونی بسیار حساس است و در صورت بروز خطا در فرآیند بسته‌بندی، مجموعه معمولاً قابل بازکاری نیست.» او افزود که انتظار می‌رود از سال ۲۰۲۸ به بعد شاهد پذیرش گسترده این فناوری باشیم.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.