کشفبشکه‌های زباله هسته‌ای در اقیانوس اطلسنگرانی‌هایی درباره نشت مواد رادیواکتیو و تاثیر آن بر اکوسیستم دریایی این ناحیه ایجاد کرده است.

در نیمه دوم قرن بیستم، با پیشرفت فناوری هسته‌ای، چالش عظیمی برای دفع هزاران تن زباله رادیواکتیو تولید شد. کشورهای اروپایی، کف اقیانوس اطلس را راه‌حلی ساده برای این مشکل می‌دانستند که منجر به دفع گسترده و طولانی‌مدت مواد آلوده به اکوسیستم دریایی شد.

دوران دفع گسترده زباله‌های هسته‌ای در اقیانوس اطلس

بین سال‌های ۱۳۲۸ تا ۱۳۶۱ شمسی (۱۹۴۹ تا ۱۹۸۲ میلادی)، بیش از ۲۰۰ هزار بشکه حاوی حدود ۱۵۰ هزار تن زباله رادیواکتیو سطح پایین، عمدتا در عمق ۳۰۰۰ تا ۵۰۰۰ متری اقیانوس اطلس دفن شد. برنامه‌ریزی اولیه این بود که ظروف پس از تجزیه رادیونوکلئیدهای کوتاه‌مدت، محتویات خود را به‌آرامی در آب اقیانوس پراکنده کنند. با این حال، این بشکه‌ها شامل ایزوتوپ‌هایی نظیر سزیم-۱۳۷، پلوتونیوم و تریتیوم بودند که می‌توانند برای هزاران سال در محیط باقی بمانند. پس از توقف دفع در دهه ۸۰، مکان دقیق و وضعیت این بشکه‌ها برای دهه‌ها نامشخص ماند.

کشف بشکه‌های زباله هسته‌ای و معمای زیست‌محیطی

چند سال پیش، مهندس هسته‌ای پاتریک شاردون و زمین‌شناس دریایی خاویر اسکارتین، از مرکز ملی تحقیقات علمی فرانسه، پروژه NODSSUM را آغاز کردند تا وضعیت زباله‌های دفن‌شده را بررسی کنند. در اولین ماموریت در خرداد ۱۴۰۴ (ژوئن ۲۰۲۵)، یکزیردریاییبدون سرنشین UlyX بیش از ۳۳۵۵ بشکه را نقشه‌برداری کرد. سپس در اردیبهشت ۱۴۰۵ (می ۲۰۲۶)، زیردریایی سه نفره Nautile بیست بار به عمق ۴۷۰۰ متری رفت و بشکه‌ها را از نزدیک بازرسی کرد.

بسیاری از بشکه‌ها به‌شدت خورده شده و موادرادیواکتیوبه وضوح در حال نشت به بستر دریا بودند. اما نکته شگفت‌انگیز این بود که این بشکه‌ها در واقع به‌عنوان «واحه‌های» زیستی برای موجودات دریایی عمل می‌کردند. شقایق‌های دریایی، اسفنج‌ها، ماهی‌ها و خرچنگ‌ها در اطراف آن‌ها تجمع یافته و از این پناهگاه‌های مصنوعی استفاده می‌کردند. این پدیده، سوال پیچیده‌ای را مطرح کرد: آیا مواد رادیواکتیو به این موجودات منتقل می‌شود؟

نشت رادیواکتیو و تحقیقات در مورد اثرات زیستی

ابزارهای روی کشتی سیگنال‌های قابل توجهی از کبالت-۶۰ و نیوبیوم-۹۴ را شناسایی کردند؛ همچنین سطوح سزیم-۱۳۷ و آمسیم-۲۴۱ نیز بالاتر از حد انتظار بود که نشان‌دهنده نشت قطعی مواد رادیواکتیو است. با این حال، این‌که آیا این رادیواکتیویته در حیوانات ساکن اطراف بشکه‌ها تجمع می‌یابد، نیازمند تحلیل دقیق‌تر است. زیردریایی Nautile از پنج نقطه نمونه‌هایی از رسوبات، آب و موجودات زنده جمع‌آوری کرده که اکنون در حال تجزیه و تحلیل هستند تا تاثیر این زیستگاه‌های غیرعادی بر حیات دریایی مشخص شود.

• چرا انداختن زباله های کره زمین در آتشفشان های فعال ایده خوبی نیست؟
• بلایی که تشعشعات هسته‌ای بر سر بدن می‌آورد؛ مرگی خاموش و دردناک
• آیا افراد نزدیک به سایت‌های هسته‌ای منفجر شده باید قرص ید بخورند؟
• آلوده‌ترین نقطه هسته‌ای در جهان کجاست؟

مطالعات قبلی مانند تحقیق بر روی زیردریایی غرق‌شده شوروی Komsomolets، نشان داده‌اند که سطوح بالای رادیواکتیویته در منبع، ممکن است در فاصله چند متری به سرعت کاهش یابد. تیم NODSSUM نیز علی‌رغم سیگنال‌های رادیواکتیو قابل توجه، سطوح فعالیت را به‌حدی بالا تشخیص نداد که خطری جدی برای دانشمندان هنگام نمونه‌برداری ایجاد کند. این یافته‌ها به‌معنای بی‌خطر بودن زباله‌ها نیست، اما محققان برای اولین بار نقشه‌ای دقیق و نمونه‌هایی برای درک بهتر وضعیت دارند.