فضاپیمای لینک به عنوان نخستین ربات امدادگر آمریکایی که برای کمک به تلسکوپ فضایی سوئیفت ناسا طراحی شده بود، پیش از رسیدن به هدف در جو زمین از بین رفت.

بر اساس آخریناخبار نجومفضاپیمای امدادگر «لینک» که در ماه ژوئیه برای نجات تلسکوپ فضایی «سوئیفت» ناسا به فضا پرتاب شده بود، روز جمعه هنگام ورود به جو زمین متلاشی شد. این فضاپیما قرار بود تلسکوپ در حال سقوط را نجات دهد، اما مأموریت آن بدون موفقیت به پایان رسید.

با از بین رفتن لینک، تنها فرصت موجود برای نجات سوئیفت ناسا از دست رفت. خود تلسکوپ نیز قرار است چند هفته دیگر وارد جو زمین شود و پس از سوختن به بیش از ۲۰ سال فعالیت خود در فضا پایان دهد.

پایان تلخ مأموریت فضاپیمای لینک برای نجات سوئیفت

فضاپیمای لینک که با عنوان «نخستین ربات فضایی امدادگر خصوصی آمریکا» معرفی شده بود، سوم ژوئیه، برابر با ۱۲ تیر از اقیانوس آرام جنوبی به فضا پرتاب شد. این فضاپیما بر فراز موشک هواپرتاب «پگاسوس ایکس‌ال» قرار داشت و هدفش نجات تلسکوپ فضایی «نیل گرلز سوئیفت» ناسا بود.

قرار بود لینک به سوئیفت نزدیک شود، آن را به دام بیندازد و با انتقال تلسکوپ به مداری بالاتر، عمر فعالیت آن را افزایش دهد. سوئیفت در ۲۲ سال گذشته به مطالعه انفجارهای پرتو گاما و دیگر رویدادهای کیهانی مشغول بوده و اطلاعات مهمی درباره این پدیده‌ها جمع‌آوری کرده است.

• استارشیپ بالاخره به فضا رسید؛ لحظه تاریخی اسپیس‌ایکس رقم خورد
• رئیس ناسا نگران تصاحب بخش‌هایی از قطب جنوب ماه توسط چین است
• ناسا تلسکوپ فضایی یک میلیارد دلاری PRIMA را در سال ۲۰۳۳ به فضا پرتاب می‌کند
• از غروب آبی تا دروازه مرموز؛ شگفت‌انگیزترین تصاویر مریخ‌نورد کنجکاوی از سیاره سرخ

فضاپیمای لینک در طول مأموریت توانست تا فاصله ۱۲ تا ۱۵ کیلومتری به سوئیفت نزدیک شود. این فضاپیما همچنین چندین تصویر از وضعیت تلسکوپ ثبت کرد. با این حال، لینک نتوانست مرحله اصلی مأموریت را طبق برنامه انجام دهد. پیش از این، مشکلاتی در سامانه کنترل وضعیت و سامانه ارتباطی لینک ایجاد شده بود. همین مشکلات باعث شد فضاپیما نتواند سوئیفت را به‌درستی به دام بیندازد و آن را در ارتفاعی بالاتر رها کند. در نتیجه برنامه انتقال تلسکوپ به مدار بالاتر اجرا نشد و فرصت نجات آن از بین رفت.

شرکت آمریکایی «کاتالیست اسپیس تکنولوژیز» در سپتامبر ۲۰۲۴ قراردادی ۳۰ میلیون دلاری ازناسادریافت کرده بود تا مأموریت نجات سوئیفت را اجرا کند. این شرکت طی ۲۲ ماه گذشته برای آماده‌سازی و اجرای این طرح جاه‌طلبانه تلاش کرده بود. با این حال، کاتالیست اسپیس تکنولوژیز صبح جمعه در بیانیه‌ای اعلام کرد که فضاپیمای سه‌بازویی لینک پس از ۸۵ روز حضور در مدار، وارد جو زمین شده است. ورود فضاپیمای لینک به جو زمین و از بین رفتن آن به مأموریت نجات سوئیفت پایان داد.

سوئیفت نیز به‌زودی وارد جو زمین می‌شود

از آنجا که ارتفاع مدار سوئیفت افزایش پیدا نکرد، این تلسکوپ نیز در هفته‌های آینده مسیر سقوط به سمت زمین را طی خواهد کرد. سوئیفت حاصل همکاری ناسا و دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا است و در نوامبر ۲۰۰۴ به فضا پرتاب شد. بر اساس پیش‌بینی‌ها، این تلسکوپ احتمالاً در ماه نوامبر وارد جو زمین می‌شود. سوئیفت در هنگام ورود به جو خواهد سوخت و به فعالیت بیش از ۲۰ ساله خود در فضا پایان خواهد داد.

«شاون دومگال-گلدمن»، مدیر بخش اخترفیزیک ناسا درباره این مأموریت گفت نجات سوئیفت از همان ابتدا مأموریتی پرخطر بود، اما می‌توانست دستاوردهای بزرگی داشته باشد. او افزود ناسا از پایان مأموریت سوئیفت ناراحت خواهد شد، اما از ابتدا می‌دانست تلاش برای افزایش ارتفاع مدار این تلسکوپ، در هر صورت ارزشمند است.

به گفته دومگال-گلدمن، این مأموریت به پیشرفت فناوری‌های مربوط به خدمات‌رسانی به فضاپیماهای آمریکایی کمک کرد. او همچنین گفت این مأموریت مهندسان را با چالش اجرای عملیات در بازه‌های زمانی بی‌سابقه روبه‌رو کرد و امکان آزمایش روش‌های عملی برای افزایش مدت فعالیت ماهواره‌ها در مدار نزدیک زمین را فراهم آورد.

ناسا: آماده پذیرش ریسک‌های حساب‌شده بودیم

«جرد آیزاکمن»، مدیر ناسا نیز از مأموریت لینک تمجید کرد. او گفت ناسا باید در شرایطی که دستاورد احتمالی یک مأموریت ارزش پذیرش ریسک را دارد، بتواند سریع تصمیم بگیرد و ریسک‌های حساب‌شده را بپذیرد. به گفته آیزاکمن، ناسا در این مأموریت نیز همین کار را انجام داد.

او تأکید کرد نتیجه نهایی چیزی نبود که تیم مأموریت برای رسیدن به آن تلاش می‌کرد، اما این نتیجه از ارزش تلاش انجام‌شده کم نمی‌کند. آیزاکمن گفت تیم مأموریت با سرعت زیادی کار کرد تا سوئیفت فرصتی برای ادامه پژوهش‌های علمی داشته باشد. هم‌زمان، این تیم توانست قابلیت‌هایی را توسعه دهد که آمریکا در آینده برای سرویس‌دهی و تعمیر ماهواره‌ها به آن‌ها نیاز خواهد داشت.

• روسیه با پرتاب ۶۰ ماهواره در ۲۰۲۶ به مرز ۴۰۰ ماهواره در مدار زمین نزدیک شد
• بازگشت انسان به ماه با آرتمیس IV؛ ماموریتی که می‌تواند سفرهای فضایی را برای همیشه تغییر دهد
• ماهواره جاسوسی کاسموس-۲۵۵۸ روسیه پس از ۴ سال به زمین سقوط کرد
• فضاپیمای BepiColombo پس از ۸ سال سفر در فضا به عطارد نزدیک شد

مشکلات الکترونیکی، عامل اصلی ناکامی لینک

عامل اصلی ناکامی لینک، مشکلات الکترونیکی بود که پس از پرتاب در این فضاپیما به وجود آمد. این مشکلات باعث شد دو چرخ از سه چرخ واکنشی لینک از کار بیفتد. چرخ‌های واکنشی برای کنترل وضعیت و جهت فضاپیما در فضا استفاده می‌شوند. بنابراین، از کار افتادن دو چرخ، توانایی لینک برای حفظ جهت و انجام مانورهای دقیق را به‌شدت کاهش داد.

در مقطعی از مأموریت نیز فضاپیما به دلیل همین مشکل دچار چرخش شدید و خارج از کنترل شد. مهندسان بعداً توانستند ارتباط خود را با لینک دوباره برقرار کنند و وضعیت فضاپیما را پایدار کنند. با این حال، مشکلات فنی همچنان توانایی آن را برای ادامه مأموریت طبق برنامه محدود کرده بود. مدیران مأموریت در ماه گذشته تصمیم گرفتند تلاش برای نجات سوئیفت را متوقف کنند.

فوران‌های خورشیدی، عامل کوتاه‌شدن عمر سوئیفت

نکته قابل‌توجه این است که عمر مورد انتظار سوئیفت به دلیل همان فوران‌های بسیار شدید خورشیدی کوتاه شد که این تلسکوپ برای مشاهده و مطالعه آن‌ها به فضا فرستاده شده بود. ناسا در اوایل امسال رصدهای سوئیفت را متوقف کرد و موقعیت مداری آن را تغییر داد. هدف از این کار، آماده‌سازی شرایط برای اجرای مأموریت نجات و کاهش اثر نیروی پسا‌ی جوی بر کاهش ارتفاع مدار تلسکوپ بود.

نیروی پسا‌ی جوی حتی در ارتفاعات بالا می‌تواند به‌مرور سرعت ماهواره‌ها را کاهش دهد و باعث شود ارتفاع مدار آن‌ها پایین بیاید. در نهایت، این روند می‌تواند ماهواره را به سمت جو زمین بکشاند. با وجود تلاش‌های ناسا و شرکت کاتالیست اسپیس تکنولوژیز برای ساخت و اعزام فضاپیمای امدادگر لینک، این فضاپیما نتوانست سوئیفت را به مدار بالاتری منتقل کند.