صدها نقش حکاکی‌شده از عصر حجر در غاری در اسپانیا کشف شد

گنجینه‌ای از آثار هنری دوران پارینه‌سنگی، سال‌ها در برابر چشم همگان پنهان مانده بود.

در طول یک قرن گذشته، افراد بسیاری به‌طور مرتب از مجموعه غارهای کووا د لا فونت مایور (Cova de la Font Major) در منطقه کاتالونیا، واقع در شمال شرقی اسپانیا، بازدید کرده‌اند.

از زمان پاک‌سازی ورودی غار در سال ۱۹۵۷، علاقه‌مندان به غارنوردی، جویندگان گنج که به دنبال آثار برنزی بودند و در سال‌های اخیر گردشگران، بارها از گذرگاه‌های آهکی آن عبور کرده‌اند.

با وجود این رفت‌وآمدهای فراوان، تا سال ۲۰۱۹ کسی به اهمیت واقعی نقش‌های روی دیواره‌ها پی نبرده بود. در آن سال، جوزپ ماریا ورگس، پژوهشگر مؤسسه دیرینه‌شناسی انسانی و تکامل اجتماعی کاتالان، مجموعه‌ای از خطوط موازی را مشاهده کرد که سرنخ‌هایی از قدمت حضور انسان و حکاکی‌های او در اعماق این غار ارائه می‌دادند.

منطقه کاتالونیا در مقایسه با نواحی اطراف، که به‌خاطر مجموعه‌های غنی آثار باستانی پارینه‌سنگی شهرت جهانی دارند، تاکنون منطقه‌ای تقریباً خالی از هنرهای صخره‌ای به شمار می‌رفت. کشفیات غار کووا د لا فونت مایور این تصور را تغییر داده‌اند.

ورگس و همکارش، میریام سالاس-آلتس، باستان‌شناس، از آن زمان تاکنون موفق به ثبت ۲۸۰ نقش متفاوت از دوران پارینه‌سنگی در بخشی از غار به نام گاتونرس د کال پالتس شده‌اند.

بررسی‌های بیشتر نشان داد که غار کووا د لا فونت مایور سومین مجموعه بزرگ شناخته‌شده از هنر غارنگاری عصر یخبندان در منطقه ایبری مدیترانه به شمار می‌رود.

ورگس درباره کشف این آثار گفت

طی بیش از شش دهه، هزاران بازدیدکننده مستقیماً از مقابل سطوح حکاکی‌شده عبور کردند و حتی برخی از آن‌ها نام و تاریخ خود را روی این سطوح نوشتند، بدون آنکه کسی متوجه منشأ پارینه‌سنگی این نقش‌ها شود.

سالاس-آلتس نیز با اشاره به اهمیت این کشف گفت

در امتداد سواحل مدیترانه‌ای شبه‌جزیره ایبری، از پیرنه تا جبل‌الطارق، حدود ۷۵ درصد از مجموعه‌های شناخته‌شده حداکثر پنج نقش جانوری دارند و بیش از ۹۰ درصد آن‌ها شامل بیشتر از ۲۰ نقش نمی‌شوند.

او در ادامه افزود

بنابراین، تعداد بسیار زیاد آثار هنری کشف‌شده در غار کووا د لا فونت مایور، این محوطه را به مکانی کاملاً استثنایی تبدیل می‌کند.

در میان ۵۵ تصویر جانوری کشف‌شده، نقش اسب، گوزن، بز، گاو، یک گاو وحشی منقرض‌شده از گونه اوراکس و حتی خرس به چشم می‌خورد. البته پژوهشگران هنوز نتوانسته‌اند هویت تعدادی از حیوانات را مشخص کنند.

بخشی از حکاکی‌ها نیز ماهیتی انتزاعی دارند. برای نمونه، ردیف‌هایی از خطوط عمودی و موازی دیده می‌شوند که ظاهری شبیه حصار دارند. ترکیبی دیگر از حلقه‌های پیچیده و درهم‌تنیده تشکیل شده که شباهت زیادی به نوعی خط نوشتاری دارد. با وجود این، پژوهشگران هنوز درباره قدمت این نقش‌های حلقه‌ای به نتیجه قطعی نرسیده‌اند.

سالاس-آلتس درباره اهمیت این کشف گفت

برخلاف تصورهای پیشین، شمال شرقی شبه‌جزیره ایبری میزبان محوطه‌هایی بسیار ارزشمند از هنرهای صخره‌ای دوران پارینه‌سنگی است. کشف این مجموعه جدید، میراث هنر مدیترانه‌ای اروپای غربی را غنی‌تر می‌کند و امکان شناخت عمیق‌تر سنت تصویری مدیترانه‌ای را فراهم می‌آورد؛ سنتی که هویت مستقل خود را دارد و با هنر منطقه فرانسوی-کانتابری تفاوت نشان می‌دهد.

پژوهشگران احتمال می‌دهند این حکاکی‌ها حتی پیش از شکل‌گیری فرهنگ مگدالنی ایجاد شده باشند، اما در حال حاضر این موضوع صرفاً یک فرضیه درباره قدمت آثار محسوب می‌شود.

آن‌ها قصد دارند با استفاده از روش تاریخ‌گذاری اورانیوم، لایه کلسیتی تشکیل‌شده روی یکی از تصاویر حیوانات را بررسی کنند تا سن دقیق‌تری از این آثار به دست آورند.

تاریخ طولانی حضور انسان در غار

حتی پیش از آنکه غار در سال ۱۸۵۳ میلادی دوباره کشف شود، شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد انسان‌ها در دوره‌های مختلف تاریخی به غار کووا د لا فونت مایور رفت‌وآمد داشته‌اند.

وجود زغال چوب و یک تیغه سنگ چخماق با پشت‌تراش‌خورده، نشانه‌هایی از حضور انسان در دوره پارینه‌سنگی پسین به شمار می‌روند.

همچنین استخوان ران یک انسان که قدمت آن به اواخر دوران نوسنگی بازمی‌گردد، نشان می‌دهد بخشی از غار احتمالاً برای دفن مردگان مورد استفاده قرار می‌گرفت.

در کنار این یافته‌ها، مجموعه‌ای از اشیای ارزشمند عصر برنز نیز در داخل غار کشف شده‌اند. این گنجینه از زمانی که ریزش سنگ‌ها احتمالاً در دوره روم باستان ورودی غار را مسدود کرد، تا ورود جویندگان گنج در قرن بیستم، در محفظه‌ای طبیعی محفوظ مانده بود.

از سال ۱۹۹۳ میلادی، غار به نوعی موزه زیرزمینی تبدیل شده و دسترسی به بخش گاتونرس برای حفاظت از آثار محدود شده است. با وجود این، از سال ۱۹۵۷ و پس از بازگشایی ورودی غار، انسان‌های امروزی پیش از اعمال محدودیت‌های حفاظتی، آسیب‌های قابل‌توجهی به نقاشی‌ها و حکاکی‌های باستانی وارد کرده بودند.

در طول چند دهه، بخش گاتونرس به دلیل فرسایش ناشی از برخورد بدن بازدیدکنندگان با دیواره‌ها و همچنین نوشته‌های یادگاری و تخریب‌های انسانی، خسارت زیادی دید. ورگس و سالاس-آلتس احتمال می‌دهند که در گذشته تعداد بسیار بیشتری از حکاکی‌های پارینه‌سنگی در این غار وجود داشته که به‌مرور زمان از بین رفته‌اند.

بخش‌هایی از غار کووا د لا فونت مایور همچنان برای بازدید عموم باز هستند، اما قسمتی که این حکاکی‌های ارزشمند را در خود جای داده، برای جلوگیری از آسیب‌های بیشتر به روی گردشگران بسته شده است.

نتایج این پژوهش در نشریه علمی Antiquity منتشر شده است.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.