همزمان با محاصره دریایی و اتفاقات اخیر در صنعت خودرو ایران، شاهد عقب گرد در تولید خودروهای اتوماتیک هستیم. این وضعیت تا کی ادامه دارد؟

در حالی که خودروسازان سرتاسر جهان در حال سرمایه گذاری روی تولید خودروهای اتوماتیک هستند و اغلب محصولاتشان را با دنده اتومات راهی بازار می‌کنند، اما سهم اتوماتیک‌های بازار ایران نسبت به سال گذشته کاهش یافته و تقریبا به نصف رسیده است. برای مثال از ابتدای سال جاری تا به امروز، میزان تولید هفت مدل پرتیراژ سواری با کاهش 61.5 درصدی مواجه شده‌اند که زنگ خطری برای افت کیفیت است.

عقب گرد در تولید خودروهای اتوماتیک

براساس آمار تجمیعی مهرماه 1405 وزارت صمت، شرکت‌های ایران خودرو و سایپا در مجموع با هفت مدل پرتیراژ اتوماتیک و سی وی تی، 30 هزار و 541 دستگاه خودرو از فروردین تا مهر تولید کرده‌اند. رقم فوق در بازه مشابه سال 1404 به 79 هزار و 368 دستگاه رسیده بود که هم اکنون حاکی از کاهش شدید تولید است. علاوه بر نسخه‌های اتوماتیک، مدل‌های دنده دستی نیز از 202 هزار و 358 دستگاه در سال گذشته به رقم 156 هزار و 692 دستگاه رسیده‌اند که نشان دهنده افت تولید 22.6 درصدی است.

مطابق با آماری که وزارت صنعت، معدن و تجارت منتشر کرده، افت نسخه‌های اتوماتیک حدود سه برابر مدل‌های دنده دستی بوده است. به عبارت ساده‌تر اگر بگوییم، سال گذشته از هر 7 خودرو سواری، یک دستگاه اتوماتیک حضور داشت، اما در سال جاری از هر 11 سواری، یک خودرو اتوماتیک وجود دارد. ارقام مهرماه همچنین بیانگر این موضوع است که روند کاهشی تا اواخر مهرماه نیز تداوم داشته است.

• خبر خوش برای خریداران خودرو؛ حق قانونی و سودهای ازدست‌رفته به خریداران بازمی‌گردد
• امکان تعویض پلاک خودرو در تمام مراکز کشور فراهم شد

کمترین سهم بازار متعلق به دنا است

همواره در شش ماهه اول هر سال، شاهد افت تولید مدل‌های اتوماتیک به ویژه در 4 مدل اصلی و پرفروش دنا، تارا، 207 و شاهین هستیم که امسال بدترین وضعیت را دنا داشته است. تولید نسخه دستی این مدل از فروردین تا مهرماه حدود 35 درصد رشد کرده که به معنای کاهش تولید اتوماتیک است. در واقع 70 درصد سهم بازار دنا اتوماتیک در همین بازه از دست رفته است.

تولید پژو 207 اتوماتیک و اتوماتیک پاناروما نیز نصف شده در حالی که سهم نسخه دستی با آمار 59 هزار و 137 دستگاه همچنان بیشتر از رقبایش است. جالب اینجاست که دو خودرو ساینا و اطلس به کلی در بازه فوق از فهرست مدل‌های اتوماتیک حذف شده‌اند. در سال 1404، نیمی از تولید دنا پلاس مربوط به مدل اتوماتیک بود، حال آن که میزان آن در سال 1405 به 21.7 درصد رسیده است. با این اوصاف دنا دیگر پرتیراژترین خودرو اتوماتیک نیست و این جایگاه را به 207 واگذار کرده است.

سایر مدل‌های پرتیراژ دیگر نیز وضعیت مناسبی ندارند و گرچه وضع بعضی مدل‌ها مثل تارا در مهر بهتر بوده، اما همچنان با کاستی مواجه است. با این حال پژو 207 علیرغم کاهش تولید در مدل‌های اتوماتیک، همچنان وضع بهتری دارد.

• چهار مدل جدید مرسدس بنز با راسا موتور به بازار ایران می‌آیند
• خودروهای لکسوس، مرسدس بنز و جگوار با پلاک منطقه آزاد مجوز ورود به سرزمین اصلی را دریافت کردند

سهم اتوماتیک‌ها در سبد سایپا و ایران خودرو

از بین دو شرکت بزرگ ایران خودرو و سایپا، آبی پوشان جاده مخصوص سهم بیشتری از بازار خودروهای اتوماتیک دارند و 81 درصد از هفت مدل پرتیراژ برای آن هستند. از فروردین تا مهر سال جاری، سهم این خودروساز از 21.5 به 10.6 درصد رسیده و عملا نصف شده است. همچنین این رقم تنها در مهرماه از 20.6 به 11.3 کاهش یافته است که نگرانی‌ها را تشدید می‌کند.

پرسشی که مطرح می‌شود این است: خودروهای اتوماتیک تازه واردی که به بازار آمده‌اند، تأثیری در افزایش سهم مدل‌های اتوماتیک داشته‌اند؟ پاسخ منفی است. دو مدل از سفیر و یک مدل پیکاپ بنزینی ایران خودرو دیزل تقریبا اثر خاصی روی سهم اتوماتیک‌ها نگذاشته‌اند.

محاصره دریایی زمینه ساز کاهش سهم اتوماتیک‌ها

یکی از مهم‌ترین دلایل کاهش تولید خودروهای اتوماتیک، محاصره دریایی است که اخیرا بر شدت آن افزوده شده است. گیربکس‌های اتوماتیک و سی وی تی و برخی از مهم‌ترین قطعات آن‌ها وارداتی است و حمل‌ونقل دریایی با وجود محاصره به حالت تعلیق درآمده و خودروسازان به همین خاطر مشکل دارند. البته ارسال کالا از طریق مسیرهای زمینی و هوایی نیز با دشواری‌های فراوانی روبه‌روست و هزینه‌های گزافی هم به دنبال دارد.

از طرفی گزارش‌ها حاکی از این است که مسیر ریلی برای تولیدکنندگان سهمیه‌بندی شده و اولویت با مواد غذایی و نهاده‌های دامی است نه قطعات خودرو! با این اوصاف خودروسازان ترجیح می‌دهند در چنین شرایطی به دوران گذشته بازگردند و خودروهای دنده دستی تولید کنند.

• مبلغ مالیات نقل و انتقال خودروهای تویوتا در سال 1405
• تولید خودرو در مهرماه ۴۱ درصد سقوط کرد

وضعیت دو خودروساز بزرگ ایران وخیم است

سایپا سهم کمی از بازار خودروهای اتوماتیک دارد و به همین خاطر وضعیت کنونی تأثیر زیادی روی سهم این خودروساز نمی‌گذارد، اما شوربختانه ایران خودرو به عنوان بازیگر اصلی بازار ماشین‌های اتومات، وضعیت وخیمی دارد. خط تولید خودروهایی مثل دنا پلاس توربو اتوماتیک، تارا اتومات و 207 اتوماتیک تقریبا به حالت تعطیل درآمده و سهم این محصولات نصف شده است.

البته وضعیت نارنجی پوشان هم خوب نیست، زیرا علاوه بر مشکلات زنجیره تأمین، چالش‌های مالی متعددی گریبان این خودروساز را گرفته است. تنها در مهرماه حدود 78 درصد کاهش تولید در محصولات اتوماتیک داشته‌ایم که بیانگر روزهای سخت خودروسازان است. در نهایت اگر بخواهیم در کنار عوامل اصلی به دلایل فرعی این کاهش سهم بپردازیم، باید به نیازمندی خودروسازان به ارز و نظام قیمت گذاری اشاره کنیم.

قیمت اتوماتیک‌ها در بازار منفجر شد

در هفته‌های اخیر قیمت مدل‌های اتوماتیک به علت کمیاب شدن در نمایندگی‌ها به شدت افزایش یافت و همین باعث شد مشتریان قدرت انتخاب را از دست بدهند. در حال حاضر مهم‌ترین پیامد کاهش تولید خودروهای اتوماتیک، گران شدن آن‌هاست. از آنجا که کمبود مدل‌های اتومات روز به روز بیشتر می‌شود، به همان اندازه بهای آن‌ها تحت الشعاع قرار می‌گیرد.

شاید تصور کنیم که کاهش 61.5 درصدی تولید خودروهای اتوماتیک صرفا یک عدد است، اما همان‌طور که ملاحظه کردید، اثرات و تبعات آن در کوتاه مدت به وضوح خود را نشان داده است. به هر حال تا زمانی که وضعیت به همین شکل باقی بماند و محاصره دریایی ادامه یابد، وضعیت وخیم باقی خواهد بود و سایپا و ایران خودرو اوضاع بدتری پیدا خواهند کرد.

• راسا موتور مجوز واردات لندروور دیسکاوری اسپرت را دریافت کرد
• قیمت جدید وانت سایپا 151 در آبان 1405 اعلام شد