آمریکا ۲۷ شرکت هواپیمایی و ۹ نهاد خارجی مرتبط با صنعت هوانوردی ایران را تحریم کرد. پیامدهای این اقدام برای پروازهای بین‌المللی و شرکت‌های خارجی چیست؟

وزارت خزانه‌داری آمریکا ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی و ۹ نهاد خارجی مرتبط باصنعت هوانوردی ایرانرا تحریم کرد. این اقدام، آینده پروازهای خارجی را مبهم ساخته و همکاری با خطوط هواییایرانرا برای شرکت‌ها، فرودگاه‌ها و بانک‌های خارجی پرهزینه و دشوار می‌سازد. واشنگتن همزمان چندین مجوز عمومی را نیز تعلیق کرده و هشدار داده است که تجارت با شرکت‌های تحریم‌شده ریسک قطع دسترسی به نظام مالی جهانی را در پی دارد.

خطوط هوایی ایرانی و نهادهای خارجی تحریم‌شده

اوفک ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی، شامل آتا، آسمان، ایران‌ایرتور، کیش‌ایر، قشم‌ایر و… را تحریم کرد. با احتساب تحریم‌های قبلی ایران‌ایر و ماهان ایر، تقریباً تمامی خطوط هوایی فعال کشور اکنون در فهرست SDN (مسدود شدن دارایی‌ها در آمریکا و ممنوعیت ارائه خدمات آمریکایی) قرار دارند.

آمریکا یک شخص و هشت شرکت خارجی در امارات، ترکیه، بریتانیا، مالزی و قزاقستان را نیز تحریم کرد. این شرکت‌ها متهم به نقش‌آفرینی در انتقال هواپیماهایی نظیربوئینگ ۷۷۷به ماهان ایر و ارائه خدمات به خطوط هوایی ایران هستند.

واشنگتن با تحریم‌های ثانویه، شرکت‌ها و بانک‌های خارجی را به دلیل همکاری با خطوط هوایی تحریم‌شده ایران مجازات می‌کند. ارائه کالا، خدمات یا کمک مالی قابل‌توجه به بخش هوانوردی ایران می‌تواند منجر به تحریم و از دست دادن دسترسی به نظام مالی آمریکا شود.

آیا پرواز هواپیماهای خارجی به ایران ممنوع است؟

ممنوعیت مطلق وجود ندارد، اما تعلیق مجوز عمومی J-1 اوفک، پرواز بسیاری از هواپیماهای خارجی دارای محتوای آمریکایی (مانندهواپیماهای بوئینگ) را دشوار می‌کند. اکنون برای هر پرواز نیازمند مجوز اختصاصی اوفک هستند. شرکت‌هایی با هواپیماهای بدون قطعات آمریکایی نیز باید از همکاری با اشخاص تحریم‌شده و نظام مالی آمریکا پرهیز کنند.

فرودگاه‌ها و گذر از آسمان ایران

فرودگاه‌ها مستقیماً موظف به عدم پذیرش هواپیماهای ایرانی نیستند، اما ارائه آگاهانه خدمات تجاری (مانند سوخت‌رسانی) به خطوط هوایی تحریم‌شده ایران آن‌ها را در معرض تحریم قرار می‌دهد. بسیاری از فرودگاه‌ها برای جلوگیری از ریسک، از همکاری خودداری خواهند کرد. همچنین، وزارت خزانه‌داری آمریکا مجوز پرداخت هزینه عبور از آسمان ایران را برای هواپیماهای آمریکایی معلق کرده است. استفاده از بانک‌های آمریکایی یا پرداخت دلاری برای سایر هواپیماها نیز می‌تواند مشکل‌ساز باشد و FinCEN از بانک‌ها خواسته معاملات مشکوک را گزارش کنند.

پیامدهای عملی تحریم صنعت هوانوردی ایران

مهم‌ترین اثر فوری، افزایش انزوای خطوط هوایی ایران است. عدم ارائه سوخت، خدمات زمینی، قطعات و خدمات بانکی از سوی شرکت‌های خارجی، ادامه پروازهای بین‌المللی را برای ایران عملاً ناممکن می‌سازد. بسیاری از شرکت‌های هواپیمایی خارجی نیز با توجه به ریسک تحریم ثانویه، از فعالیت در مسیر ایران صرف‌نظر خواهند کرد.

این تحریم‌ها که تقریباً تمامی خطوط هوایی ایران را هدف قرار داده، خطر تحریم ثانویه و تعلیق مجوزهای کلیدیصنعت هوانوردی ایرانرا به محاصره تجاری نزدیک می‌کند. اوفک تا ۲۳ سپتامبر (۱ مهر) به معاملات قبلی مهلت داده و پس از آن، هر فعالیتی نیازمند مجوز اختصاصی آمریکاست. هدف اصلی، افزایش هزینه همکاری با این صنعت برای قطع همکاری شرکت‌ها و بانک‌های خارجی است.