زیردریایی آلفا-کلاس شوروی که روزگاری با بدنه‌ی تیتانیومی خود سریع‌ترین و عمیق‌ترین زیردریایی جهان به‌شمار می‌رفت، در عمل ضعف‌های پنهانی داشت که نیروی دریایی آمریکا از آن‌ها به نفع خود استفاده کرد.

در دوران پرالتهاب جنگ سرد، رقابت تسلیحاتی بین ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی به اوج خود رسید و زیردریایی‌ها نقشی محوری در این زورآزمایی داشتند. هر دو قدرت، منابع عظیمی را برای توسعه ناوگان زیرآبی خود به کار گرفتند، اما با رویکردهای کاملا متفاوت. این مسابقه تسلیحاتی، نه‌تنها منجر به ساخت زیردریایی‌های تهاجمی قدرتمند شد، بلکه چشم‌انداز نبرد زیر دریا را برای همیشه تغییر داد.

تکامل نبرد زیردریایی‌ها: از جنگ جهانی تا جنگ سرد

در ابتدا، تمرکز اصلی بر روی زیردریایی‌هایی بود که قادر به درگیری با کشتی‌های سطحی بودند؛ در جنگ جهانی دوم، زیردریایی‌های نیروی دریایی آمریکا با تنها ۲ درصد از پرسنل ناوگان، مسئول نابودی ۵۵ درصد از نیروی دریایی ژاپن و ۵۵ درصد از ناوگان تجاری این کشور بودند که تلفات انسانی نزدیک به ۱۰۰,۰۰۰ نفر را در پی داشت. با این حال، رفته‌رفته ایده نبرد زیردریایی با زیردریایی دیگر قوت گرفت.

در سال ۱۹۵۵، شوروی با پرتاب اولین موشک بالستیک از یکزیردریاییدیزلی، فاز جدیدی از مسابقه تسلیحاتی را آغاز کرد. ایالات متحده نیز در سال ۱۹۵۸ با معرفییواس‌اس جورج واشینگتن (USS George Washington)که اولین زیردریایی موشک‌بالستیک‌بر بود، به این رقابت پیوست. یک سال بعد، شوروی نیز زیردریاییکا-۱۹ (K-19)کلاس گلف خود را به آب انداخت. تهدید ناشی از این زیردریایی‌های جدید، هر دو طرف را بر آن داشت تا نقش زیردریایی‌ها در جنگ را بازتعریف کنند و توسعه زیردریایی‌هایشکارچی-قاتلیعنی زیردریایی‌های طراحی‌شده برای ردیابی و انهدام سایر زیردریایی‌ها، در اولویت قرار گرفت.

در این رقابت، نیروی دریایی آمریکا بر توسعه حسگرهای صوتی پیشرفته و فناوری‌های کاهش نویز برای بی‌صدا کردن زیردریایی‌های خود تمرکز کرد. این حسگرها می‌توانستند زیردریایی‌های شوروی را از فاصله‌های دورتر شناسایی کنند، در حالی که زیردریایی‌های آمریکایی بسیار دیرتر قابل ردیابی بودند. در مقابل، شوروی در زمینه آکوستیک غیرفعال و ساکت‌سازی زیردریایی‌ها عقب افتاد و راه‌حل «نیروی خشن» را در پیش گرفت: ساخت زیردریایی‌هایی با سرعت بیشتر، قابلیت غواصی عمیق‌تر و تولید انبوه آن‌ها.

زیردریایی آلفا-کلاس: هیولایی با ضعف‌های پنهان

اوج این فلسفه شورویپروژه ۷۰۵ لیرا (Project 705 Lira)بود که بهزیردریایی آلفا-کلاس (Alfa-Class Submarine)مشهور شد. این زیردریایی به‌طور کامل از آلیاژتایتانیومساخته شده بود که جوشکاری آن در هوای آزاد ناممکن است. روس‌ها این مشکل را با استفاده از یک ساختمان بزرگ و مهر و موم‌شده پر از گاز آرگون برای جوشکاری برطرف کردند.

روی کاغذ، مشخصات آلفا-کلاس برای نیروی دریایی آمریکا وحشتناک بود: وزن سطحی کمتر از ۲,۵۰۰ تن، سرعت بیش از ۴۰ گره در زیر آب، و توانایی غواصی تا عمق ۷۰۰ تا ۹۰۰ متر. این زیردریایی که با خدمه کمتر از ۴۰ نفر (تقریبا همه آنها افسر) و سیستم‌های کنترل بسیار خودکار عمل می‌کرد، سریع‌ترین و عمیق‌ترین زیردریایی ساخته شده تا آن زمان بود و آمریکا هیچ چیزی نداشت که بتواند با آن رقابت کند.

اما واقعیتآلفا-کلاسبسیار متفاوت از این اعداد و ارقام بود. آزمایش‌ها نشان داد که هر بار غواصی به حداکثر عمق، میکروترک‌هایی در بدنه‌ی تیتانیومی آن ایجاد می‌کند. این موضوع، در نهایت عمق غواصی آن را به تنها ۴۰۰ متر محدود کرد که کمتر از نصف مشخصات طراحی‌شده بود. علاوه بر این، راکتور هسته‌ای خنک‌شونده با سرب-بیسموت یوتکتیک و سیستم محرکه آن در زیر آب به‌طرز باورنکردنی پر سر و صدا بود. این مشکل باعث شد تا سرعت بالای آن نیز به‌شدت محدود شود تا شانس شناسایی آن توسط زیردریایی‌های آمریکایی در فاصله‌های دور کاهش یابد.

• این ۵ کشور بزرگ‌ترین نیروی دریایی جهان را در اختیار دارند
• 10 تا از پیشرفته ترین زیردریایی های هسته ای جهان
• چرا آمریکا به‌جای زیردریایی‌های سریع‌تر، زیردریایی‌های ساکت‌تر ساخت؟
• ۵ سلاح که می‌توانند زیردریایی‌های هسته‌ای آمریکا را غرق کنند

در نهایت، شوروی تلاش کرد با سرعت بالا و قابلیت غواصی عمیق، کمبودهای فناوری خود را در حسگرهای صوتی و عملکرد بی‌صدا جبران کند، اما در عمل به هیچ‌کدام دست نیافت.آلفا-کلاسبا وجود سرعت و عمق بی‌نظیرش، نمی‌توانست از شناسایی زودهنگام توسط تجهیزات پیشرفته ردیابی زیردریایی‌هایلس‌آنجلس-کلاس (Los Angeles-class)آمریکا فرار کند. بهترین شانس آن غواصی به اعماق و تلاش برای فرار از اژدرهای تعقیب‌کننده بود که آن هم اغلب موفقیت‌آمیز نبود و به‌نوعی به شکست اینزیردریایی آلفا-کلاسمنجر شد.