ناوهای هواپیمابر ملکه الیزابت بریتانیا، با وجود عظمت و ادعای قدرت‌نمایی جهانی، اکنون به‌دلیل مجموعه‌ای از مشکلات فنی و کمبودهای لجستیکی با چالش‌های جدی روبرو هستند.

در سال ۱۹۹۷، دولت بریتانیا با هدف ایجاد کلاس جدیدی از ناوهای هواپیمابر فوق‌سنگین، پروژه‌ای جاه‌طلبانه را آغاز کرد. این ناوها قرار بود قابلیت عملیات در مناطق دوردست، پشتیبانی از جنگنده‌ها بدون نیاز به پایگاه‌های خارجی، و عمل به‌عنوان یک عامل بازدارنده قدرتمند را داشته باشند. اما، دو ناو هواپیمابرHMS Queen ElizabethوHMS Prince of Walesکه اکنون بزرگ‌ترین کشتی‌های جنگی تاریخ بریتانیا محسوب می‌شوند، نتوانستند به تمامی این اهداف دست یابند. این غول‌های ۶۵ هزار تنی، با مشکلاتی عمیق در طراحی و ساخت، اکنون با واقعیت‌های تلخ لجستیکی و اقتصادی دست و پنجه نرم می‌کنند.

برنامه‌ریزی جاه‌طلبانه و نتایج ناامیدکننده

در اواخر دهه ۹۰ میلادی، نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا به‌دنبال طراحی ناوهای هواپیمابری بود که بتوانند فارغ از پایگاه‌های دوست، در نقاط دوردست جهان عملیات انجام دهند و جنگنده‌ها را پشتیبانی کنند. با این حال، ناوهای هواپیمابر کلاس ملکه الیزابت شاملHMS Queen ElizabethوHMS Prince of Walesبه‌نظر می‌رسد هیچ‌یک از این اهداف اصلی را برآورده نمی‌کنند. این دو ناو، با جابجایی بیش از ۶۵ هزار تن و طولی معادل ۲۸۴ متر، بزرگ‌ترین کشتی‌های جنگی بریتانیا هستند و برای حمل تا ۳۶ فروند جنگندهF-35B لایتنینگ II(F-35B Lightning II) طراحی شده‌اند که از سیستم پرتاب رمپی استفاده می‌کنند.

اشتباه در فرآیند ساخت و ساز و افزایش هزینه‌ها

بریتانیا زمانی قطب کشتی‌سازی جهان بود، اما در پایان قرن بیستم، دانش خود را در زمینه ساخت کشتی‌های جنگی پیچیده از دست داد. به‌جای ساخت ناوهای کلاس ملکه الیزابت در یک کارخانه، این پروژه به‌عنوان یک برنامه ایجاد شغل میان ۶ کارخانه کشتی‌سازی و ۹۰ شرکت تقسیم شد. این رویکرد، منجر به افزایش سرسام‌آور هزینه‌ها و سال‌ها تاخیر شد که تقریبا قیمت ناوها را دو برابر کرد.HMS Queen Elizabethدر سال ۲۰۱۷ وHMS Prince of Walesدر سال ۲۰۱۹ به آب انداخته شدند، اما هر دو به رغم مشکلات جدی مهندسی، در آزمایش‌های دریایی خود قبول شدند.

مشکلات فنی پی‌درپی و زمین‌گیر شدن ناوها

مشکلات طراحی و تولید به‌زودی خود را نشان دادند. در اوت ۲۰۲۰HMS Prince of Walesبا ترکیدگی لوله آتش‌نشانی پرفشار مواجه شد که یک فضای مهندسی را پر از آب کرد و میلیون‌ها پوند خسارت به بار آورد و ۶ ماه تعمیرات را در پی داشت. سپس در سال ۲۰۲۲، این ناو دچار نقص کامل سیستم پیشرانه شد و یکی از اتصالات شفت پروانه آن از کار افتاد.HMS Prince of Walesکه عازم آمریکا بود، مجبور شد برای ۹ ماه تعمیرات دیگر به پورتسموث بازگردانده شود. مشخص شد که این عیب ناشی از عدم هم‌ترازی شفت در مراحل ساخت بود. با وجود این‌که بازرسی‌هاHMS Queen Elizabethرا از این عیب مبرا دانستند، در سال ۲۰۲۴ همان اتصال شفت پروانه در آن نیز احتمالا در شرف از کار افتادن تشخیص داده شد و این ناو به مدت ۴ ماه برای تعمیرات از خدمت خارج شد.HMS Prince of Walesبه سرعت جایگزین آن در تمرینات ناتو شد و این رویدادها شکست ناوها در نمایش قدرت دور از پایگاه را نشان دادند.

کمبود تجهیزات و پشتیبانی؛ وابستگی به متحدان

ناوهای هواپیمابر برای عملیات پایدار به گروه هوایی کامل، کشتی‌های اسکورت و شناورهای پشتیبانی نیاز دارند. بریتانیا برای تامین کامل هر دو ناو به حدود ۸۰ فروند جنگندهF-35Bنیاز دارد، اما تنها ۴۷ فروند را به دست آورده و برای تکمیل یک گروه هوایی از جنگنده‌ها و خلبانانتفنگداران دریایی ایالات متحدهاستفاده می‌کند.

همچنین، بریتانیا با کمبود شدید کشتی‌های سوخت‌رسان مواجه است. چهار کشتی سوخت‌رسان کلاس تاید برای عملیات طولانی‌مدت در اقیانوس آرام یا هند کافی نیستند. این کشور در زمینه کشتی‌های حمل‌ونقل خشک نیز کمبود دارد و برای تامین تجهیزات ناچار است به نیروی دریایی آمریکا یا سایر اعضای ناتو تکیه کند.

نیروی دریایی سلطنتی تنها ۵ ناوچه دارد که فقط ۲ فروند در هر زمان قادر به دریانوردی هستند، در حالی که یکناو هواپیمابرآمریکایی با حداقل ۳ رزمناو و ناوشکن و یک زیردریایی اتمی اسکورت می‌شود. نیروی دریایی بریتانیا حتی قادر به اسکورت صحیح یک ناو هواپیمابر نیز نیست. بریتانیا برای هشدار زودهنگام هوایی نیز به‌جای هواپیماهای اختصاصی، از هلیکوپترهای کوتاه‌برد استفاده می‌کند.

عدم تحقق وعده‌ها و واقعیت‌های لجستیکی

در حال حاضرHMS Queen Elizabethدر جبل‌الطارق در حال انجام یک ماموریت سه‌ماهه در آب‌های داخلی است و کاستی‌های عملیاتی ناوهای هواپیمابر بریتانیا، آن‌ها را به‌شدت به پایگاه‌های ساحلی برای سوخت‌گیری و به کشتی‌های اسکورت از سایر نیروهای دریایی ناتو وابسته کرده است. این وضعیت با ایده اصلی این ناوها که قرار بود به‌طور مستقل در اقیانوس‌های دوردست به قدرت‌نمایی بپردازند، فاصله زیادی دارد.

HMS Prince of Walesنیز در حال حاضر در مسیر اقیانوس اطلس شمالی، با اسکورت تنها یک ناوچه نیروی دریایی سلطنتی، برای شرکت در تمرینات ناتو است و از اسکورت موقت سایر نیروهای دریایی ناتو بهره می‌برد.

• نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا در سراشیبی سقوط؛ کمبود بودجه و فرسودگی ناوگان دردسرساز شد
• شوک به بودجه دفاعی بریتانیا؛ آنچه باید درباره فاجعه ناو هواپیمابر ملکه الیزابت بدانید!
• ۱۰ تا از مهمترین کشتی های جنگی تاریخ
• ناوهای هواپیمابر جدید بریتانیا، کل ناوگان سلطنتی را در معرض خطر قرار می‌دهند

چشم‌انداز بریتانیا از یک نیروی دریایی سلطنتی جدید با قابلیت جهانی، به‌شدت با واقعیت‌های لجستیکی و اقتصادی مدرن برخورد کرده است. ناوهای کلاس ملکه الیزابت به‌جای ایجاد دو ناو هواپیمابر قدرتمند، نمایانگر یک استراتژی شکست‌خورده کشتی‌سازی داخلی هستند که در آن ایجاد شغل سیاسی بر مهندسی صحیح ارجحیت داشته است. این کشتی‌ها به‌دلیل نقص‌های مکانیکی، کمبود هواپیما، آسیب‌پذیری استراتژیک به‌دلیل فقدان اسکورت و شناورهای پشتیبانی، عملا نزدیک به خانه نگه داشته شده‌اند.