بسیاری از رانندگان برای جبران تفاوت کیفیت بنزین عرضه‌شده در جایگاه‌ها، از اکتان بوستر استفاده می‌کنند. با رواج مصرف این مکمل، پرسش مهمی مطرح است که استفاده مداوم از آن چه اثری بر موتور خودرو دارد.

بالارفتن قیمتبنزینو یکسان‌نبودن کیفیت سوخت در جایگاه‌ها بسیاری از رانندگان را به استفاده از مکمل‌های سوخت، به‌ویژه اکتان بوستر ترغیب کرده است. برخی از آن‌ها در هر نوبت سوخت‌گیری یک بطری از این محصولات را داخل باک می‌ریزند، چون تصور می‌کنند این کار به محافظت از موتور کمک می‌کند و جلوی ناک‌زدن آن را می‌گیرد.

با این‌ حال، مصرف همیشگی اکتان بوستر لزوماً برایخودرومفید نیست و این پرسش را مطرح می‌کند که آیا استفاده از آن می‌تواند به موتور یا قطعات سیستم سوخت‌رسانی آسیب بزند. پاسخ به این موضوع به نوع مواد به‌کاررفته در مکمل، مقدار مصرف و سازگاری محصول با موتور خودرو بستگی دارد.

اکتان بوستر برای کدام خودروها ضروری است؟

عدد اکتان معیاری برای سنجش مقاومت بنزین در برابر احتراق زودرس و پدیده‌ای به نامناکاست. ناک زمانی رخ می‌دهد که بخشی از سوخت بر اثر فشار و دمای بالای داخل موتور، زودتر از زمان مناسب مشتعل شود. این احتراق غیرعادی ممکن است با صدای تق‌تق همراه باشد و اگر شدید یا تکرارشونده باشد، به قطعات داخلی موتور آسیب بزند.

اکتان بوستر با ترکیباتی که در ساخت آن به‌کار رفته، مقاومت سوخت در برابر این نوع احتراق را افزایش می‌دهد. بنابراین کار اصلی این مکمل بالا بردن عدد اکتان بنزین است؛ نه اینکه مستقیماً انرژی سوخت را بیشتر کند یا همه رسوبات و آلودگی‌های موجود در موتور را از بین ببرد. به همین دلیل نباید از اکتان بوستر انتظار داشت که به‌تنهایی توان خودرو را افزایش دهد، مصرف سوخت را کاهش دهد یا موتور را به‌طور کامل پاک‌سازی کند.

اگر خودروساز برای خودرو عدد اکتان مشخصی را توصیه کرده باشد، استفاده از بنزینی با عدد اکتان بالاتر از آن لزوماً باعث افزایش توان یا کاهش مصرف نمی‌شود. در واقع، بالا بردن عدد اکتان بیش از نیاز موتور به معنای عملکرد بهتر نیست و باید میان نوع سوخت، نیاز موتور و مشخصات خودرو تناسب وجود داشته باشد.

• آیا استفاده از بنزین سوپر برای خودروی معمولی مفید است؟
• گاز دادن در حالت توقف؛ مفید برای موتور یا عامل آسیب به خودرو؟
• چه زمانی شست‌وشوی انژکتور خودرو ضروری است؟
• موتورهای پنج سیلندر چه مزایا و معایبی دارند؟ بررسی عملکرد، مصرف سوخت و هزینه تعمیر
• تعمیر موتور دیزلی یا بنزینی؛ کدام‌یک دردسر کمتری دارد؟

چرا ترکیبات اکتان بوستر اهمیت دارند؟

نگرانی اصلی درباره مصرف مداوم بعضی از اکتان بوسترها به مواد شیمیایی موجود در آن‌ها مربوط می‌شود. فرمول همه محصولات یکسان نیست و برخی از آن‌ها برای افزایش عدد اکتان از مواد فلزی مانند MMT یا ترکیبات منگنز استفاده می‌کنند. پس از سوختن این مواد، محصولات حاصل از احتراق ممکن است روی شمع‌ها، کاتالیست و قسمت‌هایی از سیستم اگزوز باقی بمانند.

اگر این رسوبات به‌مرور جمع شوند، ممکن است عملکرد شمع‌ها را مختل کنند و احتمال بدسوزی موتور را افزایش دهند. همچنین تجمع آن‌ها می‌تواند بازده کاتالیست را کاهش دهد که بخشی از سیستم کنترل آلایندگی خودرو است. بنابراین، مصرف مکرر یک مکمل نامناسب ممکن است به‌جای آنکه به موتور کمک کند، مشکلاتی برای شمع‌ها یا بخش‌هایی از سیستم اگزوز و کنترل آلایندگی ایجاد کند.

برخی محصولات نیز ممکن است ترکیبات آهن‌داری مانند فروسن داشته باشند. احتراق این مواد می‌تواند به ایجاد رسوبات اکسید آهن منجر شود که احتمال دارد به شمع‌ها، حسگر اکسیژن و کاتالیست آسیب بزنند. با این‌ حال، این موارد را نمی‌توان به همه اکتان بوسترها نسبت داد، چون ترکیبات و فرمولاسیون محصولات با یکدیگر تفاوت دارند.

آیا مصرف مکمل در هر بار سوخت‌گیری مجاز است؟

برای همه خودروها و همه مکمل‌ها نمی‌توان یک پاسخ یکسان داد. بعضی تولیدکنندگان مکمل اعلام می‌کنند که محصول آن‌ها را می‌توان در هر نوبت سوخت‌گیری مصرف کرد، اما این توصیه به فرمولاسیون همان محصول مربوط است. از سوی دیگر ممکن است خودروساز استفاده از برخی افزودنی‌ها یا ترکیبات خاص را برای خودروهای خود ممنوع کرده باشد.

برای نمونه، فورد استفاده از سوخت حاوی افزودنی فلزی MMT را منع کرده و درباره اثر آن بر عملکرد موتور و سیستم کنترل آلایندگی هشدار داده است. این موضوع نشان می‌دهد که صرف درج عنوان «اکتان بوستر» روی محصول، به‌تنهایی برای اطمینان از سازگاری آن با هر خودرویی کافی نیست.

دستورالعمل سازنده خودرو و اطلاعات درج‌شده روی مکمل باید با هم در نظر گرفته شوند. باید دقیقاً از دستورالعمل همان محصول پیروی کرد و توصیه‌های مربوط به یک مکمل را برای محصول دیگر به کار نبرد. اضافه‌کردن چند بطری به یک باک با این تصور که هرچه عدد اکتان بالاتر برود عملکرد خودرو هم بهتر می‌شود، تصمیم درستی نیست.

• حقیقت درباره روغن گیربکس مادام‌العمر چیست؟
• در چه شرایطی استفاده از روغن سنتتیک به موتور خودرو آسیب می‌زند؟
• آیا استفاده از بنزین با اکتان بالاتر در هر شرایطی انتخاب درستی است؟
• خطرات سرریز روغن موتور؛ اشتباهی رایج با هزینه‌های سنگین برای خودرو!
• ۵ مزیت مهم توربوشارژرها که هر راننده‌ای باید بداند

چه زمانی اکتان بوستر ممکن است به کار بیاید؟

اگر موتور خودرو به بنزینی با عدد اکتان مشخص نیاز داشته باشد اما سوختی با همان مشخصات در دسترس نباشد، استفاده از یک مکمل معتبر و سازگار می‌تواند راهکاری موقت باشد. با این‌ حال، پیش از مصرف باید دفترچه راهنمای خودرو بررسی شود تا مشخص شود چه نوع سوختی برای موتور توصیه شده و آیا استفاده از افزودنی‌ها با محدودیتی همراه است یا نه.

در نهایت، اکتان بوستر نه برای همه خودروها افزودنی ضروری است و نه محصولی است که مصرف آن در همه شرایط به موتور آسیب بزند. نتیجه به ترکیبات مکمل، میزان مصرف و سازگاری آن با خودرو بستگی دارد. انتخاب محصول مناسب، بررسی مشخصات فنی و رعایت دقیق دستور مصرف اهمیت دارد؛ زیرا مصرف بی‌رویه یا استفاده از مکمل نامناسب ممکن است به‌جای محافظت از موتور هزینه گزافی به همراه داشته باشد.