مطالعه‌ تازه نشان می‌دهد میزان تستوسترون بالا و پایین با ضربان نامنظم قلب ارتباط دارد

افزایش سطح پایین یک هورمون ممکن است راهی ساده برای بازگرداندن تعادل بدن به نظر برسد، اما درباره تستوسترون، فواید درمانی احتمالاً به میزان افزایش سطح این هورمون بستگی دارد.

تستوسترون در تقویت میل جنسی، حفظ عضلات و استحکام استخوان‌ها نقش دارد. برخی مردانی که با کمبود این هورمون مواجه هستند، تحت درمان جایگزینی تستوسترون قرار می‌گیرند. با این حال، این پرسش مطرح می‌شود که آیا میزان تستوسترون می‌تواند بر نظم ضربان قلب نیز تأثیر بگذارد؟

پژوهشی مروری که در مجله Journal of the Endocrine منتشر شده و آناند ردی مالیکیری، پژوهشگر بیماری‌های قلبی‌عروقی در مرکز پزشکی دانشگاه کانزاس، هدایت آن را بر عهده داشته، به بررسی این موضوع پرداخته است. گروه پژوهشی برای پاسخ به این پرسش، مطالعات پیشین روی انسان‌ها و تحقیقات آزمایشگاهی را بررسی کردند.

نتایج این بررسی نشان می‌دهد که هم سطح پایین و هم سطح بالای تستوسترون با افزایش خطر اختلال ریتم قلب ارتباط دارند؛ هرچند هنوز مشخص نیست که خود این هورمون مستقیماً عامل بروز مشکل باشد. پژوهشگران احتمال می‌دهند خطر در محدوده میانی دامنه طبیعی تستوسترون به کمترین میزان برسد.

این یافته‌ها می‌توانند به پزشکان کمک کنند تا برای مردانی که به درمان تستوسترون نیاز دارند، سطح مناسب‌تری از هورمون را تعیین کنند و روند پایش وضعیت بیماران را بهبود ببخشند.

این اختلال زمانی رخ می‌دهد که حفره‌های فوقانی قلب هماهنگی طبیعی خود را از دست بدهند. این عارضه که فیبریلاسیون دهلیزی نام دارد، ممکن است باعث تپش قلب، خستگی و سرگیجه شود؛ البته برخی افراد هیچ نشانه مشخصی ندارند. فیبریلاسیون دهلیزی خطر سکته مغزی را نیز افزایش می‌دهد و بعضی بیماران برای مدت طولانی به مصرف داروهای رقیق‌کننده خون نیاز پیدا می‌کنند.

راجات باروا، متخصص قلب و از نویسندگان این مطالعه در مرکز پزشکی امور کهنه‌سربازان کانزاس‌سیتی، درباره نتایج پژوهش گفت

به نظر می‌رسد هم کمبود بیش از حد تستوسترون و هم بالا بودن بیش از اندازه آن، خطر ابتلا به فیبریلاسیون دهلیزی را افزایش می‌دهند؛ هرچند این دو وضعیت از مسیرهای زیستی متفاوتی بر قلب تأثیر می‌گذارند.

مطالعات جمعیتی پیشین نیز کاهش تستوسترون را با افزایش احتمال ابتلا به این اختلال ریتم قلب مرتبط دانسته بودند. برای نمونه، مطالعه قلب فرامینگهام نشان داد که در برخی گروه‌های سنی، پایین‌تر بودن سطح این هورمون با افزایش خطر ابتلا به فیبریلاسیون دهلیزی ارتباط دارد.

بخشی از شواهد مربوط به سطح بالای تستوسترون از بررسی ۴۵۷۰ مرد سالمند به دست آمده که سابقه بیماری‌های قلبی‌عروقی نداشتند.

در طول دوره پیگیری با میانه ۴٫۴ سال، مردانی که در دو گروه دارای بالاترین سطح تستوسترون قرار داشتند، تقریباً دو برابر مردان گروه میانی در معرض ابتلا به فیبریلاسیون دهلیزی بودند. در مجموع، ۲۸۶ نفر از شرکت‌کنندگان طی این مطالعه به این عارضه مبتلا شدند. با این حال، همین پژوهش افزایش معنادار آماری خطر را در مردان دارای پایین‌ترین سطح تستوسترون نشان نداد.

کارآزمایی بالینی تراورس در سال ۲۰۲۳ نیز تأثیر درمان با تستوسترون را بررسی کرد. در این مطالعه، ۵۲۴۶ مرد مبتلا به کمبود تستوسترون که سابقه بیماری قلبی‌عروقی داشتند یا با خطر بالای ابتلا به این بیماری‌ها مواجه بودند، به‌صورت تصادفی در دو گروه قرار گرفتند. گروه نخست ژل تستوسترون دریافت کرد و برای گروه دوم ژلی بدون تستوسترون در نظر گرفته شد.

فیبریلاسیون دهلیزی در ۳٫۵ درصد از مردانی که ژل تستوسترون دریافت می‌کردند، بروز یافت؛ این رقم در گروه مقایسه ۲٫۴ درصد بود. با وجود این تفاوت، کارآزمایی افزایش خطر در شاخص ترکیبی اصلی خود شامل مرگ ناشی از بیماری‌های قلبی‌عروقی، حمله قلبی غیرکشنده یا سکته مغزی غیرکشنده را نشان نداد.

تستوسترون چگونه می‌تواند بر ریتم قلب تأثیر بگذارد؟

پژوهش‌های آزمایشگاهی نشان می‌دهند که تستوسترون پایین و بالا احتمالاً از مسیرهای متفاوتی بر عملکرد قلب اثر می‌گذارند. کاهش این هورمون ممکن است تنظیم کلسیم درون سلول‌های قلبی را مختل کند، در حالی که افزایش بیش از اندازه آن می‌تواند جریان‌های پتاسیم را تغییر دهد. این فرایندها در کنترل سیگنال‌های الکتریکی مسئول هماهنگی ضربان قلب نقش دارند.

پژوهشگران توصیه می‌کنند پیش از آغاز درمان با تستوسترون، وضعیت سلامت قلب و سایر عوامل خطر هر بیمار به‌دقت ارزیابی شوند. چاقی، فشار خون بالا، مصرف الکل و آپنه خواب نیز باید در این ارزیابی مورد توجه قرار گیرند. آپنه خواب اختلالی است که در آن تنفس فرد هنگام خواب به‌طور مکرر متوقف می‌شود و دوباره از سر گرفته می‌شود. همچنین، چربی اضافی بدن به‌خودی‌خود با کاهش سطح تستوسترون ارتباط دارد.

البته همه مطالعات به نتایج یکسانی نرسیده‌اند. بررسی منتشرشده در سال ۲۰۲۴ که ۱۰۶ کارآزمایی تصادفی را تحلیل کرد، هنگام بررسی مجموع مطالعات به‌جز کارآزمایی تراورس، افزایش معنادار آماری خطر فیبریلاسیون دهلیزی را نشان نداد.

از سوی دیگر، مطالعات مشاهده‌ای نمی‌توانند ثابت کنند که سطح هورمون مستقیماً باعث بروز این اختلال شده است؛ این پژوهش‌ها صرفاً ارتباط میان متغیرها را در داده‌ها نشان می‌دهند.

تاکنون شواهد کافی برای اثبات این موضوع وجود ندارد که حفظ تستوسترون در میانه محدوده طبیعی، خطر فیبریلاسیون دهلیزی را کاهش می‌دهد. با این حال، یافته‌های جدید می‌توانند به تدوین روش‌های شخصی‌سازی‌شده‌تر برای درمان و پایش سطح تستوسترون کمک کنند.

در حال حاضر، برای مشخص شدن اینکه آیا چنین رویکردی واقعاً به کاهش مشکلات ریتم قلب منجر می‌شود، انجام کارآزمایی‌های بالینی بیشتری ضروری به نظر می‌رسد.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.