قانون ۵ ثانیه از نظر علمی درست نیست

از دوران دبستان، بسیاری از ما با قانون ۵ ثانیه آشنا شده‌ایم. این باور می‌گوید اگر غذا پس از افتادن روی زمین، کمتر از پنج ثانیه بعد برداشته شود، همچنان برای خوردن مناسب خواهد بود.

ظاهراً منطق این نظریه آن است که میکروب‌ها، آلودگی‌ها و ذرات باقی‌مانده از حیوانات خانگی برای انتقال به غذا به چند ثانیه زمان نیاز دارند. بنابراین، اگر غذا را به‌اندازه کافی سریع برداریم، فرصت آلوده شدن آن را پیدا نمی‌کنند.

حتی در دوران کودکی هم بعضی از ما به درستی این باور شک داشتیم، اما قبول کنیم که هنوز هم گاهی خطر می‌کنیم و غذای افتاده روی زمین را می‌خوریم. این رفتار شبیه زمانی است که پیش از نشستن روی صندلی کنار راننده، با صدای بلند اعلام می‌کنیم که آن صندلی را انتخاب کرده‌ایم؛ حتی اگر فقط دو نفر در خودرو حضور داشته باشند. انگار این کار به عادتی غریزی تبدیل شده است. اما آیا قانون ۵ ثانیه واقعاً صحت دارد؟

ارین تین، مدیر عملیات شرکت گیلسون ساینسس، در پاسخ به این پرسش می‌گوید

پاسخ منفی است؛ قانون ۵ ثانیه هیچ پایه و اساس معتبری ندارد. بااین‌حال، معتقدم جزئیات و شرایط هر موقعیت نیز اهمیت زیادی دارند.

به گفته تین، عواملی مانند میزان رطوبت غذا و نوع سطحی که غذا روی آن می‌افتد، می‌توانند میزان آلودگی را تغییر دهند. برای مثال، غذایی که روی فرش می‌افتد، احتمالاً در مقایسه با همان غذا روی یک سطح صاف، آلودگی میکروبی کمتری جذب می‌کند؛ البته به شرطی که میزان آلودگی اولیه هر دو سطح یکسان باشد. همچنین، غذاهای چسبناک یا مرطوب در مقایسه با مواد غذایی خشک، احتمال بیشتری برای جذب آلودگی از سطوح آلوده دارند.

تین درباره پیچیدگی این موضوع توضیح می‌دهد

این پرسش در واقع جنبه‌های مختلف و ظرافت‌های زیادی دارد. آیا غذا روی کف قلعه ویندزور افتاده یا کف یک سرویس بهداشتی عمومی؟ آیا آدامس چسبناکی روی زمین افتاده و دوباره داخل دهان گذاشته شده یا موضوع فقط یک بیسکویت کوچک ماهی‌شکل است؟ آیا فردی سالم غذایی را از روی زمین برمی‌دارد و می‌خورد یا فردی با سیستم ایمنی ضعیف چنین کاری انجام می‌دهد؟

به گفته تین، نکته شگفت‌انگیز دیگر این است که تفاوت میزان تمیزی کف خانه‌ها و فضاهای عمومی، برخلاف تصور بسیاری از افراد، چندان زیاد نیست. او توضیح می‌دهد که کفش‌ها، جوراب‌ها و وسایلی که هر روز با خود حمل می‌کنیم، می‌توانند میکروب‌ها را از یک محیط به محیط دیگر انتقال دهند.

تین در این‌باره می‌گوید

همه ما با همان کفش‌هایی که در محیط‌های مختلف می‌پوشیم، روی سطوح گوناگون رفت‌وآمد می‌کنیم؛ البته امیدواریم در خانه از جوراب استفاده کنیم. از آشپزخانه و حمام گرفته تا دیگر بخش‌های خانه و فضاهای عمومی، دائماً میکروب‌ها را با خود جابه‌جا می‌کنیم و از یک سطح به سطح دیگر انتقال می‌دهیم.

این آلودگی‌ها شامل باکتری‌هایی می‌شوند که روی پوست زندگی می‌کنند؛ از جمله استافیلوکوک که نام آن در عفونت‌های استافیلوکوکی نیز دیده می‌شود و کورینه‌باکتریوم که برخی گونه‌های آن می‌توانند عامل بیماری دیفتری باشند. باکتری‌های روده‌ای مانند باکتروئیدس نیز ممکن است در این چرخه انتقال حضور داشته باشند.

علاوه بر این، کفش‌ها، لباس‌ها و کیف‌ها می‌توانند باکتری باسیلوس، کپک‌ها یا مخمرهایی را جابه‌جا کنند که برخی از آن‌ها قادرند باعث تهوع و استفراغ شوند.

با در نظر گرفتن تمام این عوامل، می‌توان گفت قانون ۵ ثانیه از نظر بهداشتی چندان قابل اتکا نیست. هرچند شرایط مختلف بر میزان آلودگی تأثیر می‌گذارند، تِین به‌ویژه درباره مصرف غذاهای مرطوب و چسبناک هشدار می‌دهد.

او در پایان توصیه می‌کند

من قطعاً توصیه می‌کنم از خوردن غذاهای خیس، مرطوب یا چسبناک که مانند اسفنج عمل می‌کنند، خودداری کنید؛ زیرا این مواد بلافاصله هرگونه آلودگی، ذرات اضافی و کثیفی موجود روی سطحی را که با آن تماس پیدا می‌کنند، به خود جذب خواهند کرد. بااین‌حال، با توجه به تمام نکاتی که مطرح کردیم، بهترین توصیه همچنان ساده است: هیچ غذایی را که روی زمین افتاده، نخورید.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.