دانشمندان می‌گویند منظومه شمسی ما ناپایدار است و سرانجام نابود خواهد شد

دانشمندان بر این باورند که توده عظیم هیدروژن و هلیوم در مرکز منظومه شمسی حدود ۴.۵ میلیارد سال پیش شکل گرفته و میلیاردها سال بعد از آن، شرایط برای شکوفایی حیات روی زمین فراهم شد.

بر اساس مدل‌های رایج، خورشید حدود ۶ میلیارد سال بعد با تبدیل شدن به یک غول سرخ و سپس فروپاشی به یک کوتوله سفید به پایان عمر خود خواهد رسید. با این حال، سرنوشت سیاراتی که از این تحول جان سالم به در می‌برند، همچنان محل بحث میان دانشمندان است.

پژوهش‌های قبلی نشان می‌دادند سیارات نزدیک به خورشید، از جمله زمین، احتمالاً در جریان گسترش ستاره بلعیده خواهند شد، در حالی که غول‌های گازی دورتر ممکن است پس از مرگ خورشید تا مدت بسیار طولانی‌تری پابرجا بمانند. اما مقاله جدیدی که در مجله آستروفیزیکال ژورنال لترز منتشر شده، تصویری بسیار نگران‌کننده‌تر ارائه می‌دهد.

گروهی به سرپرستی کنستانتین باتیگین، اخترفیزیکدان مؤسسه فناوری کالیفرنیا، استدلال کرده‌اند که حتی سیارات دوردست نیز ممکن است پس از تبدیل خورشید به کوتوله سفید نتوانند یک میلیارد سال دوام بیاورند. کوتوله سفید در واقع هسته بسیار متراکم و باقی‌مانده یک ستاره پس از پایان عمر آن محسوب می‌شود.

آغاز بی‌ثباتی مداری

پژوهشگران احتمال می‌دهند حتی پیش از تبدیل خورشید به کوتوله سفید، مدار سیارات مختلف از مسیر یکدیگر عبور کند. این وضعیت که بی‌ثباتی دینامیکی نام دارد، می‌تواند کل ساختار منظومه شمسی را بسیار زودتر از آنچه پیش‌تر تصور می‌شد، در معرض نابودی قرار دهد.

یافته‌های جدید نشان می‌دهد آشوب واقعی شاید تنها حدود یک میلیارد سال پس از تبدیل خورشید به کوتوله سفید آغاز شود. برای رسیدن به این نتیجه، دانشمندان حرکت سیارات را در طول میلیاردها سال و همزمان با عبور خورشید از مراحل پایانی عمرش، با استفاده از یک ابررایانه شبیه‌سازی کردند.

آنها احتمال می‌دهند فرایند تبدیل خورشید به کوتوله سفید با ضربه‌های تصادفی و ناگهانی همراه باشد؛ رویدادی که طی آن ستاره مقدار زیادی از جرم خود را با شدت به بیرون پرتاب می‌کند. به بیان دیگر، آخرین مراحل زندگی خورشید ممکن است ناگهانی و غیرقابل پیش‌بینی باشد و با برهم زدن مدار سیاراتی که میلیاردها سال پیش شکل داده، آنها را وارد فرایندی از پراکندگی شدید و در نهایت مرگبار کند.

کنستانتین باتیگین و همکارانش در مقاله خود با اشاره به دیدگاه تاریخی نیوتن درباره سرنوشت منظومه شمسی نوشته‌اند

نیوتن هنگام بررسی تغییرات تدریجی مدارهای مشتری و زحل، احتمال می‌داد نظم سیارات سرانجام از میان برود. سه قرن پژوهش در مکانیک سماوی، از قضیه‌های کلاسیک تغییرناپذیری گرفته تا شبیه‌سازی‌های عددی در مقیاس میلیاردها سال، این پیش‌بینی را بارها به آینده‌ای دورتر موکول کرده است؛ حتی تا بازه‌هایی بسیار طولانی‌تر از عمر کیهان.

پژوهشگران در ادامه نتیجه‌گیری خود چنین توضیح داده‌اند

نتایج ما فروپاشی منظومه شمسی را دوباره به بازه‌هایی آشنا از نظر اخترفیزیکی بازمی‌گرداند و عامل اصلی آن را نیز تغییر می‌دهد. نابودی منظومه نه حاصل نفوذ تدریجی آشوب است، نه نتیجه برخورد تصادفی یک ستاره گذری؛ بلکه خود خورشید عامل اصلی خواهد بود. خورشید هنگام مرگ تنها منظومه سیاره‌ای ساخته‌شده به دست خود را بزرگ‌تر نمی‌کند، بلکه آن را به لرزه درمی‌آورد و در بیشتر موارد از هم می‌پاشد.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.