گوگل برای پرتاب یک دیتاسنتر آزمایشی به فضا آماده می‌شود

تنها ایلان ماسک با SpaceX و جف بزوس با Blue Origin به دنبال فرستادن دیتاسنترها به مدار زمین نیستند. گوگل نیز می‌خواهد وارد این رقابت شود و اکنون خود را برای پرتاب ماهواره‌ای به اندازه یک یخچال آماده می‌کند.

این ماهواره نمونه اولیه بخشی از پروژه Suncatcher گوگل بوده و هدف آن، استفاده از نور مستقیم و تقریباً بدون وقفه خورشید در فضا برای تأمین انرژی مراکز داده هوش مصنوعی در مدار زمین است؛ رویکردی که می‌تواند وابستگی به شبکه برق روی زمین، تولید حجم بالای آلودگی و مصرف گسترده منابع آب شیرین را کاهش دهد.

با این حال، شرکت‌هایی مانند گوگل هنوز مسیر طولانی در پیش دارند تا مشخص شود چنین ایده‌ای در عمل قابل اجراست و حتی در صورت موفقیت فنی، آیا از نظر اقتصادی توجیه دارد یا نه. زباله‌های فضایی یکی از تهدیدهای مهم هستند، زیرا برخورد قطعات سرگردان می‌تواند دیتاسنترهای عظیم مداری را به‌شدت آسیب‌پذیر کند. تشعشعات شدید فضایی نیز ممکن است به تجهیزات الکترونیکی آسیب بزنند؛ تجهیزاتی که خودشان باید در محیط فضا به شکلی مناسب خنک نگه داشته شوند. برقراری ارتباط پایدار با زمین از فاصله صدها کیلومتری نیز چالش دیگری خواهد بود.

موضوع تنها به این مشکلات محدود نمی‌شود و نگهداری سرورهای مستقر در مدار نیز فرایندی بسیار پیچیده و احتمالاً پرهزینه خواهد بود. در یک مرکز داده زمینی، تکنسین‌ها می‌توانند وارد ساختمان شوند و قطعات معیوب را تعویض کنند، اما تعمیر یا سرویس ماهواره‌های مستقر در فضا به‌مراتب دشوارتر خواهد بود.

دیتاسنترهای مداری همچنین راه‌حل کاملی برای مشکلات مراکز داده روی زمین محسوب نمی‌شوند. کارشناسان هشدار داده‌اند که ایجاد منظومه‌های عظیم ماهواره‌ای می‌تواند پیامدهای زیست‌محیطی قابل‌توجهی داشته باشد؛ از جمله افزایش آلودگی جو و ایجاد خطر برای لایه اوزون.

نخستین آزمایش فضایی

در حال حاضر، مهندسان گوگل نخستین ماهواره آزمایشی پروژه Suncatcher را در آزمایشگاه تحت فشار و آزمون‌های مختلف قرار می‌دهند. قرار است این ماهواره پس از تکمیل آزمایش‌ها روی موشک Falcon 9 شرکت SpaceX قرار گیرد و در اول اکتبر به فضا پرتاب شود.

پس از ورود به مدار، این ماهواره ممکن است تا شش سال به دور زمین گردش کند و در پایان مأموریت با ورود مجدد به جو بسوزد و از بین برود.

جیمز مانیکا، معاون ارشد بخش تحقیقات گوگل، درباره چشم‌انداز کوتاه‌مدت این پروژه گفت

صادقانه بگویم، انتظار نداریم طی چند سال آینده چیزی داشته باشیم که از نظر عملیاتی کاربرد قابل‌توجهی پیدا کند.

او روند توسعه این فناوری را به ساخت خودروهای خودران تشبیه کرد و یادآور شد که گوگل برای توسعه خودروهای بدون راننده حدود ۱۵ سال تحقیق و آزمایش انجام داده است.

با گسترش فعالیت دیتاسنترهای مداری، چالش‌های مهندسی نیز می‌تواند پیچیده‌تر شود. ایلان ماسک نیز در برنامه‌های خود به پرتاب حداکثر یک میلیون ماهواره بزرگ مجهز به دیتاسنتر اشاره کرده است؛ ماهواره‌هایی که هر کدام ابعادی به‌مراتب بزرگ‌تر از ایستگاه فضایی بین‌المللی خواهند داشت.

گوگل طبق گزارش نیویورک‌تایمز اعلام کرده قصد دارد تا اواسط دهه ۲۰۳۰، هزینه‌کرد برای مراکز داده مداری را به سطح هزینه‌های مراکز داده زمینی برساند. این شرکت روی کاهش هزینه‌ها از طریق افزایش مقیاس عملیات در آینده حساب کرده است.

گوگل امیدوار است سال آینده دو ماهواره دیگر را نیز به فضا بفرستد و پس از آن، پروژه را به سمت ایجاد منظومه‌ای متشکل از ۸۰ ماهواره که در آرایشی نزدیک به یکدیگر حرکت می‌کنند، توسعه دهد.

در شرایط فعلی، این شرکت همچنان در مراحل ابتدایی قرار دارد. نخستین نمونه آزمایشی فعلاً فقط می‌تواند حدود ۱۵ دقیقه در فضا فعالیت کند و پس از آن، تراشه‌های آن باید برای کاهش دما خاموش شوند.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.