مکمل‌های کلاژن واقعاً پوست را جوان می‌کنند؟ بررسی تازه ایرادهای جدی شواهد علمی را آشکار کرد

دانشمندان ایرادهای جدی در پژوهش‌های پشت مکمل‌های کلاژن پیدا کردند.

دیدن خطوط ریز و چین‌وچروک در آینه می‌تواند یادآور آشکار افزایش سن بدن باشد، حتی اگر فرد از نظر ذهنی و درونی همچنان جوان احساس کند.

با این حال، مصرف پودرها و نوشیدنی‌های حاوی پپتیدهای کلاژن احتمالا تأثیر چندانی در معکوس کردن روند پیری پوست ندارد؛ برخلاف ادعاهایی که شرکت‌ها، چهره‌های مشهور و اینفلوئنسرها مطرح می‌کنند.

ارزیابی تازه شواهد موجود نشان می‌دهد محبوبیت مکمل‌های کلاژن با سرعتی بیشتر از کیفیت و دقت علمی پژوهش‌های پشتیبان آنها افزایش یافته است.

این مقاله در Journal of Cosmetic Dermatology منتشر شده و دیوید رابرت گریمز، زیست‌آمارشناس کالج ترینیتی دوبلین در ایرلند، به همراه آنجلی مائتو، متخصص پوست مستقر در بریتانیا، آن را نوشته‌اند.

پژوهش توضیح می‌دهد چرا مطالعات مربوط به تأثیر مکمل‌های کلاژن بر پیری پوست با ایرادهای قابل‌توجهی روبه‌رو هستند.

گریمز و مائتو هنگام بررسی دو فراتحلیل منتشرشده در سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۳، خطاهایی را پیدا کردند که از جمله آنها می‌توان به اشتباه گرفتن معیارهای آماری اشاره کرد.

در یکی از این فراتحلیل‌ها حتی نتیجه‌ای که از نظر آماری معنادار نبود، به‌عنوان نتیجه‌ای معنادار گزارش شده بود.

پس از اصلاح داده‌ها توسط گریمز و مائتو، ارتباط معناداری میان مقدار مصرف کلاژن و بهبود میزان رطوبت یا خاصیت کشسانی پوست مشاهده نشد.

گریمز و مائتو گفتند

با وجود افزایش محبوبیت مکمل‌های کلاژن هیدرولیزشده برای مقابله با پیری پوست، شواهد بالینی موجود همچنان از نظر روش‌شناختی شکننده، ناسازگار و مستعد سوگیری است.

آنها همچنین گفتند

کلاژن شاید در آینده جایگاهی در حوزه پوست و مو پیدا کند، اما در شرایط فعلی، معرفی آن به‌عنوان روشی اثبات‌شده برای مقابله با پیری زودهنگام است و از نظر علمی قابل دفاع نیست.

مکمل‌های کلاژن وعده پوستی صاف‌تر می‌دهند، اما شواهد پر از ایراد است

اینفلوئنسرهای جوانی مانند کایلی جنر و هیلی بیبر نیز در ویدئوهای آماده‌شدن برای روز یا Get Ready With Me خود، بیش از گذشته از افزودن کلاژن به نوشیدنی‌ها یا خوراکی‌ها صحبت می‌کنند و مخاطبانشان نیز به این روند توجه نشان داده‌اند.

متخصصان پوست، از جمله آنجلی مائتو، می‌گویند تعداد بیمارانی که از مکمل‌های کلاژن برای سلامت پوست استفاده می‌کنند یا درباره مصرف آنها پرس‌وجو دارند، رو به افزایش است.

با این حال، شواهد علمی درباره اثربخشی این محصولات محدود و محل اختلاف است. یک بررسی اخیر نشان داد مکمل‌های کلاژن با برخی بهبودها در خاصیت کشسانی و میزان رطوبت پوست ارتباط دارند و ظاهرا مصرف طولانی‌تر با نتایج بهتر همراه بوده.

گریمز و مائتو گفتند

در نگاه نخست، چنین نتایجی نشان می‌دهد مکمل‌های تغذیه‌ای کلاژن ممکن است واقعا بتوانند بخشی از تغییرات ناشی از پیری پوست را کاهش دهند.

آنها افزودند

با این حال، نگرانی‌های روش‌شناختی قابل‌توجهی وجود دارد که باعث می‌شود نتوان با اطمینان به این نتایج خوش‌بینانه تکیه کرد.

برای نمونه، بخش بسیار بزرگی از مطالعات واردشده به این فراتحلیل‌ها با حمایت مالی صنایع انجام شده یا نویسندگانی داشته که با تولیدکنندگان کلاژن ارتباط تجاری داشته‌اند.

علاوه بر این، بسیاری از آزمایش‌ها روی گروه‌های کوچک انجام شده‌اند و جمعیت مورد بررسی، مقدار روزانه کلاژن و مدت ادامه درمان در آنها تفاوت زیادی داشته است. چنین تفاوت‌هایی مقایسه میان مطالعات مختلف را در بررسی‌های گسترده دشوارتر می‌کند.

برای مثال، در یکی از فراتحلیل‌هایی که گریمز و مائتو بررسی کردند، میزان مصرف کلاژن از ۰.۳ تا ۱۰ گرم در روز متغیر بود؛ یعنی بیش از ۳۰ برابر اختلاف میان کمترین و بیشترین مقدار. موضوع دیگر این است که در برخی پژوهش‌های قبلی، مکمل کلاژن همراه با ترکیبات زیست‌فعال دیگری مصرف شده بود.

گریمز و مائتو گفتند

وجود مواد فعال احتمالی دیگر در کنار کلاژن می‌تواند به‌تنهایی بر عواملی مانند رطوبت، خاصیت کشسانی یا ظاهر پوست تأثیر مثبت یا منفی بگذارد.

آنها افزودند

فراتحلیل‌ها و بررسی‌های قبلی تلاش چندانی برای در نظر گرفتن این محدودیت روش‌شناختی نداشته‌اند و همین مسئله تعیین اینکه آثار مشاهده‌شده دقیقا ناشی از کلاژن هیدرولیزشده بوده‌اند یا خیر را دشوارتر کرده است.

کلاژن هیدرولیزشده نوعی کلاژن است که به پپتیدهای کوچک‌تر تجزیه شده و به همین دلیل حل‌شدن و احتمالا هضم آن آسان‌تر خواهد بود. با این حال، هنوز مشخص نیست چه مقدار از این ماده واقعا به پوست می‌رسد و می‌تواند باعث ایجاد اثر پرکنندگی بیشتر شود.

برخی مطالعات روی حیوانات نشان می‌دهند بخشی از این ماده ممکن است به پوست برسد، اما درباره انسان‌ها شواهد کافی در دست نیست.

آزمایش‌های تصادفی‌شده می‌توانند نشانه‌هایی از وجود یک اثر احتمالی ارائه دهند، اما بیشتر پژوهش‌های انجام‌شده تاکنون تنها ۸ تا ۱۲ هفته طول کشیده‌اند.

همچنین این احتمال وجود دارد که ماده دارونمای مورد استفاده در بعضی آزمایش‌ها به اندازه کافی مشابه مکمل واقعی نبوده باشد. کلاژن طعم و حس مشخصی در دهان ایجاد می‌کند و اگر شرکت‌کنندگان متوجه تفاوت میان کلاژن و دارونما شده باشند، اعتبار گروه کنترل دارونما کاهش پیدا می‌کند.

با توجه به مجموع این مشکلات، گریمز و مائتو معتقدند تا زمانی که آزمایش‌های دقیق‌تر نتیجه متفاوتی ارائه نکنند، مکمل‌های کلاژن نباید وارد مراقبت‌های معمول پزشکی شوند.

گریمز و مائتو گفتند

تا زمانی که چنین شواهدی به دست نیامده، مصرف خوراکی کلاژن نباید در حوزه تخصصی پوست تبلیغ یا توصیه شود.

آنها همچنین گفتند

انجمن‌های ملی مانند انجمن متخصصان پوست بریتانیا، آکادمی اروپایی پوست و بیماری‌های آمیزشی و نهادهای نظارتی مرتبط باید صدور دستورالعمل‌هایی را بررسی کنند که به پزشکان توصیه کند در نبود شواهد مستقل و باکیفیت، مصرف مکمل‌های کلاژن را برای مقابله با پیری پوست تأیید نکنند.

این پژوهش در Journal of Cosmetic Dermatology منتشر شده است.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.