اگر تمام کشتی‌ها از آب خارج شوند، سطح آب دریاها تغییر می‌کند؟

اگر تمام کشتی‌های تجاری اقیانوس‌پیمای جهان از آب خارج شوند، میانگین سطح آب اقیانوس‌ها در مدت کوتاهی کاهش پیدا می‌کند، اما میزان این افت تنها چند میکرومتر خواهد بود.

طبق اصل ارشمیدس، هر شناور به اندازه‌ای آب جابه‌جا می‌کند که جرم آن با مجموع جرم کشتی و تمام محتویات داخل آن برابر باشد. برای مثال، کشتی‌ای با جرم کلی ۱۰۰ هزار تن، حجمی از آب دریا معادل همین جرم را جابه‌جا می‌کند. با در نظر گرفتن چگالی تقریبی آب دریا، یعنی ۱.۰۲۵ تن در هر مترمکعب، حجم آب جابه‌جا‌شده حدود ۹۷ هزار و ۵۶۰ مترمکعب خواهد بود.

جرم خود کشتی با اصطلاح وزن سبک شناور شناخته می‌شود که شامل بدنه، موتورخانه، ماشین‌آلات و تجهیزات دائمی آن است. در مقابل، ظرفیت بار مرده یا DWT حداکثر جرمی را نشان می‌دهد که کشتی علاوه بر وزن اولیه خود می‌تواند حمل کند. این مقدار شامل محموله، سوخت، آب شیرین، آب توازن، آذوقه و سرنشینان می‌شود. آب توازن نیز برای حفظ تعادل، کنترل آبخور و وضعیت قرارگیری کشتی در آب و اطمینان از غوطه‌وری مناسب ملخ و سکان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

خارج کردن کشتی‌ها از آب، در برابر افزایش سالانه ۴.۵ میلی‌متری سطح دریاها، کمتر از یک روز فرصت اضافی برای ما فراهم می‌کند.

طبق گزارش بررسی حمل‌ونقل دریایی سال ۲۰۲۵ کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل متحد، حدود ۱۱۲ هزار و ۵۰۰ کشتی تجاری موتوردار با ظرفیت ناخالص حداقل ۱۰۰ تن در دریاهای جهان فعالیت می‌کنند. مجموع ظرفیت حمل بار مرده این ناوگان به ۲.۴۴ میلیارد تن می‌رسد. ظرفیت ناخالص یا GT معیاری بدون واحد برای اندازه‌گیری ابعاد کشتی بر اساس حجم فضای محصور آن است و ارتباط مستقیمی با جرم کشتی ندارد.

حداکثر وزن جابه‌جایی این شناورها از ظرفیت بار مرده بیشتر خواهد بود، زیرا وزن خود کشتی نیز باید در محاسبات لحاظ شود. با استفاده از نسبت‌های معمول میان ظرفیت بار مرده و وزن جابه‌جایی در انواع کشتی‌های تجاری، می‌توان حداکثر وزن جابه‌جایی کل ناوگان را حدود ۳ میلیارد تن برآورد کرد. این مقدار معادل تقریباً ۲.۹ کیلومترمکعب آب دریا خواهد بود.

با توجه به اینکه شعاع زمین حدود ۶۴۰۰ کیلومتر و اقیانوس‌ها پوشاننده نزدیک به ۷۰ درصد سطح سیاره هستند، مساحت کل سطح اقیانوس‌ها تقریباً به ۳۶۰ میلیون کیلومترمربع می‌رسد. تقسیم حجم آب جابه‌جاشده توسط کشتی‌ها بر این مساحت نشان می‌دهد که خارج کردن تمام شناورها می‌تواند میانگین سطح آب دریاهای جهان را حداکثر حدود ۸ میکرومتر کاهش دهد.

با این حال، مقدار واقعی این کاهش اندکی کمتر خواهد بود، زیرا تمام کشتی‌های جهان هیچ‌گاه به‌صورت هم‌زمان با حداکثر ظرفیت بار مرده خود حرکت نمی‌کنند.

هرمان دُنت از سیدنی استرالیا، محاسبات خود را این‌گونه توضیح می‌دهد

بر اساس اصل ارشمیدس و با در نظر گرفتن ظرفیت ناوگان تجاری جهان، می‌توان گفت خارج کردن تمام کشتی‌ها از آب تنها باعث کاهش چند میکرومتری سطح متوسط دریاها خواهد شد. این میزان در مقایسه با وسعت اقیانوس‌های جهان بسیار ناچیز خواهد بود.

هیلاری شاو از نیوپورت، شروپ‌شایر بریتانیا، نیز محاسبات تقریبی خود را ارائه می‌دهد. او می‌گوید

یک محاسبه سرانگشتی نشان می‌دهد ظرفیت حمل بار ناوگان تجاری جهان حدود ۲.۵ میلیارد تن وزن مرده یا تقریباً ۲.۲۵ میلیارد تن متریک است. فرض کنیم مجموع جرم تمام کشتی‌ها و قایق‌ها به ۳ میلیارد تن برسد.

این جرم معادل ۳ کیلومترمکعب آب خواهد بود. در مقابل، حجم کل اقیانوس‌های جهان حدود ۱.۳ میلیارد کیلومترمکعب برآورد می‌شود.

بنابراین، خارج کردن کشتی‌ها از آب، حجمی کمتر از نصف یک قسمت در هر میلیارد از کل آب اقیانوس‌ها را حذف می‌کند. میانگین عمق اقیانوس‌ها حدود ۳۷۰۰ متر است. اگر نصف یک میلیاردیم این عمق را محاسبه کنیم، سطح آب تقریباً ۱۸ میکرومتر پایین می‌رود. برای مقایسه، ضخامت موی انسان معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ میکرومتر قرار دارد.

بعید می‌دانم کسی متوجه کاهش سطح دریا به اندازه نصف ضخامت یک تار مو شود. چنین اقدامی قطعاً تأثیر محسوسی در مقابله با پیامدهای گرمایش جهانی نخواهد داشت.

در محاسبه‌ای دیگر، مجموع ظرفیت بار مرده کشتی‌های جهان در حالت بارگیری کامل حدود ۲.۵ میلیارد تن برآورد شده است. البته برخی شناورها در تعمیرگاه‌های خشک قرار دارند و بسیاری نیز با حداکثر ظرفیت خود حرکت نمی‌کنند. علاوه بر این، هر تن وزن مرده دقیقاً معادل یک تن یا یک مترمکعب آب نیست. تعداد زیادی قایق ماهیگیری کوچک نیز در دریاهای جهان فعالیت دارند که محاسبه دقیق آن‌ها دشوار خواهد بود.

با در نظر گرفتن این عوامل، کشتی‌های جهان تقریباً ۲.۵ میلیارد مترمکعب آب را جابه‌جا می‌کنند. از سوی دیگر، مساحت اقیانوس‌های زمین حدود ۳۶۱ میلیون کیلومترمربع است. بنابراین، خارج کردن تمام این شناورها از آب تنها سطح دریاها را حدود ۷ میکرومتر پایین می‌آورد. این تغییر تقریباً بلافاصله رخ می‌دهد، زیرا کشتی‌های جهان، به‌جز مناطق نزدیک به مدار قطب شمال، نسبتاً یکنواخت در سطح دریاها پراکنده شده‌اند.

چنین اقدامی در برابر افزایش سالانه ۴.۵ میلی‌متری سطح آب دریاها، کمتر از یک روز تأخیر ایجاد می‌کند. شاید کاهش ۲.۵ درصد از انتشار جهانی دی‌اکسیدکربن ناشی از صنعت کشتیرانی تأثیر بیشتری داشته باشد. البته باید میزان انتشار اضافی ناشی از انتقال محموله‌ها به روش‌های جایگزین مانند حمل‌ونقل جاده‌ای یا ریلی را نیز در نظر گرفت؛ برای مثال، جابه‌جایی کالا از شرق آسیا به اروپا.

همچنین بخش قابل‌توجهی از نفت جهان از طریق دریا جابه‌جا می‌شود. بنابراین، توقف یا کاهش شدید حمل‌ونقل دریایی نفت می‌تواند باعث کمبود و افزایش چشمگیر قیمت بنزین و گازوئیل در اروپا و سایر مناطق جهان شود و در عین حال، میزان انتشار دی‌اکسیدکربن را بیش از پیش کاهش دهد.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.