سکه‌های باستانی نشان می‌دهند یکی از بانفوذترین پادشاهان عصر آهن بریتانیا زن بوده است

پژوهش‌های باستان‌شناسی جدید نشان می‌دهند که وریکا (Verica)، یکی از حاکمان بانفوذ بریتانیا در عصر آهن که نقشی کلیدی در حمله امپراتوری روم به این سرزمین داشت، برخلاف تصور مورخان مرد نبوده و در حقیقت یک زن بوده است.

این کشف می‌تواند برداشت‌های تاریخی از دوران آغازین حضور رومی‌ها در بریتانیا را تغییر دهد.

پژوهشگران دانشگاه بورنموث به این نتیجه رسیده‌اند که وریکا، حاکم قبیله آترباتس (Atrebates)، زنی بوده که قلمرو حکومتی‌اش بخش بزرگی از مناطق امروزی همپشر و ساسکس غربی را در بر می‌گرفت. حدود سال ۴۰ میلادی، وریکا از قدرت کنار گذاشته شد و برای درخواست کمک به امپراتور کلادیوس در روم پناه برد.

کلادیوس در نوشته‌های مورخان رومی شخصیتی ضعیف و ناکارآمد توصیف شده که تصمیم‌های سیاسی‌اش تحت تأثیر زنان و بردگان آزادشده قرار داشت؛ به نوشته مورخ رومی، کاسیوس دیو، حمله به بریتانیا نیز تنها به این دلیل اتفاق افتاد که وریکا کلادیوس را برای عبور از کانال مانش و لشکرکشی به این سرزمین متقاعد کرد.

این پژوهش در کتاب جدیدی با عنوان «کاراتاکوس: پادشاه بزرگ بریتانیا» (Caratacus: Great King of Britain) مطرح شده و جزئیات آن در نشریه Current Archaeology مورد بررسی قرار گرفته است.

دکتر مایلز راسل، مدیر بخش تحقیقات میدانی باستان‌شناسی دانشگاه بورنموث و سرپرست این پژوهش، توضیح داد

مورخان کلاسیک قرن نوزدهم به دلیل تفکرات مردسالارانه خود، فرض کرده بودند که وریکا مرد بوده است؛ درحالی‌که او نه‌تنها نقشی حیاتی در روابط ویژه بریتانیا و روم در اوایل قرن نخست میلادی داشت، بلکه بدون تردید یک زن بود.

سرنخ‌هایی که نام و سکه‌های وریکا آشکار می‌کنند

یکی از نشانه‌های مهمی که راسل به آن اشاره می‌کند، نام وریکا است؛ این نام به حرف «A» ختم می‌شود؛ ویژگی‌ای که در نام زنان آن دوران رایج بود. از نمونه‌های مشابه می‌توان به کارتیماندوا، حاکم قبیله بریگانته در یورکشایر، و بودیکا، رهبر قبیله آیسنی در نورفک اشاره کرد.

هر سه زن در یک دوره تاریخی زندگی می‌کردند؛ اگرچه بودیکا به دلیل رهبری شورش علیه مهاجمان رومی در سال ۶۰ میلادی شهرت بیشتری دارد، راسل معتقد است وریکا در واقع حاکمی قدرتمندتر و بانفوذتر از او بوده است.

یکی دیگر از دلایلی که باعث شده بود مورخان وریکا را مرد تصور کنند، استفاده از عنوان لاتین «Rex» روی سکه‌های او بود. بااین‌حال، راسل توضیح می‌دهد که این عنوان جنسیت مشخصی نداشته و هم پادشاهان مرد و هم زنان حاکم از سوی روم با آن شناخته می‌شدند. کلئوپاترا، ملکه مصر، یکی از مشهورترین نمونه‌های این موضوع است.

او همچنین تأکید کرد که استفاده از عنوان لاتین Rex روی سکه‌ها نشان می‌دهد وریکا با تأیید کامل امپراتور روم حکومت می‌کرده است.

تصاویر حک‌شده روی سکه‌های وریکا نیز شواهد بیشتری در اختیار پژوهشگران قرار می‌دهند؛ راسل در این باره گفت

درحالی‌که دیگر رهبران بریتانیایی عصر آهن که سکه ضرب می‌کردند، جنگجویانی کاملاً مردانه را به تصویر می‌کشیدند، وریکا به شکل پیکری ظریف و زنانه، با سینه‌های برهنه و در حال اسب‌سواری و در دست داشتن نیزه نمایش داده شده است.

نقش وریکا در حمله روم به بریتانیا

به گفته راسل، روایت تاریخی مربوط به تصمیم کلادیوس برای حمله به بریتانیا نیز تحت تأثیر دیدگاه‌های جنسیت‌زده مورخان رومی قرار گرفته است؛ او معتقد است روایت کاسیوس دیو که کلادیوس را تحت تأثیر حرف‌های یک زن برای آغاز جنگ نشان می‌دهد، با تصویر کلیشه‌ای امپراتور به‌عنوان حاکمی ضعیف و تحت سلطه زنان مطابقت دارد.

راسل توضیح داد که نقش وریکا در این لشکرکشی بسیار فراتر از متقاعد کردن امپراتور بود؛ حضور او در کنار نیروهای رومی، اطلاعات تاکتیکی و حمایت میدانی لازم را برای موفقیت عملیات فراهم کرد.

او افزود

حمله به بریتانیا بزرگ‌ترین پیروزی کلادیوس بود؛ فرصتی که به او اجازه داد توانایی‌هایش را به‌عنوان یک فرمانده نظامی موفق ثابت کند. وریکا بهانه لازم برای تغییر حکومت را فراهم کرد و امپراتور نیز از این فرصت استفاده کرد.

وریکا یکی از بازیگران مهم سیاسی بریتانیا در اواخر عصر آهن بود؛ شخصیتی که داستان زندگی و نقش تاریخی‌اش برای مدت طولانی نادیده گرفته شده است؛ راسل معتقد است شواهد باستان‌شناسی باید همان‌طور که هستند پذیرفته شوند و وریکا نیز به‌عنوان یکی از نخستین و مهم‌ترین رهبران زن تاریخ بریتانیا به یاد آورده شود.

او در پایان گفت

اگر وریکا از قدرت کنار گذاشته نمی‌شد و برای دریافت کمک نظامی به کلادیوس پناه نمی‌برد، ممکن بود امپراتوری روم هرگز به بریتانیا حمله نکند.

سال گذشته نیز پژوهشی با مشارکت راسل و همکارانش شواهدی از وجود یک جامعه زن‌سالار در این منطقه پیدا کرد که در آن، شوهران پس از ازدواج به محل زندگی و اجتماع همسرانشان نقل مکان می‌کردند.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.