دانشمندان گونه جدیدی از دایناسور را کشف کردند که ۲۰۰ میلیون سال پیش می‌زیست

پژوهشگران دانشگاه ویتواترسرند (Witwatersrand) گونه جدیدی از دایناسور را کشف کرده‌اند که نزدیک به ۲۰۰ میلیون سال پیش در منطقه‌ای زندگی می‌کرد که امروزه بخشی از آفریقای جنوبی محسوب می‌شود.

این دایناسور نایانا رویوال‌نسیس (Nyana rooiwalnesis) نام گرفته و با وجود اینکه هنگام مرگ دو ساله بود، حدود ۴۰۰ کیلوگرم وزن داشت. نایانا به گروه سوروپودومورف‌ها تعلق دارد. این جانوران معمولاً روی دو پا حرکت می‌کردند و گیاهان را می‌خوردند. برخی از اعضای این گروه با گردن و دم بلند، در روند تکامل به گونه‌های عظیمی مانند براکیوسوروس و دیپلودوکوس تبدیل شدند؛ دایناسورهایی که از بزرگ‌ترین جانوران تاریخ زمین به شمار می‌روند.

نخستین دایناسورها حدود ۲۳۰ میلیون سال پیش ظاهر شدند و تا پایان دوره کرتاسه، یعنی حدود ۶۶ میلیون سال پیش، در تمام قاره‌های زمین زندگی می‌کردند. با توجه به جثه بزرگ بسیاری از آن‌ها، پیدا کردن فسیل کامل این جانوران دشوار است؛ زیرا تشکیل فسیل به دفن کامل بدن موجود زنده نیاز دارد. به همین دلیل، بقایای کوچک‌تر و پراکنده دایناسورها در نقاط مختلف جهان بیشتر کشف شده‌اند.

این کشف به اواخر دوره تریاس بازمی‌گردد؛ زمانی که دایناسورهای اولیه همچنان در مراحل تکامل قرار داشتند. پژوهشگران بررسی‌های خود را بر اساس یک جمجمه فسیل‌شده انجام دادند که کشف آن برای چنین دوره زمانی و منطقه‌ای در جنوب آفریقا بسیار نادر محسوب می‌شود.

این فسیل در حاشیه روستای خِمِگا، واقع در استان کیپ شرقی آفریقای جنوبی، پیدا شد. پژوهشگران بقایای ناقصی از جمجمه نایانا پیدا کردند، اما همین نمونه برای ساخت مدل‌های سه‌بعدی دقیق کافی بود. طول جمجمه به ۲۱.۳ سانتی‌متر می‌رسید و بخش‌هایی مانند محفظه مغزی، کام و استخوان لامی تقریباً به‌طور کامل حفظ شده بودند. استخوان لامی، ساختاری کوچک در ناحیه گلو محسوب می‌شود.

محققان دانشگاه ویتواترسرند با استفاده از پرتوهای ایکس قدرتمند در مرکز تابش سنکروترون اروپا، مدل‌های سه‌بعدی این فسیل را تهیه نمودند. سپس با بررسی ویژگی‌های ساختاری آن، جایگاه نایانا را در درخت تکاملی دایناسورها مشخص کردند.

تیم تحقیقاتی برای تخمین سن و الگوی رشد این دایناسور، برش‌های نازکی از استخوان اندام‌های حرکتی آن تهیه کرد. این نمونه‌ها حلقه‌های رشدی مشابه حلقه‌های سالانه درختان را نشان می‌دادند و دو خط رشد در آن‌ها قابل تشخیص بود. این شواهد نشان می‌دهند نایانا در سومین سال زندگی خود قرار داشت.

با وجود رسیدن به جثه‌ای قابل‌توجه، این دایناسور هنگام مرگ همچنان در حال رشد بود و در صورت زنده ماندن، احتمالاً به جانوری بسیار بزرگ‌تر با وزنی چند تُنی تبدیل می‌شد.

نایانا تقریباً چهار برابر بزرگ‌تر از ماسوسپوندیلوس و موسوروس با سن مشابه بود. به همین دلیل، این جانور در شمار بزرگ‌ترین دایناسورهای نابالغ شناخته‌شده از آن دوره قرار می‌گیرد.

اگرچه کشف یک گونه جدید دایناسور به‌تنهایی اهمیت زیادی دارد، یافته‌های این پژوهش اطلاعات تازه‌ای درباره چگونگی تکامل دایناسورهای اولیه در آن دوران ارائه می‌کنند.

پژوهشگران معتقدند رشد سریع جثه در جریان تکامل سوروپودومورف‌ها، پیش از ظهور دایناسورهای غول‌پیکر واقعی شکل گرفته بود. این موضوع نشان می‌دهد افزایش سرعت رشد بدن احتمالاً یکی از مراحل مهم در مسیر پیدایش بزرگ‌ترین جانوران خشکی‌زی تاریخ زمین بوده است.

بررسی‌ها نشان می‌دهند نایانا احتمالاً خویشاوند نزدیک ساره‌سوروس، گونه‌ای متعلق به آمریکای شمالی، یا انگوه‌وو، دایناسوری کشف‌شده در آفریقای جنوبی، بوده است. اگر مشخص شود نایانا از نظر تکاملی گونه‌ای خواهر برای ساره‌سوروس محسوب می‌شود، این موضوع ارتباط جغرافیایی و تکاملی مهمی میان سوروپودومورف‌های جنوب آفریقا و غرب آمریکای شمالی آشکار خواهد کرد.

نتایج این پژوهش در نشریه Royal Society Open Science منتشر شده است.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.