انفجار Blue Origin معادل چند تن TNT بود؟ جزئیات تازه‌ای از این انفجار مهیب منتشر شد

انفجار موشک New Glenn شرکت Blue Origin در پایگاه فضایی کیپ کاناورال در فلوریدا، امواج صوتی با فرکانس بسیار پایین ایجاد کرد که آثار آن تا تگزاس، در فاصله‌ای بیش از ۱۶۰۰ کیلومتر از محل حادثه، ثبت شد.

New Glenn که یکی از بزرگ‌ترین و قدرتمندترین موشک‌های تجاری Blue Origin به شمار می‌رود، روز ۲۹ مه در جریان یک آزمایش پیش از پرتاب در کیپ کاناورال اسپیس فورس استیشن به‌شدت منفجر شد. امواج صوتی بسیار کم‌فرکانس حاصل از این رویداد، که برای گوش انسان قابل شنیدن نیستند، تا بیش از ۱۶۰۰ کیلومتر آن‌سوتر حرکت کردند و اطلاعات ارزشمندی در اختیار پژوهشگران گذاشتند.

این موشک حدود ۹۸ متر ارتفاع دارد و از نظر ابعاد تقریباً هم‌اندازه سامانه پرتاب فضایی ناسا یا SLS است. New Glenn برای رقابت با موشک‌های بسیار بزرگ Starship شرکت SpaceX طراحی شده است. نخستین پرتاب آن در ژانویه ۲۰۲۵ انجام شد. این موشک در نوامبر همان سال نیز یک پرتاب دیگر داشت و دو فضاپیمای ناسا را برای مأموریتی به مقصد مریخ به فضا فرستاد. در سومین مأموریت که در آوریل امسال انجام گرفت، موشک توانست به فضا برسد، اما در استقرار یک ماهواره ارتباطی بزرگ ناکام ماند.

در دومین پرتاب New Glenn، شرکت Blue Origin موفق شد بوستر قابل استفاده مجدد موشک را روی زمین فرود بیاورد. این دستاورد باعث شد Blue Origin پس از SpaceX به دومین شرکتی تبدیل شود که به چنین موفقیتی دست پیدا می‌کند. اما در ۲۹ مه، چندی پیش از چهارمین پرتاب برنامه‌ریزی‌شده، بوستر New Glenn هنگام انجام آزمایش ثابت هات‌فایر در کیپ کاناورال بدون هیچ هشدار آشکاری منفجر شد. انفجار، قطعات شعله‌ور موشک را به هوا پرتاب کرد و ابری عظیم شبیه قارچ را به وجود آورد که برای مدتی کوتاه آسمان شب را روشن کرد.

Blue Origin در پنجم اوت اعلام کرد که یک شیر اکسیژن معیوب احتمالاً منشأ این حادثه بوده است. به گزارش Space.com، این شرکت تاکنون پس از آن حادثه، پرتاب دیگری با New Glenn انجام نداده است. این انفجار از نظر شدت، یکی از قدرتمندترین انفجارهای پیش از پرتاب در تاریخ برنامه‌های فضایی تجاری محسوب می‌شود. آسیب واردشده به سکوی پرتاب نیز ممکن است دست‌کم یک سال زمان برای تعمیر نیاز داشته باشد. چنین وضعیتی نه‌تنها توانایی Blue Origin برای اجرای مأموریت‌های آینده را تحت تأثیر قرار می‌دهد، بلکه می‌تواند برنامه پیشنهادی ناسا برای ساخت پایگاه ماه را نیز به تأخیر بیندازد؛ زیرا بخشی از تجهیزات این پروژه قرار است با New Glenn به ماه منتقل شود.

خوشبختانه در این حادثه کسی آسیب ندید. با این حال، هزاران نفر از ساکنان مناطق اطراف صدای بسیار شدیدی را گزارش کردند و موج ضربه‌ای انفجار تا حدود ۲۲۰ کیلومتری محل پرتاب رسید. با وجود این، آنچه مردم در سطح زمین احساس کردند تنها بخش کوچکی از اثر صوتی این رویداد بود.

ثبت امواج انفجار در فاصله بیش از ۱۶۰۰ کیلومتری

در پژوهشی که ۱۲ اوت در مجله The Seismic Record منتشر شد، دانشمندان داده‌های ایستگاه‌های ویژه شنود در سراسر آمریکا را بررسی کردند تا نشانه‌های اینفراساوند یا امواج صوتی با فرکانس پایین‌تر از محدوده شنوایی انسان را پیدا کنند. دست‌کم ۳۶ ایستگاه توانستند سیگنال‌های اینفراساوند مرتبط با انفجار را ثبت کنند. دورترین ایستگاه شناسایی‌شده در شمال‌شرقی تگزاس قرار داشت و حدود ۱۶۸۰ کیلومتر با کیپ کاناورال فاصله داشت.

ثبت چنین امواجی در فاصله‌ای بسیار دور، ابعاد انفجار را بهتر نشان می‌دهد و در عین حال فرصتی کم‌سابقه برای بررسی دقیق یک رویداد پرانرژی واقعی فراهم کرده است. الیزابت سیلبر، فیزیکدان و دانشمند علوم سیاره‌ای در آزمایشگاه ملی ساندیا در آلبوکرکی، در بیانیه‌ای گفت: این حادثه فرصتی بسیار نادر برای مطالعه دقیق یک رویداد انرژی‌زای بزرگ در دنیای واقعی فراهم کرد.

New Glenn نخستین مأموریت خود را در ۱۶ ژانویه ۲۰۲۵ از کیپ کاناورال اسپیس فورس استیشن آغاز کرد و توانست یکی از نمونه‌های اولیه سکوی فضایی Blue Origin را در مدار پایین زمین قرار دهد. بر اساس بررسی پژوهشگران، شدت و مسافت طی‌شده توسط امواج صوتی نشان می‌دهد انفجار حدود ۰.۱۳۱ کیلوتن TNT انرژی آزاد کرده است. این مقدار کمی بیشتر از برآوردی است که در یک مطالعه سال ۲۰۰۹ برای انفجار اولیه حادثه چرنوبیل در سال ۱۹۸۶ ارائه شده بود.

آخرین پرتاب New Glenn پیش از حادثه، ۱۹ آوریل امسال انجام شد. موشک در آن مأموریت به فضا رسید، اما نتوانست یک ماهواره ارتباطی را به شکل صحیح در مدار مستقر کند. پژوهشگران همچنین تلاش کردند مشخص کنند چه مقدار از سوخت موشک در انفجار اولیه مصرف شده است. از آنجا که مقدار دقیق سوخت موجود در بوستر مشخص نیست، آنها تخمین زدند حدود ۳ تا ۶ درصد از پیشران برودتی موشک در مرحله ابتدایی انفجار مصرف شده باشد.

در نگاه اول، مصرف چنین درصدی ممکن است با توجه به بزرگی گلوله آتشین ناچیز به نظر برسد، اما دانشمندان می‌گویند این میزان با محدوده‌ای که برای چنین حوادثی انتظار می‌رود، سازگار است. الیزابت سیلبر توضیح داد

در یک حادثه بزرگ مربوط به پیشران، سوخت و اکسیدکننده الزاماً همه در یک لحظه با یکدیگر مخلوط و واکنش نمی‌دهند. بخشی از مواد می‌تواند در انفجار اولیه نقش داشته باشد، در حالی که بخش دیگری بعدتر درون گلوله آتشین و ستون شعله به سوختن ادامه می‌دهد.

پژوهشگران معتقدند اینفراساوند ابزاری کمتر مورد استفاده قرارگرفته اما بسیار ارزشمند برای شناسایی حوادث فضایی و دیگر انفجارهای بزرگ در نقاط مختلف جهان است. همین گروه تحقیقاتی پیش‌تر نیز از امواج صوتی بسیار کم‌فرکانس برای ردیابی شهاب‌ها و فضاپیماهایی که وارد جو زمین می‌شوند استفاده کرده است. یکی از نمونه‌های مهم، کپسول بازگشت مأموریت OSIRIS-REx ناسا در سال ۲۰۲۳ بود که هنگام ورود دوباره به جو زمین با استفاده از همین روش بررسی شد.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.