ماجرای نویسنده بریتانیایی که در باغ اتمی خود بادام‌زمینی‌های جهش‌یافته و غول‌پیکر پرورش داد

در سال ۱۹۴۸، موریل هاوورث در شهر ساحلی ایست‌بورن در جنوب انگلستان زندگی معمولی داشت؛ تا اینکه نامه‌ای دریافت کرد که مسیر زندگی‌اش را به‌کلی تغییر داد.

او تحصیلات خوبی داشت، اما اطلاعات چندانی درباره علوم اتمی نداشت. به همین دلیل کتاب تفسیر رادیوم نوشته فردریک سودی، شیمی‌دان پرتوشیمیایی متولد ایست‌بورن، را از کتابخانه گرفت. تنها چند فصل از کتاب کافی بود تا به ظرفیت‌های اتم و آینده انرژی اتمی باور پیدا کند. از آن زمان، او باقی عمرش را صرف معرفی شگفتی‌های علوم اتمی به مردم کرد.

انرژی هسته‌ای پس از جنگ جهانی دوم چهره تازه‌ای پیدا کرد

ایالات متحده در روزهای ۶ و ۹ اوت ۱۹۴۵ بمب‌های اتمی را بر شهرهای ژاپنی هیروشیما و ناگازاکی انداخت؛ رویدادی که یکی از عوامل مهم پایان جنگ جهانی دوم بود. شدت ویرانی و پیامدهای مداوم ناشی از ریزش مواد رادیواکتیو بسیار گسترده بود. با وجود این فاجعه، نظرسنجی مؤسسه گالوپ که در اواسط اوت ۱۹۴۵ منتشر شد، نشان داد ۸۵ درصد آمریکایی‌ها از بمباران‌ها حمایت می‌کردند.

در آن دوران، اتم برای بیشتر مردم آمریکا همچنان موضوعی ناشناخته بود و همزمان دو تصویر متفاوت داشت: چیزی ترسناک و در عین حال سرچشمه امید. ظرفیت انرژی هسته‌ای بی‌پایان به نظر می‌رسید و اگرچه اتحاد جماهیر شوروی در جنگ متحد آمریکا محسوب می‌شد، حفظ برتری ایالات متحده در فناوری هسته‌ای اهمیت زیادی پیدا کرده بود.

پس از جنگ جهانی دوم، دانشمندان آمریکایی و اروپایی و همچنین رهبران سیاسی بر این باور بودند که باید توجه بیشتری به کاربردهای صلح‌آمیز و سازنده انرژی اتمی شود. نامه‌ای که هاوورث در سال ۱۹۴۸ دریافت کرد نیز بخشی از همین تلاش گسترده بود. او با جدیت سراغ پروژه‌هایی رفت که آموزش علوم را با سرگرمی و نمایش ترکیب می‌کردند.

یکی از پروژه‌های شاخص او نمایش پانتومیمی مفصل و برنامه‌ریزی‌شده‌ای با نام Isotopia: An Exposition on Atomic Structure بود. هاوورث همچنین کتابی برای کودکان منتشر کرد که در آن پدر پروتون، مادر نوترون و فرزندان الکترون آن‌ها شخصیت‌های اصلی بودند. با این حال، شاید مهم‌ترین فعالیت او در زمینه ترویج علم، مشارکتش در شکل‌گیری جنبش باغبانی اتمی بود.

بادام‌زمینی‌های پرتودهی‌شده چگونه پرورش یافتند

استفاده از تابش برای تغییر گیاهان کشاورزی تا حدی واکنشی به کمبود مواد غذایی در دوران جنگ بود. محدودیت‌های شدید جیره‌بندی باعث شده بود مسئله امنیت غذایی اهمیت بیشتری پیدا کند. پژوهشگران امیدوار بودند تابش گاما بتواند جهش‌هایی در گیاهان ایجاد کند که به تولید محصول بیشتر یا گونه‌هایی مقاوم‌تر در برابر بیماری منجر شوند. حتی احتمال می‌دادند برخی از این گیاهان ارزش غذایی بالاتری داشته باشند.

هاوورث که خود را سفیر انرژی اتمی می‌دانست، انجمن باغبانی اتمی را تأسیس کرد و صدها نفر را به عضویت آن درآورد. او این افراد را آزمایشگران جهش اتمی می‌نامید. مدتی بعد، کیت‌های باغبانی اتمی نیز در اختیار مردم قرار گرفت. علاقه‌مندان می‌توانستند بسته‌هایی از بذر گیاهان پرتودهی‌شده سفارش دهند. سپس با کاشت بذرها و پرورش نسل‌های متعدد از گیاهان، بررسی می‌کردند که آیا جهش‌های ایجادشده ویژگی مفیدی به وجود آورده است یا خیر.

هاوورث در سال ۱۹۵۹ تعدادی بادام‌زمینی از یک گونه جهش‌یافته کارولینایی را برای برخی از دوستان دانشمندش سرو کرد. واکنش آن‌ها چندان هیجان‌انگیز نبود. او باقی بادام‌زمینی‌ها را در باغ خودش کاشت. نتیجه برایش شگفت‌انگیز بود؛ گیاهان با سرعت زیادی رشد کردند و بادام‌زمینی‌هایی بسیار بزرگ‌تر از حد معمول به بار آوردند.

هاوورث معمولا چند عدد از این بادام‌زمینی‌های بسیار بزرگ را در کیف دستی‌اش نگه می‌داشت تا هر زمان فرصت مناسبی پیدا کرد، با نشان دادن آن‌ها افراد جدیدی را به انجمن باغبانی اتمی جذب کند.

میراث هاوورث در علم شهروندی باقی ماند

در نگاه نخست، ممکن است موریل هاوورث فردی عجیب‌وغریب و حتی کمی غیرعادی به نظر برسد. گزارش‌های روزنامه‌های آن دوره نیز معمولا با لحنی تمسخرآمیز درباره برنامه‌ها و فعالیت‌های مختلف او صحبت می‌کردند. با این حال، تصویر دقیق‌تر این است که او یکی از تلاش‌های اولیه برای کم کردن فاصله میان پژوهش‌های علمی و درک عمومی از علم را نمایندگی می‌کرد.

دنیای زمان هاوورث به اندازه امروز به هم پیوسته نبود. اینترنتی وجود نداشت، رسانه‌های خبری همه‌جا حاضر نبودند و شبکه‌های اجتماعی نیز هنوز شکل نگرفته بودند. افزون بر این، پذیرفته شدن زنان به‌عنوان اعضای مهم جامعه پژوهشی بسیار آهسته پیش می‌رفت؛ هرچند دانشمندانی پیشگام مانند ماری کوری و روزالیند فرانکلین نقش مهمی در تغییر این وضعیت داشتند.

امروزه نیز فاصله میان یافته‌های علمی منتشرشده در رشته‌های تخصصی و دانسته‌های عموم مردم همچنان وجود دارد. انتقال مفاهیم علمی و تبدیل زبان تخصصی پژوهشگران به مطالب قابل فهم برای مردم هنوز یکی از وظایف مهم مروجان علم است، با این تفاوت که ابزارهای ارتباطی بسیار گسترده‌تر شده‌اند.

امروز می‌توان ویدئوها و مطالبی از دانشمندان پیدا کرد که موضوعات مختلفی را برای عموم توضیح می‌دهند؛ از نحوه عملکرد کشتی‌های هوایی گرفته تا شکل ظاهری واکنش‌های شیمیایی، چگونگی تشکیل فسیل‌ها و دلیل تاریک بودن سیاه‌چاله‌ها.

اگر هاوورث امروز زنده بود، شاید نمایش‌های اتمی و فعالیت‌های علمی نمایشی او به‌سرعت در فضای مجازی فراگیر می‌شد. با این حال، او همچنان نمونه‌ای ارزشمند از علاقه به انتقال دانش به مردم و لذت و هیجانی است که از کشف چیزهای تازه درباره جهان اطرافمان به دست می‌آید.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.