جغدهای شب ۷۰ درصد بیشتر در معرض دریافت مستمری ازکارافتادگی هستند

ساعت ۱۱ شب که می‌شود، ذهن بالاخره همکاری کرده و کاری که تمام بعدازظهر غیرممکن به نظر می‌رسید، ناگهان شدنی جلوه می‌کند. فرد می‌خواهد مطالعه داشته باشد، کاری را به پایان برساند یا ایده‌ای را دنبال نماید. اما با به صدا درآمدن زنگ صبحگاهی، آن انرژی از بین رفته و روز کاری با وجود این شرایط آغاز شده است.

برای افرادی که شب‌ها فعال‌تر هستند، چنین تضادی آشنا به نظر می‌رسد. یک پژوهش در فنلاند نشان می‌دهد پیامدهای این الگوی زمانی ممکن است فراتر از دشواری بیدار شدن در صبح باشد؛ افراد دارای الگوی شبانه با احتمال بیشتری، سال‌ها پیش از سن معمول بازنشستگی، مستمری ازکارافتادگی دریافت کرده‌اند.

پژوهشگران ۵۶۷۹ بزرگسال را به مدت ۱۲ سال تحت نظر گرفتند. پیش از در نظر گرفتن سایر عوامل، میزان دریافت مستمری ازکارافتادگی در افراد شب‌فعال حدود ۷۰ درصد بیشتر از افراد صبح‌فعال بود و زمان اعطای مستمری نیز در این محاسبه لحاظ شد.

این الگو هم در مردان و هم در زنان مشاهده شد و پس از لحاظ کردن عوامل اجتماعی و اقتصادی، از جمله سطح تحصیلات و درآمد، همچنان پابرجا ماند.

نقش وضعیت سلامت

با این حال، وضعیت سلامت بخش مهمی از توضیح این ارتباط به شمار می‌آمد. تاپیو رایها، پژوهشگر سلامت در طول دوره زندگی از دانشگاه اولو و نویسنده نخست مطالعه، در گفت‌وگو با ساینس‌الرِت درباره این یافته گفت

ما بر این باوریم که سلامت عمومی ضعیف‌تر افراد دارای الگوی شبانه در مقایسه با افراد دارای الگوی صبحگاهی، محتمل‌ترین توضیح برای افزایش خطری است که در پژوهش خود مشاهده کردیم.

شب‌فعال بودن فقط به این معنا نیست که فرد دوست دارد برای تماشای یک قسمت دیگر از یک برنامه تا دیر وقت بیدار بماند. کرونوتایپ یا الگوی زمانی بدن نشان می‌دهد انسان به طور طبیعی در چه ساعاتی هوشیارتر یا خواب‌آلودتر می‌شود. برخی افراد صبح‌ها عملکرد بهتری دارند، برخی شب‌ها فعال‌تر هستند و بسیاری نیز بین این دو گروه قرار می‌گیرند. این زمان‌بندی تا حد زیادی ریشه ژنتیکی دارد، هرچند عوامل محیطی نیز بر نحوه بروز آن اثر می‌گذارند.

پژوهش جدید بر داده‌های طرح کوهورت تولد شمال فنلاند در سال ۱۹۶۶ تکیه داشت؛ مطالعه‌ای جمعیتی که افراد متولد دو استان شمالی فنلاند را دنبال می‌کند. در سال ۲۰۱۲، شرکت‌کنندگان ۴۶ ساله به پرسش‌هایی درباره خستگی صبحگاهی، ساعات کاری مطلوب و اینکه خود را فردی صبحگاهی یا شبانه می‌دانند، پاسخ دادند.

در تحلیل نهایی ۲۵۹۷ مرد و ۳۰۸۲ زن حضور داشتند که پیش‌تر بازنشسته نشده و مستمری ازکارافتادگی دریافت نکرده بودند. حدود ۱۰ درصد مردان و ۱۲ درصد زنان در گروه افراد دارای الگوی شبانه قرار گرفتند.

پژوهشگران پاسخ‌های شرکت‌کنندگان را تا سال ۲۰۲۳ با سوابق ملی مربوط به مستمری‌ها تطبیق دادند. در فنلاند، زمانی مستمری ازکارافتادگی اعطا می‌شود که مشکلات جسمی یا روانی، با وجود درمان و توان‌بخشی، توانایی فرد برای کار طولانی‌مدت را به میزان قابل توجهی کاهش داده باشد. این پژوهش هم مستمری‌های جزئی و کامل را دربر گرفت و تفاوتی میان موارد موقت و دائمی قائل نشد.

در طول دوره پیگیری، ۳۸۴ نفر برای نخستین بار مستمری ازکارافتادگی دریافت کردند. در میان مردان، این اتفاق برای ۸.۳ درصد افراد شب‌فعال رخ داد، در حالی که این رقم در میان افراد صبح‌فعال ۵ درصد بود. در زنان نیز سهم افراد دریافت‌کننده مستمری در گروه شب‌فعال ۱۲.۱ درصد و در گروه صبح‌فعال ۷.۲ درصد گزارش شد.

با وجود این، بیشتر افراد شب‌فعال در طول دوره پیگیری مستمری ازکارافتادگی نگرفتند. تنها ۲۱ مرد شب‌فعال چنین مستمری‌ای دریافت کردند و همین تعداد اندک، درباره اندازه واقعی این ارتباط ابهام قابل توجهی ایجاد می‌کند.

در ابتدای مطالعه، افراد شب‌فعال به طور کلی سلامت ضعیف‌تری را گزارش کردند و مشکلات خواب و سطح فعالیت بدنی پایین‌تری نسبت به افراد صبح‌فعال داشتند. زمانی که پژوهشگران سلامت ارزیابی‌شده توسط خود فرد، شاخص توده بدنی، مصرف سیگار، مصرف الکل و میزان فعالیت بدنی را در محاسبات وارد کردند، ارتباط میان شب‌فعال بودن و دریافت مستمری ضعیف شد و از نظر آماری در هر دو جنس معنادار باقی نماند.

تنظیم جداگانه داده‌ها بر اساس ساعات کاری و برنامه زمانی کار نیز این ارتباط را کاهش داد. در مدلی که تمام عوامل اندازه‌گیری‌شده در آن لحاظ شده بود، اختلاف برآوردشده میان افراد شب‌فعال و صبح‌فعال اندک و از نظر آماری معنادار نبود.

این نتیجه به تنهایی دلیل اصلی این ارتباط را مشخص نمی‌کند. نویسندگان هشدار داده‌اند برخی عوامل تعدیل‌شده ممکن است خود بخشی از مسیر احتمالی میان کرونوتایپ و ناتوانی شغلی باشند. بنابراین وارد کردن آنها در محاسبات می‌تواند بخشی از رابطه‌ای را که پژوهش در پی بررسی آن بوده، حذف کرده باشد.

تاپیو رایها درباره محدودیت پژوهش گفت

مطالعه ما از نوع مشاهده‌ای بود، بنابراین نمی‌توانیم رابطه علت و معلولی را ثابت کنیم.

یکی از احتمالات مطرح‌شده، ناهماهنگی میان ریتم طبیعی بدن و الزامات محیط بیرونی است. روزهای کاری در فنلاند معمولاً حدود ساعت ۸ صبح آغاز می‌شوند؛ زمانی که ممکن است افراد شب‌فعال هنوز در بهترین سطح عملکرد خود نباشند.

بیش از ۷۰ درصد افراد شب‌فعالی که برنامه کاری خود را اعلام کرده بودند، با وجود ترجیح زمانی متفاوت، در مشاغل روزانه فعالیت داشتند. تاپیو رایها درباره راهکارهای احتمالی برای کاهش مشکلات خواب گفت

قرار گرفتن در معرض نور طبیعی صبحگاهی، استفاده از نور کم‌نورتر پیش از خواب و محدود کردن استفاده از صفحه‌نمایش‌ها در ساعات پایانی شب می‌تواند کمک‌کننده باشد. هنگام رسیدگی به مشکلات خواب، مصرف کافئین و مشکلات درمان‌نشده سلامت نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

این راهکارها در مطالعه حاضر مورد آزمایش قرار نگرفته‌اند. رایها همچنین درباره امکان تغییر برنامه کاری گفت

اگر بتوانید شغلی را انتخاب کنید که انعطاف‌پذیری بیشتری در ساعات کاری داشته باشد، این موضوع نیز می‌تواند کمک‌کننده باشد.

تنظیم وظایف بر اساس زمان‌هایی که فرد هوشیاری بیشتری دارد نیز ممکن است گزینه دیگری باشد. با این حال، هنوز مشخص نیست که تغییر برنامه کاری بتواند خطر دریافت مستمری ازکارافتادگی را کاهش دهد یا خیر.

سلامت، وضعیت خواب و شرایط کاری تنها در ابتدای پژوهش اندازه‌گیری شدند و ممکن است در سال‌های بعد تغییر کرده باشند. همچنین ویژگی‌های نظام درمانی و بازنشستگی فنلاند، امکان تعمیم مستقیم نتایج به کشورهای دیگر را محدود می‌کند. رایها درباره ضرورت بررسی نتایج در جوامع دیگر گفت

همچنین لازم است این مطالعه در جوامع دیگر تکرار شود تا پیش از ارائه تعمیم‌های گسترده بتوان درباره نتایج آن با اطمینان بیشتری صحبت کرد.

رایها افزود افرادی که الگوی شبانه دارند اما عادت‌های سالم خود را حفظ می‌کنند و به خوابشان اهمیت می‌دهند، احتمالاً نباید بابت خطر احتمالی دریافت مستمری ازکارافتادگی خود نگران باشند.

این یافته‌ها پرسش‌های مهمی درباره تعامل سلامت و برنامه کاری با ریتم طبیعی بدن مطرح می‌کنند، اما نمی‌توانند پیش‌بینی کنند که مسیر شغلی یک فرد شب‌فعال در نهایت چگونه رقم خواهد خورد.

نتایج این پژوهش در نشریه Occupational & Environmental Medicine منتشر شده است.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.