یک استارتاپ قصد دارد با استفاده از آینه‌های غول‌پیکر فضایی، نور خورشید را به شما بفروشد

با پرتاب اسپوتنیک در اکتبر ۱۹۵۷، بشر رسماً وارد عصر ماهواره‌ها شد. در دهه‌های پس از آن، هزاران ماهواره به فضا فرستاده شدند و زندگی روی زمین را به شکل چشمگیری تغییر دادند.

این شبکه گسترده از فضاپیماهای مداری، خدماتی مانند مسیریابی دائمی جی‌پی‌اس، ارتباطات، پیش‌بینی آب‌وهوا و بررسی‌های علمی بی‌سابقه را در اختیار انسان قرار داده‌اند. با وجود این پیشرفت‌ها، ماهواره‌ها به‌تدریج به دردسری بزرگ برای اخترشناسانی تبدیل شده‌اند که از رصدخانه‌های زمینی استفاده می‌کنند.

مشکلات از سال ۲۰۱۹ آغاز شد؛ زمانی که اسپیس‌ایکس نخستین گروه از ماهواره‌های استارلینک را به مدار زمین فرستاد. تعداد بسیار زیاد و درخشندگی این ماهواره‌ها تقریباً بلافاصله در مشاهدات نجومی زمینی اختلال ایجاد کرد. اکنون بیش از ۱۱ هزار ماهواره استارلینک در مدار زمین حضور دارند و دانشمندان درباره تأثیر آن‌ها بر تلسکوپ‌های نسل آینده، از جمله رصدخانه جدید ورا روبین در شیلی، ابراز نگرانی می‌کنند.

اکنون اخترشناسان ممکن است با تهدید بزرگ‌تری روبه‌رو شوند؛ شرکتی به نام رفلکت اوربیتال. اگر تاکنون نام این شرکت را نشنیده‌اید، جای تعجب ندارد. برخلاف اسپیس‌ایکس، این استارتاپ هنوز هیچ ماهواره‌ای در مدار زمین ندارد، اما برنامه‌هایش برای استفاده از ماهواره‌های آینده به‌قدری نگران‌کننده به نظر می‌رسند که اخترفیزیک‌دانان خواستار مداخله دولت فدرال آمریکا شده‌اند.

گاسپار باکوس، اخترفیزیک‌دان دانشگاه پرینستون، در گفت‌وگو با مجله اسکای اند تلسکوپ شدت نگرانی خود را این‌گونه بیان کرد

این موضوع صرفاً یک نگرانی نیست؛ درست مانند اصابت گلوله به سر شماست. این اتفاق به معنای پایان اخترشناسی زمینی خواهد بود.

اما چه چیزی باعث خشم و نگرانی اخترشناسانی مانند باکوس شده است؟ رفلکت اوربیتال خود را شرکتی فعال در زمینه ارائه نور خورشید به‌عنوان یک سرویس معرفی می‌کند. این شرکت قصد دارد منظومه‌ای متشکل از ۵۰ هزار ماهواره ایجاد کند که هرکدام به آینه‌های عظیمی مجهز هستند. این آینه‌ها نور خورشید را به مناطق تاریک زمین هدایت خواهند کرد.

به گفته شرکت، کاربران می‌توانند در صورت نیاز درخواست دریافت نور خورشید داشته باشند تا از آن برای تأمین انرژی پنل‌های خورشیدی یا کمک به عملیات جست‌وجو و نجات در شب استفاده کنند. با وجود این، چنین اهداف انسان‌دوستانه‌ای ممکن است کاربردهای سودآورتر این فناوری، به‌ویژه استفاده‌های نظامی، را پنهان کرده باشند. این احتمال با توجه به هزینه دریافت نور خورشید تقویت می‌شود؛ اسکای اند تلسکوپ قیمت این خدمات را ساعتی ۵ هزار دلار اعلام کرده است. چنین مبلغی بسیار بیشتر از بودجه بیشتر گروه‌های جست‌وجو و نجات خواهد بود.

موضوع دیگر، تأثیر این فناوری بر زندگی موجودات زنده روی زمین است. گیاهان، حیوانات و انسان‌ها به چرخه شب و روز وابسته هستند؛ چرخه‌ای که از زمان شکل‌گیری زمین در محیط داغ و متلاطم قرص پیش‌سیاره‌ای اطراف خورشید وجود داشته است. تاباندن نور مصنوعی خورشید از فضا می‌تواند این نظم طبیعی را برهم بزند.

بن نواک، مدیرعامل رفلکت اوربیتال، در گفت‌وگو با رسانه پی‌لود این نگرانی‌ها را رد کرد و گفت

به نظرم بسیاری از مردم از چیزهای جدید می‌ترسند. زمانی که لامپ‌های الکتریکی برای نخستین بار وارد زندگی انسان‌ها شدند، نگرانی‌ها و ترس‌های مشابهی مطرح بود. مردم درباره تأثیر آن‌ها بر ریتم شبانه‌روزی بدن و حتی درست یا نادرست بودن چنین فناوری‌ای سؤال می‌کردند. فکر می‌کنم این نگرانی‌ها نشانه آن است که ما در حال انجام کاری کاملاً جدید و بسیار مهم هستیم.

آزمایش فناوری و افزایش نگرانی اخترشناسان

رفلکت اوربیتال در تاریخ ۱۰ اکتبر، آزمایشی از فناوری خود را در نزدیکی شهر ایندیپندنس در ایالت کالیفرنیا انجام داد. از آنجا که این شرکت هنوز هیچ ماهواره‌ای در فضا ندارد، برای شبیه‌سازی پرتو نوری که قرار است از مدار زمین تابانده شود، از نورافکن‌های عظیم و زاویه‌دار استفاده کرد. همچنین گروه‌های جست‌وجو و نجات را برای مشاهده این آزمایش دعوت کرد.

برای اخترشناسان، نور خیره‌کننده این آزمایش تأییدی بر بدترین نگرانی‌هایشان بود. این نگرانی‌ها از اواسط ماه ژوئیه شدت بیشتری گرفت؛ زمانی که کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا با درخواست شرکت برای ساخت یک ماهواره آزمایشی به نام اِرِندیل-۱ موافقت کرد. انتخاب این نام نیز ادامه‌دهنده روند آزاردهنده استارتاپ‌هایی است که برای فناوری‌های خود از دنیای ارباب حلقه‌ها الهام می‌گیرند.

ریچارد دِ گریس، اخترفیزیک‌دان دانشگاه مک‌کواری، در مقاله‌ای برای وب‌سایت کانورسیشن درباره محدودیت‌های این فناوری نوشت

شاید تصور کنید یک آینه فضایی می‌تواند مزرعه خورشیدی یا محل عملیات نجات مشتری را روشن کند، بدون اینکه بخش‌های دیگر زمین تحت تأثیر قرار بگیرند. اما عملکرد این فناوری به این سادگی نیست، زیرا جو زمین مرزهای مشخص و دقیقی را رعایت نمی‌کند.

مطالعه‌ای منتشرشده در مجله آستروفیزیکال ژورنال آو لترز نشان داد که مولکول‌ها و ذرات معلق موجود در جو زمین، نور بازتاب‌شده از این آینه‌ها را در جهات مختلف پراکنده می‌کنند. پژوهش دیگری نیز جزئیات تأثیر یک ماهواره مجهز به آینه‌ای با قطر ۵۴ متر را بررسی کرد؛ ابعادی که هدف عملیاتی شرکت محسوب می‌شود.

بر اساس این پژوهش، حتی اگر فردی در فاصله حدود ۱۳ کیلومتری از محدوده تابش این ماهواره قرار داشته باشد، ماهواره همچنان می‌تواند از تنها قمر طبیعی زمین، یعنی ماه، درخشان‌تر دیده شود. در محدوده مستقیم پرتو نیز شدت نور به حدود ۴۰ برابر روشنایی ماه خواهد رسید و آسمان ظاهری مشابه روشنایی گرگ‌ومیش پس از غروب خورشید پیدا می‌کند.

طبق برآورد رصدخانه جنوبی اروپا، اگر رفلکت اوربیتال بتواند منظومه برنامه‌ریزی‌شده ۵۰ هزار ماهواره‌ای خود را به مرحله اجرا برساند، روشنایی کلی آسمان شب در سراسر زمین حدود سه تا چهار برابر افزایش خواهد یافت.

در حال حاضر، این شرکت همچنان برنامه خود برای پرتاب نخستین ماهواره‌هایش با همکاری شرکت اسکای‌روت ایروسپیس هند را دنبال می‌کند. این پروژه به دریافت مجوز از مرکز ملی ترویج و صدور مجوز فعالیت‌های فضایی هند نیاز دارد. در نتیجه، رفلکت اوربیتال از نظر فنی می‌تواند بدون نیاز به دریافت تأییدیه‌های نظارتی آمریکا، برنامه خود را پیش ببرد.

میشل ووتن، اخترشناس دانشگاه آلاباما، در گفت‌وگو با اسکای اند تلسکوپ پرسشی اساسی درباره مالکیت و آینده آسمان شب مطرح کرد و گفت

تمام پرسشی که ذهن ما را درگیر کرده این است: چه کسی مالک آسمان شب است؟ من واقعاً معتقدم مردم باید درباره ظاهر آسمان شبی که قرار است زیر آن زندگی کنند، حق اظهارنظر داشته باشند.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.