آئورورا تنوریو، تحلیلگر ارشد شرکت مشاوره انرژی وود مکنزی، درباره بازار توربین آمریکا گفت: «گفت‌وگوها درباره زمان تحویل تجهیزات، اکنون به‌طور مشخص بر بازه زمانی سال‌های ۲۰۳۰ تا ۲۰۳۱ متمرکز شده است.»

این وضعیت باعث شده برخی شرکت‌ها به‌جای انتظار برای کاهش انباشت سفارش‌ها، به دنبال خرید تجهیزات دست‌دوم و بازسازی‌شده یا توربین‌هایی باشند که بر پایه موتورهای جت ساخته شده‌اند. این موضوع را بیش از دوازده کارگزار، شرکت خدماتی و تأمین‌کننده تجهیزات تأیید کرده‌اند.

آنا آمیکارلا، مدیرعامل شرکت خدمات تجهیزات اتوس‌انرژی (EthosEnergy)، گفت: «بازار تجهیزات دست‌دوم در حال حاضر بسیار داغ است.»

او افزود: «همچنین شاهد افزایش قیمت‌هایی هستیم که فروشندگان برای این تجهیزات مطالبه می‌کنند.» آیا بازار تجهیزات دست‌دوم می‌تواند مشکل کمبود برق را برطرف کند؟

نور قریشی، از اعضای شرکت تحقیقاتی انوروس اینتلیجنس ریسرچ، معتقد است این بازار احتمالاً تنها بخشی از مشکل را حل خواهد کرد.

او گفت: «این بازار از همین حالا با محدودیت مواجه است و عرضه مازاد چندانی وجود ندارد؛ بنابراین بعید است بتواند بخش قابل‌توجهی از تأخیرها را جبران کند.»

به گفته او، توربین‌ها تنها یکی از موانع موجود هستند و مجوزهای زیست‌محیطی، دسترسی به شبکه برق و عوامل دیگر نیز باعث تأخیر در اجرای پروژه‌ها می‌شوند.

برآورد قابل اتکایی از میزان سهم بازار ثانویه تجهیزات در تأمین توربین‌های موردنیاز جهان، در بازاری با ارزش سالانه حدود ۲۵ میلیارد دلار، وجود ندارد. با این حال، شکل‌گیری چنین بازاری نشان‌دهنده تأثیر عمیق رونق مراکز داده بر صنایع مختلف است.

برای مثال، شرکت زیرساخت هوش مصنوعی کروسو (Crusoe) در ماه آوریل سفارش خرید ۱۳ توربین گازی موسوم به «توربین‌های مشتق‌شده از موتور جت» را به شرکت آمریکایی پروانرژی (ProEnergy) ارائه کرد. این توربین‌ها بر پایه موتورهای جت تولیدشده توسط شرکت جی‌ای اروسپیس (GE Aerospace) ساخته شده‌اند. کروسو این اقدام را راهبردی برای توسعه سریع فعالیت‌های خود توصیف کرد.

این توربین‌ها در مجموع ظرفیت تولید ۶۵۰ مگاوات برق دارند و قرار است در پروژه‌های مراکز داده هوش مصنوعی کروسو در آمریکا مورد استفاده قرار گیرند.

شرکت‌های پروانرژی و کروسو به درخواست رویترز برای ارائه اطلاعات بیشتر پاسخی ندادند.

مراکز داده و اپراتورهای آن‌ها به مشتریان بزرگ توربین‌های گازی تبدیل شده‌اند؛ بازاری که تا چند سال پیش تقریباً به‌طور انحصاری در اختیار شرکت‌های خدمات عمومی و تأمین‌کنندگان سنتی برق بود.

بر اساس اطلاعات شرکت وود مکنزی، حجم سفارش‌های توربین در سراسر جهان اکنون از ۱۰۰ گیگاوات فراتر رفته است؛ رقمی که به‌مراتب بیشتر از ظرفیت تولید سالانه جهانی این تجهیزات، یعنی حدود ۶۰ تا ۷۰ گیگاوات، است.

تحلیلگران بانک سرمایه‌گذاری جفریز برآورد می‌کنند که مراکز داده آمریکا به‌تنهایی در سال جاری میلادی نزدیک به ۱۷ گیگاوات تقاضای برق ایجاد می‌کنند و این میزان ممکن است تا سال ۲۰۲۸ بیش از سه برابر شود.

آن‌ها می‌گویند اگرچه ظرفیت تولید جهانی توربین‌های گازی در حال افزایش است و انتظار می‌رود در سال ۲۰۲۸ به حدود ۸۷ گیگاوات برسد، اما این رقم همچنان فاصله زیادی با تقاضای پیش‌بینی‌شده ۱۲۹ گیگاواتی برای این توربین‌ها خواهد داشت.

شرکت‌های زیمنس انرژی (Siemens Energy)، جی‌ای ورنووا (GE Vernova) و میتسوبیشی صنایع سنگین (Mitsubishi Heavy Industries) که بازیگران اصلی این بازار محسوب می‌شوند، همگی اعلام کرده‌اند که رونق هوش مصنوعی باعث شده حجم سفارش‌های آن‌ها از ظرفیت تولیدشان فراتر برود.

به گفته تنوریو، در آمریکا اکنون تحویل یک توربین گازی به‌طور متوسط شش سال زمان می‌برد.

چالش‌های استفاده از توربین‌های دست‌دوم و بازسازی‌شده

تجهیزات دست‌دوم، بازسازی‌شده یا تغییرکاربری‌یافته نیز با چالش‌های خاص خود همراه هستند.

تنوریو می‌گوید توربین‌هایی که تعمیر اساسی شده‌اند ممکن است سوابق نگهداری نامشخصی داشته باشند، عمر مفید باقی‌مانده آن‌ها محدود باشد و از خدمات پشتیبانی بلندمدت مناسبی برخوردار نباشند.

همچنین استفاده از موتورهای جت تغییرکاربری‌یافته این پرسش را مطرح می‌کند که آیا این موتورها برای فعالیت مداوم به‌عنوان مولد برق مناسب هستند یا خیر.

با این حال، انتظار چندساله برای دریافت تجهیزات جدید باعث شده بازار تجهیزات دست‌دوم همچنان جذابیت زیادی داشته باشد.

دارایوس پاردیوالا، مدیر بخش خدمات پس از فروش آمریکا در شرکت سولزر (Sulzer)، گفت: «هر چند هفته یک‌بار درخواستی دریافت می‌کنیم که از ما می‌خواهند یک توربین گازی دست‌دوم برای استفاده در یک مرکز داده پیدا کنیم.»

او از ارائه جزئیات درباره مشتریان یا محل استقرار این مراکز داده خودداری کرد.

قیمت توربین‌های دست‌دوم چقدر است؟

هزینه خرید نیز یکی دیگر از عوامل تأثیرگذار در افزایش تقاضا برای تجهیزات کارکرده است.

زک ماچوکا، شریک مدیریتی شرکت اوریجین پارتنرز (Origin Partners) که تجهیزات تولید برق را برای توسعه‌دهندگان مراکز داده خریداری می‌کند، می‌گوید توربین‌های دست‌دوم با وضعیت نگهداری مناسب، به ازای هر مگاوات ظرفیت تولید برق حدود ۱.۵ تا ۱.۷ میلیون دلار قیمت دارند. این رقم برای توربین‌های بازسازی‌شده حدود ۱.۳ میلیون دلار است.

این قیمت‌ها به‌طور محسوسی کمتر از توربین‌های نو هستند که بر اساس برآورد شرکت تحقیقاتی آئورورا انرژی ریسرچ (Aurora Energy Research)، به ازای هر مگاوات ظرفیت تولید برق حدود ۲ تا ۲.۵ میلیون دلار هزینه دارند.

تفاوت قیمت در مورد توربین‌های کوچک‌تر و ارزان‌تر می‌تواند حتی بیشتر باشد.

دن پول، مدیرکل شرکت ریفلوایکس (ReflowX) که خریداران را به مالکان توربین‌ها متصل می‌کند، گفت دو توربین ۱۴.۵ مگاواتی تولید شرکت سولار توربینز (Solar Turbines)، از زیرمجموعه‌های شرکت کاترپیلار (Caterpillar)، اخیراً به قیمت ۱۲.۵ میلیون دلار فروخته شده‌اند؛ یعنی حدود ۴۳۰ هزار دلار به ازای هر مگاوات.

به گفته او، قیمت نمونه‌های نو همین توربین‌ها حدود ۳۵ میلیون دلار است و تحویل آن‌ها پنج سال زمان می‌برد. پول از افشای نام خریدار خودداری کرد.

توسعه‌دهندگان پروژه‌ها که با محدودیت زمانی مواجه هستند، در صورت دشوار بودن دسترسی به توربین‌های بزرگ‌تر، به سراغ نمونه‌های کوچک‌تر می‌روند.

اسکات شریگ، مدیر فروش شرکت تأمین تجهیزات آمریکایی اس‌وی‌آی برمکو (SVI Bremco)، گفت برخی شرکت‌ها گاهی بیش از ۱۰۰ توربین کوچک را در یک محل نصب می‌کنند و حتی مدل‌ها و برندهای مختلف را در کنار یکدیگر به کار می‌گیرند.

تأثیر رونق هوش مصنوعی بر سایر بخش‌های صنعت برق

رونق هوش مصنوعی تنها بر مراکز داده تأثیر نگذاشته و بازیگران بخش‌های دیگر صنعت برق را نیز تحت تأثیر قرار داده است.

سازمان دره تنسی (Tennessee Valley Authority)، یک شرکت خدمات عمومی متعلق به دولت فدرال آمریکا، اعلام کرد قیمت تمام تجهیزات، اعم از نو، دست‌دوم یا بازسازی‌شده، طی دو سال گذشته «به‌طور قابل‌توجهی افزایش یافته است».

جیم ماتسون، مدیرعامل انجمن ملی تعاونی‌های برق روستایی آمریکا که تعاونی‌های غیرانتفاعی متعلق به مشتریان را نمایندگی می‌کند، گفت اعضای این انجمن با زمان انتظار بی‌سابقه برای دریافت تجهیزات و افزایش شدید قیمت‌ها مواجه هستند.

او افزود: «تعاونی‌هایی که به ظرفیت تولید برق جدید نیاز دارند، به سراغ تمام گزینه‌های عملی موجود می‌روند» که خرید توربین‌های بازسازی‌شده نیز یکی از آن‌هاست.

رقابت برای تأمین ظرفیت‌های چندین گیگاواتی همچنین بازارهای جدیدی را برای جایگزین‌های توربین‌های گازی کمیاب ایجاد کرده است.

شرکت فنلاندی وارتسیلا (Wärtsilä) از بهار سال گذشته تاکنون حدود سه گیگاوات سفارش از مراکز داده آمریکا برای واحدهای تولید برق مبتنی بر موتورهای گازی ثبت کرده است؛ تجهیزاتی که به‌جای توربین از موتورهای گازی استفاده می‌کنند.

آندرس لیندبرگ، رئیس بخش انرژی این شرکت، گفت: «چه چیزی بازار را به حرکت درمی‌آورد؟ زمان تحویل، زمان تحویل و باز هم زمان تحویل.»

انتهای پیام