هم‌زمان با تشدید ناترازی انرژی و افزایش چالش‌های تأمین برق، استفاده از فناوری‌های هوشمند برای مدیریت شبکه و کاهش پیامدهای خاموشی‌ها اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ در همین راستا، سامانه مدیریت خاموشی و اتفاقات برق (سما) با هدف مدیریت یکپارچه خاموشی‌ها و حوادث شبکه برق توسعه یافته است.

نوید یکتای در گفت‌وگو با ایسنا، با تشریح قابلیت‌های این سامانه اظهار کرد: یکی از کاربردهای اصلی نرم‌افزاری که در حال توسعه و استفاده از آن هستیم، مدیریت خاموشی‌های برق است. با توجه به ناترازی انرژی و شرایطی که پس از جنگ در کشور ایجاد شده، فاصله میان میزان تولید و مصرف برق افزایش یافته و مدیریت خاموشی‌ها به یکی از ضرورت‌های شبکه برق تبدیل شده است.

وی افزود: سامانه سما با در نظر گرفتن محدودیت‌ها و شرایط متفاوت مشترکان، امکان توزیع عادلانه‌تر خاموشی‌ها میان مناطق و گروه‌های مختلف را فراهم می‌کند. برای نمونه، مشترکان بخش کشاورزی به دلیل وابستگی فعالیت‌های خود به برق، نمی‌توانند مانند سایر مشترکان با قطعی برق مواجه شوند؛ از این رو، شرایط ویژه این گروه‌ها در فرآیند برنامه‌ریزی خاموشی‌ها لحاظ می‌شود.

یکتای ادامه داد: در این سامانه، شرایط خاص مناطق و گروه‌های مختلف مشترکان در کنار یکدیگر بررسی می‌شود تا مدیریت خاموشی‌ها با توجه به اولویت‌ها و محدودیت‌های موجود انجام شود.

این فعال زیست‌بوم نوآوری با اشاره به قابلیت مدیریت حوادث شبکه برق گفت: یکی دیگر از امکانات سامانه، مدیریت فرآیند رسیدگی به اتفاقات و حوادث شبکه است. برای مثال، بارندگی‌های شدید در غرب کشور می‌تواند موجب بروز اختلال در شبکه برق و قطعی‌های ناشی از حوادث شود. این نرم‌افزار با استفاده از روش‌های جدید، فرآیند مدیریت حادثه را از زمان وقوع تا مرحله رفع مشکل پوشش می‌دهد.

وی تصریح کرد: شرکت‌های برق با استفاده از این سامانه می‌توانند زمان خاموشی‌ها را به میزان قابل توجهی کاهش دهند. همچنین گروه‌های عملیاتی متناسب با شرایط و موقعیت حوادث به مناطق مورد نیاز اعزام می‌شوند و اقدامات لازم را انجام می‌دهند؛ موضوعی که علاوه بر کاهش هزینه‌های شرکت‌های برق، مدت‌زمان قطعی برق برای مشترکان را نیز کاهش می‌دهد.

یکتای درباره روند تجاری‌سازی این محصول نیز اظهار کرد: این سامانه بر اساس نیازهای واقعی مجموعه‌هایی از جمله شهرداری، وزارت نیرو و وزارت صنعت، معدن و تجارت توسعه یافته و از بخش‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری تشکیل شده است، هرچند تمرکز اصلی فعالیت ما بر بخش نرم‌افزاری قرار دارد.

وی افزود: از آنجا که توسعه محصول از دل نیازهای واقعی صنعت آغاز شده، فرآیند تجاری‌سازی آن نیز با سهولت بیشتری همراه بوده است؛ با این حال، معرفی فناوری‌های جدید به مجموعه‌های مدیریتی و اثبات کارایی و خروجی آن‌ها زمان‌بر است و برای گسترش استفاده از این محصولات، پیگیری مستمر و ارائه نمونه پروژه‌های موفق ضرورت دارد.

این فعال زیست‌بوم نوآوری با ابراز رضایت از روند تجاری‌سازی محصول، یکی از چالش‌های شرکت را استقرار در خارج از تهران دانست و گفت: شرایط فعالیت شرکت‌های مستقر در تهران به دلیل تعداد بیشتر مجموعه‌ها و سرعت بالاتر فعالیت‌ها متفاوت است و شرکت‌های شهرستانی در برخی زمینه‌ها با دشواری بیشتری برای توسعه فعالیت‌های خود مواجه هستند؛ با این حال، مسیر تجاری‌سازی محصول را ادامه می‌دهیم.

یکتای در ادامه با اشاره به استفاده از هوش مصنوعی در سامانه سما خاطرنشان کرد: برخی قابلیت‌های این سامانه، از جمله برنامه‌ریزی هوشمند خاموشی‌ها، مبتنی بر هوش مصنوعی طراحی شده‌اند؛ اما به دلیل فعالیت در لایه زیرساخت انرژی و ارتباط مستقیم با شرکت‌های برق، استفاده از این فناوری با محدودیت‌ها و ملاحظات متفاوتی نسبت به کاربردهای عمومی هوش مصنوعی همراه است.

وی تأکید کرد: شرکت‌های برق به دلیل حساسیت‌های امنیت سایبری، به اینترنت عمومی مورد استفاده مردم دسترسی ندارند و ارتباط آن‌ها با این بسترها قطع است؛ بنابراین امکان استفاده مستقیم از ابزارهای هوش مصنوعی عمومی در چنین زیرساخت‌هایی وجود ندارد و باید الزامات امنیتی ویژه‌ای رعایت شود.

وی ادامه داد: به همین دلیل، بخشی از قابلیت‌های مورد نیاز را به‌صورت اختصاصی توسعه داده‌ایم و اکنون از این راهکارها در سامانه استفاده می‌کنیم. محدودیت‌های امنیتی زیرساخت انرژی، ضرورت طراحی و پیاده‌سازی فناوری‌های متناسب با شرایط این حوزه را افزایش داده است.

یکتای همچنین با اشاره به استفاده از فناوری‌های تخصصی در این سامانه گفت: سامانه‌های اطلاعات جغرافیایی (GIS) و الگوریتم‌های مرتبط با آن‌ها از جمله فناوری‌های مورد استفاده در این محصول هستند که امکان تحلیل اطلاعات مکانی و مدیریت هوشمند شبکه را فراهم می‌کنند.

وی در پایان، سامانه‌های اسکادا (SCADA) را از دیگر فناوری‌های مورد استفاده در این حوزه برشمرد و افزود: این سامانه‌ها در کنترل صنعتی و مدیریت شبکه‌های بزرگ‌مقیاس کاربرد دارند و از قابلیت‌های آن‌ها نیز در توسعه راهکارهای مدیریت هوشمند انرژی استفاده می‌کنیم.

انتهای پیام