پایان عصر تخصص‌گرایی؟ مدل شغلی جدید در راه است

پژوهشگران تاریخ اقتصاد با واکاوی سوابق بازار کار در قرن‌های گذشته دریافتند که عامل اصلی تنوع مشاغل جدید، فرآیند تخصص‌گرایی بر پایه‌ی نظریاتآدام اسمیتبوده است و موج‌های فناوری بر اساس ایده‌یجوزف شومپیتزسهم کمتری در شکل‌گیری مشاغل ماندگار دارند.

شواهد تاریخی نشان می‌دهد شغل ساعت‌سازی در بریتانیای سال ۱۵۵۰ میلادی طی دو قرن به ده‌ها شغل تخصصی نظیر حکاک، طلاکار و سازنده‌ی فنرِ ساعت تقسیم شد.

فایننشال تایمز به نقل از پژوهشگران بازار کار در ایالات متحده می‌گویدتحلیل مشاغل ایجادشده میان سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۳ با کمک هوش مصنوعی نشان می‌دهد سهم مشاغل وابسته به فناوری حدود یک‌سوم بوده و اکثریت بازار را شامل نمی‌شود.

بررسی داده‌های سوئد بین سال‌های ۱۸۸۰ تا ۲۰۱۹ نشان می‌دهد که بین سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۹، مشاغل مبتنی بر تقسیم کار ۶۰ درصد اشتغال را تشکیل داده‌اند، درحالی‌که سهم مشاغل با فناوری نوین تنها ۳۰ درصد برآورد می‌شود.

یافته‌ها ثابت می‌کنند موقعیت‌های شغلیِ برخاسته از تخصص‌گرایی، بقای بسیار طولانی‌تری نسبت‌به مشاغل حوزه‌ی فناوری دارند؛ چراکه حدود ۷۰ درصد اشتغال سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۹ مربوط به حوزه‌هایی بوده که در اواخر قرن نوزدهم نیز وجود داشته‌اند؛ روندی که با ورود هوش مصنوعی می‌تواند دستخوش تغییر شود.

آمار OpenAI نشان می‌دهد ۱۷ درصد پیام‌های کاری کاربران مربوط به انجام وظایف سایر مشاغل است که نشانه‌ای از دستکاری مرزهای تخصصی توسط هوش مصنوعی به‌شمار می‌رود.لوئیس گاریکانونویسنده‌ی کتاب مشاغل نامنظم، می‌گوید: «اگر هوش مصنوعی موجب معکوس‌شدن تقسیم کار شود، این پدیده یک ویژگی غیرعادی در این انقلاب نسبت‌به تمام پیشرفت‌های پیشین علم خواهد بود.»