مغز ما هنگام آمادگی برای انجام حرکات سریع، زمان را کش می‌دهد

گاهی ورزشکاران احساس می‌کنند درست پیش از انجام حرکتی مهم، زمان آهسته‌تر می‌گذرد. برای مثال، بازیکن تنیس ممکن است هنگام آماده‌شدن برای ضربه، احساس کند توپ کندتر حرکت می‌کند.

پژوهشی جدید نشان می‌دهد که این تجربه شاید با نحوه‌ی آماده‌شدن مغز برای انجام حرکت ارتباط داشته باشد. براساس یافته‌ها، هرچه افراد در اثر تمرین برای شروع یک حرکت آماده‌تر شوند، ممکن است رویدادهای کوتاه پیش از آن حرکت را طولانی‌تر از مدت واقعی‌شان احساس کنند.

پژوهشگران دریافتند که تمرین یک حرکت ساده‌ی دست، علاوه‌بر کاهش زمان لازم برای شروع حرکت، بر درک شرکت‌کنندگان از گذر زمان نیز تأثیر می‌گذارد. این تغییر به‌اندازه‌ای بود که افراد مدت نمایش یک نور کوتاه را حدود ۲۵ درصد طولانی‌تر از زمان مرجع احساس می‌کردند.

ساینس‌آلرتپژوهشگران برای بررسی ارتباط میان حرکت و درک زمان، ۴۰ فرد بزرگسال راست‌دست را در آزمایشی شرکت دادند. شرکت‌کنندگان باید پس از شنیدن صدای بوق، انگشت اشاره‌ی دست راست خود را به‌سمت هدفی روی نمایشگر حرکت می‌دادند. نیمی از افراد باید انگشتشان را به چپ یا راست می‌بردند و نیم دیگر باید هدفی نزدیک یا دور را لمس می‌کردند.

در بعضی آزمایش‌ها، محل هدف از قبل مشخص بود و افراد فرصت داشتند برای حرکت آماده شوند. در آزمایش‌های دیگر، محل هدف هم‌زمان با صدای بوق آشکار می‌شد. پژوهشگران همچنین تخمین زمان را بدون انجام حرکت بررسی کردند.

نتایج نشان داد که وقتی افراد از قبل می‌دانستند باید دستشان را به کدام سمت حرکت دهند، نور را طولانی‌تر از زمانی احساس می‌کردند که فرصت آماده‌شدن نداشتند.

اما یافته‌ی جالب‌تر با تکرار تمرین‌ها آشکار شد. شرکت‌کنندگان به‌تدریج توانستند پس از شنیدن بوق، حرکت را سریع‌تر آغاز کنند. هم‌زمان، مدت روشن‌ماندن نور را نیز طولانی‌تر احساس می‌کردند.

نتایج نشان داد افرادی که با تکرار تمرین‌ها یاد گرفته بودند پس از شنیدن صدای بوق سریع‌تر حرکت دستشان را آغاز کنند، معمولاً مدت روشن‌ماندن نور را نیز طولانی‌تر از قبل احساس می‌کردند. هرچه پیشرفت افراد در سریع‌تر شروع‌کردن حرکت بیشتر بود، تغییر در برداشت آن‌ها از گذر زمان نیز بیشتر می‌شد.

بااین‌حال، نکته‌ی جالب این بود که دقت انجام حرکت چنین ارتباطی با درک زمان نداشت؛ یعنی مهم نبود افراد چقدر دقیق انگشتشان را به هدف می‌رساندند. به نظر می‌رسید آنچه با تغییر احساس زمان ارتباط دارد، آمادگی مغز برای شروع حرکت است، نه میزان موفقیت در انجام آن.

نیکولا بینتی، عصب‌شناس شناختی دانشگاه تور ورگاتا رم در ایتالیا، می‌گوید شدت اثر مشاهده‌شده غیرمنتظره بود. پژوهشگران انتظار داشتند تمرین بر تخمین زمان تأثیر بگذارد، اما تصور نمی‌کردند خطای ادراک زمان با تمرین بیشتر شود. به‌گفته‌ی بینتی، مغز ممکن است از لحظه‌ای که برای انجام حرکت تصمیم می‌گیریم، به‌عنوان معیاری برای سنجش مدت رویدادهای اطراف استفاده کند.

پژوهشگران برای بررسی دقیق‌تر پدیده، فعالیت الکتریکی مغز شرکت‌کنندگان را با استفاده از نوار مغز (EEG) ثبت کردند. نتایج نشان داد که فعالیت‌های مغزی مرتبط با برنامه‌ریزی حرکت، با تغییر در تخمین زمان ارتباط دارند. این ارتباط هم هنگام روشن‌بودن نور و هم پس از خاموش‌شدن آن، زمانی که فرد باید درباره‌ی مدت نمایش تصمیم می‌گرفت، مشاهده شد.

البته، مطالعه‌ی جدید مستقیماً ورزشکاران یا نوازندگان را بررسی نکرده است و نمی‌توان نتایج آن را بدون پژوهش بیشتر به چنین موقعیت‌هایی تعمیم داد. همچنین هنوز مشخص نیست که سریع‌ترشدن آمادگی برای حرکت، مستقیماً باعث طولانی‌تر احساس‌شدن زمان می‌شود یا عوامل دیگری مانند انگیزه و انتظار دریافت پاداش در هر دو تغییر نقش دارند. داده‌های نوار مغز نیز به‌صورت میانگین چندین آزمایش تحلیل شدند؛ بنابراین پژوهشگران نتوانستند تغییر فعالیت مغز را در تک‌تک تکرارهای تمرین دنبال کنند.

با وجود محدودیت‌ها، پژوهش نشان می‌دهد که درک زمان ممکن است با حرکتی که قصد انجامش را داریم، ارتباط داشته باشد. به بیان ساده، وقتی مغز با تمرین برای شروع یک حرکت آماده‌تر می‌شود، ممکن است اتفاقات کوتاه پیش از حرکت را طولانی‌تر احساس کنیم؛ حتی اگر زمان واقعی آن‌ها تغییری نکرده باشد.

پژوهش در ژورنالiScienceمنتشر شده است.