«مربع آبی»؛ شنیدن زندگی، فراتر از برچسب‌ها

«هیچ انسانی نباید برای داشتن جایگاهی در جامعه، بیشتر از دیگری بجنگد.» این گفته نگار قربانیداست، میزبان پادکست «مربع آبی»؛ پادکستی که به روایت آدم‌ها و شیوه‌ای که زندگی‌شان را ساخته‌اند، می‌پردازد. در روز عصای سفید، با میزبان این پادکست درباره روایت این تجربه‌ها و موانعی گفت‌وگو کردیم که هنوز در فضای شهری و خدمات دیجیتال باقی مانده‌اند.

«مربع آبی» با حمایت مجتمع آموزشی نیکوکاری رعد، تهیه‌کنندگی شاهین طبری و میزبانی نگار قربانی و آرش برهمند ساخته می‌شود؛ برهمند سردبیری مجموعه را نیز بر عهده دارد. تاکنون ۶ قسمت از این پادکست با حضور مائده کشوری، فرزاد خلیلی، سارا یوسفی، امید هاشمی، هستی صادقی‌تبار و امین عرب منتشر شده است.

قربانی می‌گوید در مواجهه با مهمانان، ترجیح می‌دهد پیش از هر چیز خود آن‌ها را بشناسد: «آدم‌هایی هستند که متفاوت زندگی می‌کنند و با شرایطشان متفاوت برخورد می‌کنند. معلولیت صرفا یک برچسب است و نیازی به استفاده از آن در مواجهه با افراد نمی‌بینم.»

به گفته او، مهمانان با دقت انتخاب شده‌اند تا تجربه‌های متفاوتی در پادکست شنیده شود؛ هم کسانی که اتفاقی مسیر زندگی‌شان را تغییر داده و هم کسانی که از بدو تولد با شرایط متفاوتی زندگی کرده‌اند. آنچه برای قربانی اهمیت دارد، شیوه مواجهه آن‌ها با زندگی و مسیری است که ساخته‌اند.

او کارکرد پادکست و رسانه را فرصتی برای نزدیک‌ شدن به تجربه دیگران می‌داند: «می‌توانیم چند دقیقه یا چند ساعت در جهان دیگری زندگی کنیم، بدون این که آن اتفاقات را حتما تجربه کرده باشیم.»

قربانی هدف خود را کمک به برداشتن موانع توصیف می‌کند؛ موانعی که اجازه نمی‌دهند آدم‌ها آن‌طور که می‌خواهند در زندگی روزمره حضور داشته باشند. به تعبیر او، باید شرایطی فراهم شود که افراد «از کنار زندگی نگذرند» و بتوانند ریزترین جزئیات آن را زندگی کنند.

به گفته قربانی، نام «مربع آبی» را سیاوش صفاریان‌پور با الهام از نماد آبی دسترس‌پذیری انتخاب کرده است. با این‌ حال، او فاصله میان وجود امکانات و قابل استفاده‌ بودن آن‌ها را در بسیاری از فضاها می‌بیند: «مثلا رمپ هست، اما شیب مناسبی ندارد؛ یا برای رسیدن به آسانسور باید چند پله را رد کرد.»

میزبان این پادکست معتقد است فضاهای کاملا دسترس‌پذیر در ایران کم هستند. او خانه محتوای «کُ‌جا»، محل ضبط مربع آبی، را یکی از فضاهایی توصیف می‌کند که دسترس‌پذیری خوبی دارد. در نگاه او، تغییر باید از پذیرفتن مسئولیت موانع آغاز شود: «جامعه بهتر، جامعه‌ای نیست که از آدم‌ها بخواهد با موانع کنار بیایند؛ جامعه‌ای است که مسئولیت برداشتن موانع را می‌پذیرد.»

قربانی نقش فناوری در زندگی بهتر را پررنگ می‌داند و به‌ویژه تاثیر آن بر تحصیل و کارهای روزمره افراد نابینا را حیاتی ارزیابی می‌کند. به باور او، نوآوری‌ها با آزمون‌وخطا همراه‌اند و برای ماندن باید خود را اصلاح کنند.

با این‌ حال، درباره ابزارهای مناسب کاربران ویلچر، تجربه متفاوتی دارد: «هنوز به اپلیکیشنی برنخورده‌ام که برای افرادی که از ویلچر استفاده می‌کنند، به‌طور کامل مفید باشد.»

این گفته، شرح تجربه شخصی قربانی است. انتظار او از فناوری و جامعه، در همان هدفی جمع می‌شود که برای میزبانی مربع آبی مطرح می‌کند: فراهم‌کردن امکان حضور در زندگی، با جزئیاتش؛ بدون اینکه آدم‌ها برای برخورداری از این امکان، ناچار به تلاش بیشتری باشند.