روزی که آسمان ستاران‌باران شد! تونل زمان - ۲۲ آبان

گاهی یک دستاورد علمی یا مهندسی فقط به فناوری پیچیده و سرمایه‌ی عظیم نیاز ندارد. یک مشاهده‌ی دقیق، چند صفحه یادداشت یا حتی فرصتی دوباره برای جبران یک شکست، مسیر تاریخ را تغییر می‌دهد. از موشکی که پس از نخستین تلاش ناموفق بالاخره توانست بوستر خود را روی سکوی دریایی فرود بیاورد تا پژوهشی کهبارش شهابیرا از یک پدیده‌ی رازآلود به موضوعی علمی تبدیل کرد و ایده‌ای که پس از دهه‌ها کشمکش حقوقی به یکی از مهم‌ترین فناوری‌های جهان بدل شد.

در تونل زمان امروز، نخستین فرود موفق بوستر موشک نیو گلن بلو اوریجین، طوفان شهابی تاریخی اسدی در سال ۱۸۳۳ و تلاشگوردون گولدبرای ثبت اختراع لیزر را مرور می‌کنیم؛ سه رویدادی که هرکدام به شکلی متفاوت، مرزهای مهندسی، دانش و فناوری را جابه‌جا کردند.

هفت موتور BE-4 روشن شدند و New Glenn را از مجتمع پرتاب ۳۶ در فلوریدا بالا بردند. یک سال پیش، بلو اوریجین در دومین پرواز کامل موشک سنگین خود فرصتی دوباره برای کاری داشت که در پرواز نخست ناکام مانده بود. حدود ۹ دقیقه بعد، مرحله‌ی نخست نزدیک به ۱٬۰۰۰ کیلومتر دورتر از ساحل، آرام روی سکوی دریایی جکلین نشست.

فرود موفق، بلو اوریجین را وارد جمع کوچک سازندگان بوسترهای مداری بازیابی‌پذیر کرد. SpaceX با Falcon 9 سال‌ها مزیت بازاستفاده‌پذیری را به رخ رقبا کشیده بود؛ New Glenn اکنون نشان داده که رقابت موشک‌های سنگین می‌تواند از سکوی پرتاب به عرشه‌ی دریا کشیده شود.

بامداد ۱۹۳ سال پیش، خواب در بخش بزرگی از شرق آمریکای شمالی معنای خود را از دست داد. آسمان با رگه‌های نور پر شده بود و شاهدان از منظره‌ای شبیه بارش برف یا باران آتش سخن می‌گفتند. برآوردهای بعدی شدت طوفان شهابی اسدی را از ده‌ها هزار تا نزدیک ۱۰۰ هزار شهاب در ساعت دانستند؛ حدود ۲۰ تا ۳۰ شهاب در هر ثانیه.

امروز منشا بارش اسدی را دنباله‌دار 55P/Tempel-Tuttle می‌دانیم که تقریبا هر ۳۳ سال برمی‌گردد. روایتآبراهام لینکلنجوان از تماشای همان باران ستاره‌ای نیز یادآور شده که یک منظره‌ی آسمانی می‌تواند هم‌زمان در حافظه‌ی مردم و تاریخ علم ماندگار شود.

چند مهر در حاشیه‌ی دفترچه‌ای دست‌نویس، دهه‌ها بعد به سلاح حقوقی یک مخترع بدل شد. گوردون گولد ۶۹ سال پیش، ۹ صفحه یادداشت و طرح خود را نزد دفتردار یک شیرینی‌فروشی در برانکس گواهی کرد. بالای یادداشت‌ها واژه‌ی LASER دیده می‌شد؛ نامی ساخته‌شده از عبارت انگلیسی تقویت نور با گسیل القایی تابش.

نخستین پتنت مهم گولد در ۱۹۷۷ صادر شد و کشمکش حقوقی نزدیک به ۳۰ سال ادامه یافت. دفترچه‌ی گواهی‌شده برای اثبات تقدم برخی ایده‌های او نقشی محوری داشت. همان مفهوم اکنون در ارتباطات فیبر نوری، جراحی، ساخت تراشه، حافظه‌ی ذخیره‌سازی و ابزارهای اندازه‌گیری دقیق حضور دارد؛ ردپای صنعتی عظیمی که از چند صفحه کاغذ آغاز شد.