میلیاردرِ میم‌باز؛ داستان مردی که با یک اپلیکیشن، متا را به صدر جدول هوش مصنوعی بازگرداند

یک دانشجوی انصرافی بیست‌واندی ساله‌ی هاروارد، فیسبوک را به غول شبکه‌های اجتماعی تبدیل کرد. حالا یک دانشجوی انصرافی بیست‌واندی ساله‌ی دیگر از MIT، این شرکت را که اکنون متا پلتفرمز نام دارد؛ در عصر هوش مصنوعی هدایت می‌کند.

ارزش سهام متا پس از اینکه دستیار جدید هوش مصنوعی‌ Muse را معرفی کرد، حدود ۲۰ درصد افزایش یافت. انتشار موفقیت‌آمیز این اپلیکیشن که در دو هفته‌ی اخیر رتبه‌ی نخست اپ‌استور اپل را در اختیار دارد، شهرت و اعتبار تازه‌ای برای الکساندر وانگ به همراه آورد؛ مدیر جوان حوزه‌ی فناوری که مارک زاکربرگ سال گذشته شخصاً او را برای نظارت بر پروژه‌های هوش مصنوعی متا انتخاب کرد.

شرکت متا Muse را ایجنت شخصی هوش مصنوعی معرفی می‌کند، نرم‌افزاری که به‌جای منتظر ماندن برای فرمان بعدی، می‌تواند بخشی از کارها را از طرف کاربر پیش ببرد. Muse در وب جست‌وجو می‌کند، ایمیل می‌فرستد، کارهای رزرو سفر را انجام می‌دهد و با گذشت زمان از گفتگوها و ترجیحات کاربر شناخت بیشتری به دست می‌آورد.

وانگ پیش‌ازاین هم‌بنیان‌گذار و مدیرعامل استارتاپ برچسب‌گذاری داده Scale AI بود. او حالا در کنار زاکربرگ برای توسعه‌ی تشکیلاتی تلاش می‌کند که بسیاری آن را عامل بازگشت متا به مرکز رقابت هوش مصنوعی می‌دانند.

الکساندر وانگ ۲۹ ساله نخستین مدیر ارشد متا از نسل Z محسوب می‌شود و سبک ارتباطی‌اش کاملاً رنگ‌وبوی اینترنت دارد؛ ویژگی‌ای که شاید به متا کمک کند دوباره با کاربران جوان‌تر ارتباط برقرار کند. تحلیلگران معتقدند با بالارفتن میانگین سنی کاربران فیسبوک و اینستاگرام، متا به‌شدت به چنین نیروی محرکه‌ای نیاز دارد.

زاکربرگ ۴۲ ساله همچنان در فعالیت‌های آزمایشگاه هوش مصنوعی متا حاضر می‌شود. او درعین‌حال از میلیاردرهای بانفوذی به‌شمار می‌رود که با دونالد ترامپ شام می‌خورد، سه فرزند دارد و اخیراً به لباس‌ها و مد گران‌قیمت هم علاقه نشان می‌دهد.

در نقطه‌ی مقابل وانگ با مدل موی مالت اغلب مردم را به یاد تئو وان، پادکستر مشهور آمریکایی می‌اندازد، البته یک‌بار واقعاً مهمان پادکست وان هم شد. او در یکی از حضورهای اخیرش روی صحنه‌ی کنفرانس سالانه‌ی توسعه‌دهندگان متا، با تیشرت پلنگی دست‌دوم و کفش‌های کراکس روی صحنه آمد.

رفتارهای تحریک‌آمیز او، جوانی‌های زاکربرگ را تداعی می‌کند؛ همان زاکربرگی که زمانی که روی کارت ویزیتش نوشته بود «من مدیرعاملم، لعنتی» و زمانی هم بابت اینکه به کارآفرینان جوان توصیه کرده بود فقط افراد جوان را استخدام کنند چون «باهوش‌ترند»، مورد انتقاد قرار گرفت.

وانگ در شبکه‌ی اجتماعی ایکس به رقبا طعنه می‌زند، میم‌های پرحاشیه منتشر می‌کند و برخی تصمیم‌ها و رفتارهایش در داخل در متا، کارمندان را حسابی عصبانی می‌کند.

مایک ولپی، شریک Hanabi Capital و عضو هیئت‌مدیره‌ی Scale می‌گوید: «وقتی میلیاردها دلار هزینه می‌کنید تا فردی خارج از مجموعه‌ی متا را برای یک نقش بسیار ارشد به شرکت بیاورید، قطعاً صدای عده‌ای درمی‌آید.» بااین‌حال او اضافه می‌کند: «من هم به مارک و هم به الکس بابت اینکه توانستند این ترکیب را به نتیجه برسانند، اعتبار زیادی می‌دهم.»

وانگ موفق شد هیجان زیادی پیرامون Muse ایجاد کند؛ البته بخشی از این موفقیت حاصل یک کمپین اینترنتی نامتعارف بود. حالا مسئله‌ی اصلی این است که متا چگونه این شتاب را حفظ می‌کند، درحالی‌که OpenAI، گوگل و سایر شرکت‌ها در حال پیشبرد محصولات خودشان هستند و متا نیز همچنان میلیاردها دلار روی وعده‌های این فناوری سرمایه‌گذاری می‌کند.

وانگ قبلاً گفته بود والدینش از دوران مهدکودک آموزش فیزیک پیشرفته را به او شروع کردند و خودش هم تا کلاس نهم، نقشه‌هایی برای راه‌اندازی شرکتی در آینده طراحی می‌کرد. ماه جولای در مصاحبه‌ای با گری تن، مدیرعامل Y Combinator گفت: «می‌دانستم که می‌خواهم کارهای واقعاً بزرگی انجام دهم، فقط دقیقاً معلوم نبود چطوری یا باید چه مسیری را طی کنم.»

او دبیرستان را زودتر از موعد ترک کرد و به سیلیکون‌ولی رفت تا در وب‌سایت پرسش‌وپاسخ Quora مشغول به کار شود. سال ۲۰۱۵، وارد دانشگاه MIT شد و همان سال اول پنج درس تحصیلات تکمیلی علوم کامپیوتر برداشت. طولی نکشید که انصراف داد تا به منطقه‌ی خلیج سان‌فرانسیسکو برود و روی استارتاپی کار کند که بعدها به Scale AI تبدیل شد.

وانگ سال گذشته در مصاحبه‌ای در پادکست تئو وان گفت: «فقط خیلی بی‌صبر بودم.» در سان‌فرانسیسکو، استارتاپش را وارد برنامه‌ی آموزشی Y Combinator کرد و همان‌جا با سم آلتمن آشنا شد که آن زمان هدایت این شتاب‌دهنده را برعهده داشت. آلتمن و وانگ بعدها در دوران همه‌گیری کرونا با یکدیگر هم‌خانه شدند.

البته مسیر او بدون دردسر پیش نرفت. در سال ۲۰۲۳، وقتی محققان متوجه شدند داده‌های ارائه‌شده توسط Scale توسط ChatGPT نوشته شده‌اند، قرارداد این شرکت با متا به خطر افتاد. Scale تقصیر این داده‌های نامعتبر را به گردن پیمانکارانی در کنیا انداخت که راه دورزدن سیستم را پیدا کرده بودند.

ژوئن ۲۰۲۵ وانگ با قراردادی غیرمعمول به متا پیوست. زاکربرگ ۱۴ میلیارد دلار در Scale سرمایه‌گذاری کرد، ۴۹ درصد سهام شرکت را در اختیار گرفت و مدیرعاملش را استخدام کرد تا به بازسازی تلاش‌های هوش مصنوعی متا کمک کند؛ آن هم پس از اینکه جدیدترین مدل این شرکت یعنی Llama 4، پایین‌تر از انتظارات ظاهر شده بود.

برای مثال گوگل که به‌عنوان بزرگ‌ترین مشتری Scale شناخته می‌شد و قرار بود در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۰۰ میلیون دلار به این شرکت بپردازد، پس از معامله به فکر قطع همکاری افتاد و مایکروسافت و xAI نیز روابطشان با استارتاپ را بازبینی کردند.

مشخصاً شرکت‌هایی که برای آموزش مدل‌هایشان، محصولات آزمایشی و اطلاعات حساسی در اختیار Scale قرار می‌دادند، نمی‌خواستند تأمین‌کننده‌ی داده‌شان تا این اندازه به یکی از رقبای اصلی‌شان نزدیک باشد. همان زمان Scale تأکید کرد متا به سامانه‌های داخلی یا اطلاعات محرمانه‌ی مشتریانش دسترسی نخواهد داشت.

وانگ اوایل امسال در پادکست Core Memory، هنگام مرور ماه‌های نخست حضورش در متا، گفت: «کار زیادی داشتیم. معلوم شد ساختن یک مدل از صفر در مدت نه ماه، واقعاً به تلاش طاقت‌فرسای زیادی نیاز دارد.»

تجربه‌ی قبلی وانگ باعث شده بود ارتباطات گسترده‌ای در سایر آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی داشته باشد و شخصاً رهبری فرایند جذب پژوهشگران را برای متا برعهده گرفت. پیش از آن، خود زاکربرگ عملیات استخدام بسیار تهاجمی‌ای را آغاز کرده بود؛ مستقیماً برای نامزدهای استخدام پیام می‌فرستاد و آن‌ها را به خانه‌هایش در پالو آلتو و لیک تاهو دعوت می‌کرد.

طبق گفته‌ی افرادی آشنا با ماجرا، وانگ در جریان مذاکرات استخدام، به پژوهشگران وعده‌ی تشکیل تیم نخبه‌ی جدیدی به نام TBD Lab را می‌داد که قرار بود در بخش ویژه‌ای نزدیک به دفتر کار زاکربرگ مستقر شوند.

متا به‌شدت هوای کارمندان و پژوهشگران TBD را داشت و بسته‌های حقوقی برخی از آن‌ها در پاییز گذشته به صدها میلیون دلار می‌رسید. همین امر باعث نارضایتی کارکنانی شد که به این آزمایشگاه دعوت نشده بودند یا چنین دستمزدهایی نمی‌گرفتند.

فعالیت‌ها و پروژه‌های TBD به‌شدت محرمانه نگه داشته می‌شود. ورود به محل استقرار اعضای تیم به کارت شناسایی و مجوز ویژه نیاز دارد و نام اعضای گروه که اکنون شمارشان به حدود ۲۰۰ نفر می‌رسد، در چارت سازمانی داخلی شرکت هم دیده نمی‌شود.

رقابت نفس‌گیر هوش مصنوعی حالا برای متا و وانگ جدی‌تر از هر زمان دیگری به نظر می‌رسد. شرکت صدها میلیارد دلار برای ساخت دیتاسنترهایی هزینه می‌کند که قرار است مدل‌های هوش مصنوعی را آموزش دهند و اجرا کنند. در همین حال، سرمایه‌گذاران کم‌کم زاکربرگ را تحت‌فشار می‌گذارند تا بازده سرمایه‌گذاری سنگینشان را ببینند.

چند ماه بعد متا مدلی با توانایی بالا در برنامه‌نویسی معرفی کرد و سپس نوبت به Muse رسید. انتشار Muse در ماه گذشته، حاصل بیش از یک سال فعالیت تیمی بود که وانگ و نت فریدمن، رئیس بخش محصولات هوش مصنوعی متا، هدایتش می‌کردند. Muse ظرف ده روز به رتبه‌ی نخست اپ‌استور آمریکا رسید.

وانگ برای تبلیغ Muse، کمپینی دیوانه‌وار در اکانت‌های شخصی شبکه‌های اجتماعی‌اش راه انداخت. او در حساب ایکس خود ده‌ها میم مرتبط با Jolly (جولی)، شخصیت نمادین Muse را پست یا بازنشر کرد. تعدادی از آن‌ها این موجود پشمالو و قطره‌مانند را در ژست‌هایی با اشارات جنسی نشان می‌دادند؛ در یک مورد هم سر جولی با سر زاکربرگ جایگزین شده بود.

نو وکسلر، مشاور ارتباطات سیاست‌گذاری فناوری که پیش‌تر در فیسبوک کار می‌کرد، می‌گوید: «بیشتر کارمندان متا در مورد چیزهایی که می‌گویند بسیار محتاط‌ترند. ولی ظاهراً به الکس آزادی عمل زیادی داده‌اند تا نظراتش را به اشتراک بگذارد.»

معرفی Muse تقریباً مصادف شد با بحث‌های عمومی پیرامون پتانسیل خطرهای هوش مصنوعی پیشرفته و زاکربرگ یکی از صداهایی در سیلیکون‌ولی بود که با چنین نگرانی‌هایی مخالفت کرد و طبق گزارش‌ها، در دیدارهایش با دونالد ترامپ هم علیه وضع مقررات جدید برای هوش مصنوعی موضع گرفت.

روز سه‌شنبه ۲۹ سپتامبر، زمانی که زاکربرگ برای شرکت در اجلاس رهبران هوش مصنوعی در کاخ سفید حضور یافت، وانگ روی تهدید دیگری متمرکز شده بود و به ایجنت هوش مصنوعی OpenAI یعنی Dot فکر می‌کرد که رقیب جدید Muse محسوب می‌شود.

سارا فریر مدیر مالی OpenAI، در برنامه‌ای که با هدف تبلیغ Dot از شبکه‌ی CNBC پخش می‌شد، نام دو اپلیکیشن را با هم اشتباه گرفت و به‌جای محصول شرکت خودشان، نام محصول متا را به زبان آورد. وانگ ویدیوی این اشتباه را در ایکسمنتشر کرد و نوشت«اشکالی نداره سارا، Muse هم داره به تو فکر می‌کنه.»