نیروگاه کوچک روی بالکن؛ دستگاهی که از آفتاب برق تولید می‌کند

پنل خورشیدی دیگر الزاماً به خانه‌ای با حیاط یا پشت‌بام بزرگ نیاز ندارد. سامانه‌هایی مانند Anker SOLIX Solarbank 3 E2700 Pro برای استفاده در سیستم‌های خورشیدی بالکنی طراحی شده‌اند؛ مجموعه‌ای که می‌تواند برق تولیدشده توسط پنل‌ها را در یک باتری ذخیره کند تا انرژی خورشیدی فقط محدود به ساعات تابش خورشید نباشد.

Solarbank 3 E2700 Pro در حالت پایه یک باتری ۲٫۶۸۸ کیلووات‌ساعتی دارد و با باتری‌های توسعه‌ای می‌توان ظرفیتش را تا ۱۶٫۱۲۸ کیلووات‌ساعت افزایش داد. این دستگاه چهار ورودی MPPT دارد و در پیکربندی مناسب می‌تواند تا ۳۶۰۰ وات توان خورشیدی دریافت کند و حداکثر هشت پنل به آن متصل شود. باتری نیز از نوع LiFePO4 است.

ایده اصلی ساده است: پنل‌ها در طول روز برق تولید می‌کنند؛ بخشی از آن مستقیماً مصرف می‌شود و انرژی اضافه داخل باتری می‌رود. شب یا زمانی که تولید پنل کافی نیست، باتری می‌تواند برق ذخیره‌شده را در اختیار مصرف‌کننده قرار دهد. خود Anker نیز Solarbank را برای ذخیره برق خورشیدی روزانه و استفاده از آن در شب معرفی می‌کند.

نکته مهم درباره این محصولات، تفاوت میان کاهش مصرف برق از شبکه و تأمین برق هنگام خاموشی است. اگر سامانه فقط برای ذخیره انرژی خورشیدی و کاهش برداشت از شبکه استفاده شود، هدف اصلی پایین آوردن میزان برق خریداری‌شده از شبکه است؛ اما برای اینکه هنگام قطع برق نیز بتوان از انرژی خورشیدی یا باتری استفاده کرد، سیستم باید قابلیت کار در حالت جزیره‌ای و تأمین برق پشتیبان را داشته باشد.

این موضوع در ایران نیز اهمیت دارد. توانیر در سال ۱۴۰۴ اعلام کرد استفاده از اینورترهای هیبریدی در نیروگاه‌های خورشیدی انشعابی مجاز است و چنین سامانه‌هایی می‌توانند هنگام قطع شبکه، بخشی از مصارف ضروری ساختمان را تأمین کنند. در این حالت، برق اضطراری می‌تواند برای مواردی مانند روشنایی و درهای برقی ساختمان استفاده شود.

Solarbank 3 نیز خروجی AC متصل به شبکه و خروجی حالت جزیره‌ای دارد؛ مشخصات اعلام‌شده برای دستگاه، خروجی حداکثر ۱۲۰۰ وات را نشان می‌دهد؛ اما این مشخصات به‌تنهایی به معنی امکان اتصال قانونی دستگاه به شبکه‌ی برق ایران نیست و نوع اینورتر، حفاظت‌ها و تأییدیه‌های مورد نیاز شبکه محلی اهمیت دارد.

از نظر فنی، بله؛ اما مسئله‌ی اصلی در آپارتمان معمولاً فضای نصب و مقررات ساختمان است. بالکن می‌تواند محل نصب پنل باشد، ولی اگر نصب تجهیزات به نمای خارجی ساختمان یا بخش‌های مشترک مربوط شود، محدودیت‌های مالکیت آپارتمان مطرح می‌شود. طبق آیین‌نامه اجرایی قانون تملک آپارتمان‌ها، بام و نمای خارجی ساختمان جزو قسمت‌های مشترک محسوب می‌شوند و قانون نیز تغییرات قابل مشاهده در نمای خارجی را بدون موافقت اکثریت سایر مالکان مجاز نمی‌داند.

بنابراین قرار دادن پنل روی بالکن یک واحد، در صورتی که نیازمند تغییر در نما، نصب سازه روی نمای ساختمان یا استفاده از فضای مشاع باشد، موضوعی نیست که صرفاً با تصمیم صاحب همان واحد حل شود. در مقابل، نصب یک سامانه کوچک در فضای اختصاصی، بدون دستکاری نما یا مشاعات، شرایط متفاوتی دارد و باید ضوابط همان ساختمان نیز بررسی شود.

برای کسانی که می‌خواهند برق تولیدی را به شبکه بفروشند، موضوع از یک سامانه‌ی ذخیره‌ساز خانگی جدا می‌شود. در ایران امکان احداث نیروگاه‌های خورشیدی خانگی و قرارداد خرید تضمینی برق وجود دارد و سامانه «مهرسان» ساتبا برای ثبت درخواست، احداث و اتصال نیروگاه‌های کوچک به شبکه استفاده می‌شود.

در نتیجه، دستگاهی مانند Solarbank 3 می‌تواند برای یک آپارتمان، در صورت وجود فضای مناسب و تابش کافی، به‌عنوان بخشی از یک سیستم خورشیدی کوچک و ذخیره‌ساز قابل تصور باشد؛ اما نباید آن را با یک نیروگاه متصل به شبکه یا یک UPS ساده یکی دانست. در ایران، پیش از نصب پنل روی بالکن یا اتصال هر سامانه تولید برق به سیم‌کشی خانه، باید وضعیت مشاعات ساختمان، الزامات فنی و در صورت تزریق برق به شبکه، فرآیند مجوز و اتصال از مسیر شرکت توزیع و ساتبا بررسی شود.