کشف عجیب باستان‌شناسان در پرو: جامعه‌ای که انسان قربانی می‌کرد، خشونت کمتری داشت

قربانی‌کردن انسان یکی از خشونت‌آمیزترین آیین‌های تاریخ بشر به شمار می‌رود؛ اما پژوهشی جدید در پرو نشان می‌دهد جامعه‌ای که چنین مراسمی را برگزار می‌کرد، برخلاف انتظار، میزان بسیار پایینی از خشونت‌های روزمره را تجربه کرده بود.

باستان‌شناسان با بررسی بقایای بیش از ۱۵۰۰ انسان در شمال پرو دریافتند که فقط درصد اندکی از آن‌ها نشانه‌هایی از آسیب‌های ناشی از درگیری با دیگران داشتند. این یافته پرسش جالبی را مطرح می‌کند: آیا مراسم قربانی انسان می‌توانسته به کاهش تنش‌ها و خشونت در جامعه کمک کند؟

به‌گزارشلایوساینسپژوهشگران بقایای اسکلتی ۱۵۱۹ نفر را بررسی کردند که بین حدود ۱۵۰۰ سال پیش از میلاد تا ۱۸۰۰ میلادی در دره‌ی لامبایکه در شمال پرو زندگی می‌کردند.

لامبایکه سابقه‌ی طولانی در برگزاری مراسم قربانی انسان دارد. باستان‌شناسان معتقدند برخی از قربانی‌های دسته‌جمعی برای آرام‌کردن خدایان پس از وقوع پدیده‌ی اقلیمیال‌نینوانجام می‌شد؛ پدیده‌ای که می‌تواند بارندگی شدید، سیل و خسارت‌های گسترده به کشاورزی منطقه وارد کند.

پژوهشگران برای بررسی میزان خشونت در این جامعه، به‌دنبال شکستگی‌ها و آسیب‌هایی در استخوان‌ها گشتند که می‌توانستند بر اثر درگیری میان افراد ایجاد شده باشند.

نتایج نشان داد که فقط ۲۵ اسکلت از مجموع ۱۵۱۹ نمونه، معادل ۱٫۶ درصد، نشانه‌هایی از خشونت میان‌فردی داشتند. همچنین در ۷۷ اسکلت، معادل ۵٫۱ درصد، آسیب‌هایی مشاهده شد که احتمالاً ناشی از حوادث اتفاقی بودند. پژوهشگران ارتباط مشخصی نیز میان جنسیت افراد و احتمال تجربه‌ی خشونت پیدا نکردند.

هاگن کلاوس، استاد انسان‌شناسی دانشگاه جرج میسون و یکی از نویسندگان مطالعه، باور دارد که مراسم قربانی‌کردن انسان احتمالاً به شیوه‌ای غیرمنتظره در کاهش درگیری‌های روزمره نقش داشته است. به‌گفته‌ی او، خشونت آیینی شاید فرصتی برای تخلیه‌ی تنش‌های اجتماعی یا حل اختلافات فراهم می‌کرد و به همین دلیل، درگیری‌های خارج از این مراسم کمتر اتفاق می‌افتاد.

البته این فرضیه هنوز اثبات نشده است و پایین‌بودن میزان خشونت را نمی‌توان مستقیماً به مراسم قربانی‌کردن انسان نسبت داد.

یکی از توضیحات احتمالی به شرایط زندگی مردم دره‌ی لامبایکه مربوط می‌شود. ساکنان این منطقه به منابع غذایی دریایی و رودخانه‌هایی دسترسی داشتند که برای آبیاری زمین‌های کشاورزی استفاده می‌شدند. این شرایط احتمالاً تأمین غذا را آسان‌تر می‌کرد و رقابت بر سر منابع محدود را کاهش می‌داد.

در مقابل، برخی جوامع ساکن ارتفاعات رشته‌کوه آند با سرمای شدید، خاک نامناسب و محدودیت منابع غذایی مواجه بودند. بررسی بقایای انسانی در بعضی از این مناطق نشان می‌دهد خشونت‌های منجر به شکستگی استخوان در آن‌ها بیشتر بوده است.

پژوهشگران احتمال می‌دهند که شرایط محیطی مناسب‌تر در لامبایکه، یکی از دلایل پایین‌بودن خشونت میان ساکنان این دره بوده باشد.

الیزابت آرکوش، استاد انسان‌شناسی دانشگاه پیتسبورگ که در پژوهش مشارکت نداشت، توضیح می‌دهد که مردم منطقه ممکن است شیوه‌های فرهنگی ویژه‌ای برای جلوگیری از درگیری و حل اختلافات داشته‌اند.

پژوهشگران تأکید می‌کنند که در دیگر مناطق پرو نیز مراسم قربانی‌کردن انسان انجام می‌شد، اما همه‌ی این جوامع میزان خشونت پایینی نداشتند. بنابراین، نمی‌توان نتیجه گرفت که چنین آیین‌هایی به‌خودی‌خود باعث کاهش درگیری‌ها می‌شدند.

نکته‌ی مهم دیگر این است که پژوهش جدید براساس آسیب‌های باقی‌مانده روی استخوان‌ها انجام شده است. در نتیجه، درگیری‌هایی که به استخوان آسیب نزده‌اند، لزوماً در نتایج دیده نمی‌شوند.

با وجود محدودیت‌ها، یافته‌ها نشان می‌دهند که رابطه‌ی میان خشونت آیینی و خشونت روزمره در جوامع باستانی پیچیده‌تر از چیزی است که تصور می‌شود.

جامعه‌ای می‌توانست مراسم قربانی‌کردن انسان را برگزار کند و درعین‌حال، شواهد اندکی از درگیری‌های خشونت‌آمیز میان ساکنانش بر جای بگذارد. اما اینکه این وضعیت نتیجه‌ی آیین‌های مذهبی، دسترسی بهتر به غذا یا شیوه‌های فرهنگی حل اختلاف بوده است، هنوز مشخص نیست.

پژوهش در ژورنالFrontiers in Environmental Archaeologyمنتشر شده است.