برای دومین بار در دنیا، سویه‌ای قارچ بیمارستانی در برابر تمام داروها مقاوم شده است

قارچی خطرناک که می‌تواند در بیمارستان‌ها گسترش پیدا کند، در موردی تازه در برابر همه گروه‌های اصلی داروهای ضدقارچ مقاومت نشان داده است. این اتفاق نادر، قبلا فقط یک بار دیگر در جهان ثبت شده بود.

قارچ مورد بحثکاندیدومایزس اوریساست که پیش‌تر با نامکاندیدا اوریسشناخته می‌شد. این قارچ از سال ۲۰۰۹ که برای نخستین‌بار شناسایی شد، به بیش از ۶۰ کشور در شش قاره گسترش یافته و در برخی بیمارستان‌ها به یکی از عوامل مهم عفونت تبدیل شده است.

یکی از مشکلات اصلی قارچ یادشده، دوام بالای آن در محیط مراکز درمانی است. قارچ می‌تواند برای مدت طولانی روی سطوح و تجهیزات باقی بماند و از بیماری به بیمار دیگر منتقل شود. برخی عفونت‌های شدید ناشی از آن نیز با مرگ‌ومیر بالایی همراه بوده‌اند. به همین دلیل، سازمان بهداشت جهانی در سال ۲۰۲۲ آن را در گروه عوامل بیماری‌زای قارچی با اولویت بحرانی قرار داد.

اما سویه‌ای که پژوهشگران به‌تازگی گزارش کرده‌اند، ویژگی نگران‌کننده‌تری داردساینس‌آلرتقارچ از زخم زن ۲۸ ساله‌ای در نایروبی کنیا جدا شد. بیمار پس از انجام جراحی در بیمارستان به عفونت محل جراحی مبتلا شده بود و آزمایش‌ها نشان داد عامل عفونت، کاندیدومایزس اوریس است.

پژوهشگران سپس بررسی کردند که داروهای مختلف ضدقارچ تا چه اندازه می‌توانند رشد این سویه را متوقف کنند. نتیجه نشان داد قارچ در برابر هر چهار گروه اصلی داروهای ضدقارچ مقاوم است. داروهایی مانند فلوکونازول، کاسپوفانجین، میکافانجین، آمفوتریسین بی و فلوسیتوزین نیز نتوانستند به‌طور مؤثر آن را مهار کنند.

چنین سطحی از مقاومت بسیار نادر است. مورد شناسایی‌شده در کنیا، نخستین نمونه ثبت‌شده ازکاندیدومایزس اوریس با مقاومت کامل دارویی در آفریقا و تنها دومین مورد مستند در جهان است. نخستین مورد مشابه در سال ۲۰۲۲ در نیویورک گزارش شده بود.

پژوهشگران برای یافتن علت مقاومت، کل ماده ژنتیکی قارچ را بررسی کردند. آن‌ها چند تغییر ژنتیکی یافتند که پیش‌تر با مقاومت در برابر داروهای ضدقارچ مرتبط شناخته شده بودند. برای نمونه، تغییراتی در ژن‌های ERG11 و CDR1 با مقاومت در برابر داروهای خانواده آزول ارتباط دارند. تغییری در ژن FKS1 نیز با مقاومت در برابر گروهی دیگر از داروهای ضدقارچ به نام اکینوکاندین‌ها مرتبط است. همچنین جهشی در ژن FUR1 دیده شد که در نحوه اثرگذاری داروی فلوسیتوزین نقش دارد.

نکته مهم این است که الگوی تغییرات ژنتیکی نمونه کنیا با سویه‌ای که قبلاً در نیویورک شناسایی شده بود، یکسان نیست. این تفاوت نشان می‌دهد که احتمالاً مقاومت کامل دارویی در این دو منطقه، مستقل از یکدیگر شکل گرفته است. به بیان ساده‌تر، ممکن است سویه مقاوم کنیا مستقیماً از آمریکا وارد نشده و مقاومت دارویی در همان منطقه شکل گرفته باشد. بااین‌حال، پژوهشگران هنوز نمی‌توانند احتمال انتقال سویه از منطقه‌ای دیگر را کاملاً رد کنند.

همچنین مشخص نیست مصرف داروهای ضدقارچ در این بیمار تا چه اندازه در شکل‌گیری مقاومت نقش داشته است. بیمار در طول دوره درمان چند داروی ضدقارچ دریافت کرده بود، اما اطلاعات دقیق درباره مقدار مصرف و مدت درمان در دسترس نبود. به همین دلیل، پژوهشگران نمی‌توانند با اطمینان بگویند که استفاده از این داروها باعث انتخاب و گسترش سویه مقاوم شده است.

نویسندگان پژوهش می‌گویند این یافته به‌ویژه برای مناطقی نگران‌کننده است که دسترسی محدودی به داروهای جدیدتر ضدقارچ دارند. آن‌ها خواستار پایش گسترده‌تر تغییرات ژنتیکی قارچ‌ها و ابداع روش‌های تشخیص سریع شده‌اند. شناسایی زودهنگام سویه‌های مقاوم می‌تواند به جلوگیری از انتشار آن‌ها در بیمارستان‌ها کمک کند.

پژوهش در ژورنالScientific Reportsمنتشر شده است.