شکاف ثروت در عصر مدرن؛ آیا هوش مصنوعی، پولدارها را پولدارتر می‌کند؟

شکاف ثروت در جهان همچنان بسیار عمیق است و داده‌های جدید نشان می‌دهد بخش بزرگی از دارایی‌های جهان در اختیار گروه کوچکی از مردم قرار دارد.

بر اساس گزارش World Inequality Report 2026حدود ۱۰ درصد ثروتمندترین افراد جهان ۷۵ درصد از کل ثروت جهان را در اختیار دارند، درحالی‌که سهم ۵۰ درصد پایین جمعیت فقط ۲ درصد است. یک درصد بالای جمعیت نیز به‌تنهایی حدود ۳۷ درصد از ثروت جهان را در اختیار دارد.

شرایط در آمریکا نیز فاصله‌ی زیادی با این الگو ندارد. طبق همین گزارش، ۱۰ درصد ثروتمندترین آمریکایی‌ها حدود ۶۹٫۶ درصد از ثروت کشور را در اختیار دارند و سهم نیمه‌ی پایین جمعیت فقط یک درصد است. یک درصد ثروتمندترین آمریکایی‌ها نیز تقریباً ۳۵ درصد کل ثروت را در اختیار دارند. داده‌های این بخش مربوط به سال ۲۰۲۴ هستند.

حالا هوش مصنوعی می‌تواند این شکاف را وارد مرحله‌ی جدیدی کند. صندوق بین‌المللی پول در پژوهشی درباره‌ی آینده‌ی هوش مصنوعی هشدار داد که این فناوری شاید نابرابری میان کشورها را افزایش دهد؛ چون اقتصادهای پیشرفته هم آمادگی بیشتری برای استفاده از AI دارند و هم می‌توانند زودتر از مزایای افزایش بهره‌وری آن بهره ببرند. بر اساس مدل IMF، اثر رشد اقتصادی ناشی از AI در اقتصادهای پیشرفته می‌تواند بیش از دو برابر اقتصادهای کم‌درآمد باشد.

IMF در پژوهش دیگری نیز به مسئله‌ی داخل کشورها پرداخته و می‌گوید AI می‌تواند فاصله میان گروه‌های مختلف نیروی کار را افزایش دهد؛ کارکنان دارای مهارت‌های بالا ممکن است بیشتر از فناوری بهره ببرند، درحالی‌که بخشی از مشاغل در معرض جایگزینی یا فشار دستمزدی قرار می‌گیرند. از طرف دیگر، افزایش سهم درآمدی سرمایه می‌تواند به نفع خانوارهایی باشد که از قبل دارایی بیشتری در اختیار دارند.

هوش مصنوعی الزاماً ثروتمندان را ثروتمندتر نخواهد کرد. همان گزارش‌های IMF تأکید می‌کنند که سرمایه‌گذاری در آموزش، زیرساخت دیجیتال و افزایش آمادگی کشورها برای استفاده از AI می‌تواند بخشی از این شکاف را کاهش دهد. مسئله اصلی این است که چه کسانی به مدل‌های قدرتمند، زیرساخت پردازشی، سرمایه و مهارت لازم برای استفاده از آن‌ها دسترسی دارند.