پرتاب استارشیپ از سکوی تاریخی ساترن ۵ احتمالاً تا چند ماه دیگر انجام می‌شود

هر ۱۴ پرواز آزمایشی موشک استارشیپ اسپیس‌ایکس تاکنون از پایگاه استاربیس این شرکت در جنوب تگزاس انجام شده‌اند؛ ازجمله جدیدترین پرواز که ۲۸ سپتامبر (۶ مهر ۱۴۰۵) انجام شد و در جریان آناستارشیپ برای نخستین بار به مدار زمین رسید.

بااین‌حال، اسپیس‌ایکس با جدیت در تلاش است سه سکوی پرتاب در منطقه فضایی ساحل فلوریدا را برای استارشیپ آماده کند. به گفته این شرکت، یکی از آن‌ها، یعنی سکوی تاریخی 39A در مرکز فضایی کندی ناسا، تقریباً آماده بهره‌برداری است.

جولیانا شایمن، مسئول هماهنگی مأموریت‌های علمی ناسا در اسپیس‌ایکس، در نشستی خبری در اول اکتبر گفت: «اوضاع در سکوی 39A واقعاً عالی پیش می‌رود.» به گفته‌ی وی، ساخت برج جدید پرتاب استارشیپ در این سکو تقریباً به پایان رسیده و بیشتر کارهای عمرانی ضروری دیگر در محل نیز تکمیل شده‌اند.

شایمن افزود: «عملاً بخش بزرگی از مراحل اولیه ساخت سازه‌ها و سامانه‌های موردنیاز برای پرتاب استارشیپ را به پایان رسانده‌ایم و اکنون در حال ورود به مرحله آزمون‌های پذیرش و آزمایش‌های عملیاتی پیش از فعال‌سازی هستیم.»

کار روی سکوی 39A در اواخر سال ۲۰۲۱ آغاز شد. طولانی‌شدن این فرایند چندان هم عجیب نیست؛ زیرا استارشیپ به زیرساخت‌هایی بسیار تخصصی نیاز دارد. این موشک با ارتفاع حدود ۱۲۴ متر، بزرگ‌ترین وسیله‌ی پرتاب ساخته‌شده تاکنون است. برای مقایسه، فالکون ۹ وفالکون هویاسپیس‌ایکس، یعنی تنها موشک‌هایی که از زمان اجاره‌ی سکوی 39A از ناسا در سال ۲۰۱۴ از آن پرتاب شده‌اند، هر دو حدود ۷۰ متر ارتفاع دارند.

استارشیپ از موتورهای متفاوتی نیز نسبت به فالکون ۹ و فالکون هوی استفاده می‌کند. موتورهای رپتور استارشیپ با متان مایع و اکسیژن مایع کار می‌کند، درحالی‌که موتور مرلین فالکون‌ها از نفت سفید مخصوص موشک و اکسیژن مایع نیرو می‌گیرد. بنابراین، سکوی 39A برای پشتیبانی از استارشیپ به مجموعه مخازن جدیدی نیاز دارد تا ترکیب متفاوتی از پیشرانه را تأمین کند.

شایمن در نشست اول اکتبر گفت اسپیس‌ایکس قصد دارد پیش از پرتاب استارشیپ از مرکز فضایی کندی، دست‌کم یک پرواز آزمایشی دیگر را از استاربیس انجام دهد؛ بدین معنا که نخستین پرتاب استارشیپ از فلوریدا ممکن است در پرواز شانزدهم این موشک انجام شود.

اسپیس‌ایکس هنوز تاریخ هدف پرتاب‌های بعدی استارشیپ را اعلام نکرده است؛ اما اسناد برنامه‌ریزی اولیه، روزهای ۱۹ و ۳۰ اکتبر (۲۷ مهر و ۸ آبان ۱۴۰۵) را به‌ترتیب به‌عنوان تاریخ‌های احتمالی برای پروازهای پانزدهم و شانزدهم مشخص کرده‌اند. البته ممکن است این تاریخ‌ها کمی خوش‌بینانه باشند، اما نشان می‌دهند که اسپیس‌ایکس قصد دارد به‌زودی استارشیپ را دوباره پرتاب کند و دو مأموریت را با فاصله زمانی نسبتاً کوتاهی انجام دهد.

برای درک بهتر برنامه زمانی، استارشیپ تاکنون در سال جاری میلادی فقط سه بار پرواز کرده است: ۲۲ مه (دو خرداد)، ۲۴ ژوئیه (سه مرداد) و ۲۸ سپتامبر (۶ مهر).

نخستین پرواز استارشیپ از سکوی جدید 39A، هر زمان که انجام شود، یادآور روزگاری دور خواهد بود. این مجتمع پرتاب در دهه ۱۹۶۰ برای پرتاب موشک غول‌پیکرساترن ۵ناسا که مأموریت‌های آپولو را به سوی ماه فرستاد، ساخته شد. سکوی 39A نقطه آغاز برخی از نمادین‌ترین پروازهای برنامه آپولو بود؛ ازجمله آپولو ۸ در دسامبر ۱۹۶۸ و آپولو ۱۱ در ژوئیه ۱۹۶۹.

اگر همه‌چیز طبق برنامه پیش برود، این سنت ادامه خواهد یافت. ناسا مرحله فوقانی استارشیپ را به‌عنوان نخستین ماه‌نشین سرنشین‌داربرنامه آرتمیسانتخاب کرده است؛ پروژه‌ای که هدفش، ساخت پایگاهی در نزدیکی قطب جنوب ماه در طول حدود پنج سال آینده است.

قرار است شیپ برای نخستین بار در قالب برنامه آرتمیس، در مأموریت آرتمیس ۳ پرواز کند. این مأموریت که برای سال ۲۰۲۷ برنامه‌ریزی شده، شامل آزمایش اتصال شیپ به کپسول اوراین ناسا در مدار زمین خواهد بود. شایمن تأیید کرد که پرتاب شیپ در این مأموریت نیز از سکوی 39A انجام می‌شود.

فعالیت‌های ساخت‌وساز در دیگر سکوهای فلوریدا نیز ادامه دارند. اواخر سال گذشته میلادی، نیروی هوایی آمریکا به اسپیس‌ایکس اجازه داد استارشیپ را از دو سکوی پایگاه نیروی فضایی کیپ کاناورال، در همسایگی مرکز فضایی کندی، پرتاب کند. این دو سکو با نام‌های مجتمع پرتاب فضایی 37A و 37B شناخته می‌شوند و در نهایت ممکن است درمجموع امکان انجام ۷۶ پرتاب استارشیپ در سال را فراهم کنند.

اسپیس‌ایکس همچنین قصد دارد سال آینده ساخت یک پایگاه پرتاب به‌مراتب بزرگ‌تر را برای استارشیپ آغاز کندمجتمع استاربیس لوئیزیانابا هزینه صد میلیارد دلار و ۱۲ سکوی پرتاب. شاید ساخت ۱۲ سکوی جدید بیش‌ازحد به نظر برسد، اما اسپیس‌ایکس قصد دارد تا سال ۲۰۳۰سالانه بیش از ۱۰هزار مأموریت استارشیپ انجام دهد.

به گفته ایلان ماسک، بخش عمده این پرتاب‌ها برای ساخت دو پروژه عظیم اسپیس‌ایکس در مدار زمین به کار خواهند رفت: شبکه پهن‌باند نسل بعدیاستارلینککه حدود ۱۰۰هزار ماهواره خواهد داشت و استارمایند، منظومه‌ای از ماهواره‌ها و فضاپیماهای مراکز داده هوش مصنوعی که قرار است شامل یک میلیون فضاپیما باشد.