قطعه‌ای غول‌پیکر از موشکی چینی از مزرعه‌ای در آمریکا سر درآورده است

حدود یک ماه پیش، یک موشک چینی از پایگاهی دورافتاده در بیابان گُبی به فضا پرتاب شد، ۱۰ ماهواره را در مدار قرار داد، سپس موتور خود را دوباره روشن کرد و در مسیری قرار گرفت که باعث شد بقایای آن بر فراز منطقه غرب میانه آمریکا روی زمین سقوط کند.

پرواز آن موشک در ۱۵ سپتامبر بین ۷۵ تا ۸۰ دقیقه طول کشید و پیش از آنکه یک دور کامل به دور زمین بچرخد، به جو بازگشت. تصاویر منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی در آن زمان، رگه‌هایی از بقایای آتشین را نشان می‌دادند که از آسمان فرود می‌آمدند و به‌سمت شمال، از فراز ایالت کانزاس به‌طرف مینه‌سوتا حرکت می‌کردند. این نمایش شبانه از افق غربی ایالت ویسکانسین نیز به چشم می‌خورد.

زمان، مکان و جهت دقیق سقوط بقایا به کارشناسان امکان داد تا آن‌ها را به پرتاب موشک «ژوچوئه 2E» مرتبط کنند؛ پرتابگری با توان حمل محموله‌های با وزن متوسط که شرکت چینی لنداسپیس آن را ساخته است. این موشک کمتر از دو ساعت پیش از آن، از منطقه پرتاب تجاری دونگ‌فنگ در شمال غربی چین که در مجاورت مرکز پرتاب ماهواره جیوچوان قرار دارد، به فضا پرتاب شده بود.

سقوط بقایای موشک چینی تا همین چند روز پیش تقریباً به فراموشی سپرده شده بود تا اینکه کشاورزی در منطقه‌ای روستایی در مینه‌سوتا، هنگام آماده‌سازی زمین خود برای برداشت پاییزی ذرت، با چیزی غیرعادی روبه‌رو شد: یک جسم فلزی دایره‌ای‌شکل با قطر حدود ۳٫۳۵ متر، در میان انبوه ساقه‌های ذرت در شهرک اسکات، واقع در بخش غربی مرکز ایالت مینه‌سوتا، روی زمین افتاده بود.

مقام‌های انتظامی اعلام کردند که بقایای سقوط‌کرده خطری برای مردم ایجاد نمی‌کردند؛ اما اگر این جسم بر فراز منطقه‌ای پرجمعیت‌تر وارد جو شده بود، شاید شرایط متفاوت می‌شد.

زباله‌های فضایی به‌طور معمول از مدار خارج می‌شوند و قطعات موشک‌ها یا ماهواره‌های قدیمی گاهی از گرمای شدید هنگام ورود مجدد به جو جان سالم به در می‌برند و به سطح زمین می‌رسند. تا به امروز هیچ‌کس بر اثر سقوط زباله‌های فضایی به‌شدت آسیب ندیده است؛ بااین‌حال، چند مورد از خسارت به اموال گزارش شده است.

طبق قوانین بین‌المللی، کشوری که جسمی را به فضا پرتاب می‌کند، مسئول خسارت‌هایی است که آن جسم در سطح زمین ایجاد می‌کند.

آنچه جسم کشف‌شده در مینه‌سوتا را غیرعادی می‌کند، اندازه آن است. این قطعه از بیشتر اجسامی که از ورود مجدد به جو جان سالم به در می‌برند بزرگ‌تر است. نکته غیرعادی دیگر این است که به‌احتمال زیاد، این قطعه از موشکی باقی مانده که در همان روز پرتاب به فضا، از آن سقوط کرده است. قطر مرحله فوقانی موشک ژوچوئه 2E حدود ۳٫۳۵ متر است و با ابعاد جسم کشف‌شده در مینه‌سوتا کاملاً مطابقت دارد.

موشک ژوچوئه 2E که ۱۵ سپتامبر از چین پرتاب شد، ۱۰ ماهواره را برای شبکه ارتباطی چیان‌فان به‌معنای «هزار بادبان»، در مدار قرار داد. این شبکه رقیب چینی منظومه ماهواره‌ایاستارلینکاسپیس‌ایکس به‌شمار می‌رود. چین از سال ۲۰۲۴ تاکنون، در جریان مجموعه‌ای از مأموریت‌ها، ۲۵۸ ماهواره چیان‌فان را به فضا فرستاده است. این کشور قصد دارد ابتدا منظومه‌ای متشکل از ۱۲۹۶ ماهواره تکمیل کند و در بلندمدت، شمار ماهواره‌های این شبکه را به بیش از ۱۵هزار فروند برساند.

ژوچوئه 2E که با سوخت متان کار می‌کند، حدود نیم‌ساعت پس از برخاستن، ۱۰ ماهواره چیان‌فان را در مداری قطبی و دایره‌ای، در ارتفاع تقریبی ۹۰۰ کیلومتری قرار داد. موشک از چین به‌سمت جنوب حرکت کرد، از فراز جنوبگان گذشت و سپس در مسیر شمالی از روی قاره آمریکا عبور کرد. مرحله فوقانی ژوچوئه پس از رهاسازی محموله‌ها، موتور خود را روشن کرد تا سرعتش را کاهش دهد و از مدار خارج شود.

معمولاً خارج‌کردن مرحله‌ی مصرف‌شده‌ی یک موشک از مدار پس از پایان مأموریت، اقدامی مثبت و مسئولانه است که با هدف محدودکردن تولید زباله‌های فضایی جدید انجام می‌شود. بااین‌حال، موشک‌های چینی پیش‌تر نیز در این زمینه مشکل‌ساز بوده‌اند؛ ازجمله ورود مجدد کنترل‌نشده به جو و متلاشی‌شدن در مدار نزدیک زمین. موشک‌های آمریکایی که به مدار نزدیک زمین فرستاده می‌شوند، معمولاً سوخت کافی را برای هدایت کنترل‌شده مراحل مصرف‌شده به‌منظور دفع ایمن ذخیره می‌کنند.

مرحله فوقانی موشک ژوچوئه 2E در پرواز قبلی خود در ماه ژوئن، پس از تکمیل مأموریت متلاشی شد و ده‌ها قطعه زباله فضایی را در منطقه‌ای پرتردد از مدار نزدیک زمین بر جای گذاشت. ایستگاه فضایی بین‌المللی و بخش قابل‌توجهی از شبکه اینترنت ماهواره‌ای استارلینک اسپیس‌ایکس نیز در همین منطقه مداری قرار دارند. نکته امیدوارکننده این بود که ارتفاع مدار موشک به‌اندازه‌ای پایین بود که بیشتر بقایا ظرف چند ماه وارد جو زمین می‌شوند.

شرکت لنداسپیس، سازنده خانواده موشک‌های ژوچوئه، تاکنون به‌طور علنی سقوط بقایا در مینه‌سوتا را تأیید نکرده است. روش معمول برای دفع مراحل مصرف‌شده‌ی موشک‌ها این است که مسیر بازگشت آن‌ها به جو به‌سمت اقیانوس هدایت شود. بنابراین، به‌نظر می‌رسد حادثه ۱۵ سپتامبر احتمالاً نتیجه مانوری ناموفق برای خارج‌کردن موشک از مدار بوده است.