چرا آسمان آمریکا صبح امروز پرواز‌ممنوع شد؟

هزاران مسافر در فرودگاه‌های آمریکا روز جمعه با اتفاقی کم‌سابقه روبه‌رو شدند: هواپیماها اجازه‌ی برخاستن نداشتند و مشخص نبود چه زمانی پروازها از سر گرفته می‌شوند. اختلال در یکی از شبکه‌های ارتباطی حیاتی سازمان فدرال هوانوردی آمریکا (FAA)، باعث شد این سازمان برای حفظ ایمنی، دستور توقف سراسری پروازهای خارجی را صادر کند.

این تصمیم که نزدیک به پنج ساعت ادامه داشت، فعالیت فرودگاه‌های بزرگ آمریکا را مختل کرد و به هزاران مورد تأخیر و لغو پرواز انجامید. بااین‌حال، مقام‌های آمریکایی اعلام کردند مشکل از نقص فنی در زیرساخت مخابراتی قدیمی ناشی شده است و شواهد اولیه از وقوع حمله‌ی سایبری حکایت ندارند.

سازمان فدرال هوانوردی آمریکا پس از بررسی و آزمایش سامانه‌های ارتباطیدستور توقف پروازها را لغو کرد.شان دافیوزیر حمل‌ونقل آمریکا، اعلام کرد که محدودیت سراسری از ساعت ۲۰:۱۵ به‌وقت شرق آمریکا برداشته شده است.

رفع محدودیت به معنای بازگشت فوری تمام پروازها به وضعیت عادی نبود. دافی از مسافران خواست آخرین وضعیت پروازهایشان را از شرکت‌های هواپیمایی پیگیری کنند؛ زیرا جابه‌جایی هواپیماها و خدمه‌ی پرواز و مدیریت تأخیرهای انباشته‌شده به زمان نیاز دارد.

بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد که اختلال از شبکه‌ی ارتباطی خصوصی مورد استفاده‌ی سامانه‌ی کنترل ترافیک هوایی آمریکا آغاز شده است. این شبکه، مراکز کنترل پرواز و سایر تأسیسات سازمان هوانوردی را به یکدیگر متصل می‌کند و وظیفه‌ی انتقال اطلاعات عملیاتی و ارتباطات ضروری میان بخش‌های مختلف را برعهده دارد.

براساس اطلاعاتی که چند منبع آگاه در اختیار سی‌بی‌اس نیوز قرار داده‌اند، به‌روزرسانی شبکه‌ی مخابراتی باعث راه‌اندازی مجدد سامانه شد؛ اما در ادامه، سیستم دچار خرابی شد و ارتباطات مختل شدند. شبکه‌ی موردبحث را شرکت L3Harris اداره می‌کند.

شان دافی در نشست خبری خود توضیح داد که زیرساخت کنترل ترافیک هوایی آمریکا بسیار قدیمی است و روترهای این شبکه در جریان اختلال، با حجم داده‌ای بیشتر از ظرفیت خود مواجه شدند.

به‌گفته‌ی وزیر حمل‌ونقل، افزایش بار روی روترها باعث شد اطلاعات دریافتی از آن‌ها ناسازگار و نامطمئن شوند؛ وضعیتی که ادامه‌ی فعالیت عادی سامانه را ازنظر ایمنی دشوار می‌کرد.

در نتیجه، FAA تصمیم گرفت حرکت پروازهای خروجی را متوقف کند تا کارشناسان فرصت بررسی و بازیابی سامانه‌های ارتباطی را داشته باشند.

مارکوین مولینوزیر امنیت داخلی آمریکا، اعلام کرد که ظاهراً نصب وصله‌های امنیتی جدید روی تجهیزات قدیمی، فشار بیش‌ازحدی به روترهای شبکه وارد کرده است.

پیامدهای اختلال به‌سرعت در سراسر شبکه‌ی حمل‌ونقل هوایی آمریکا گسترش یافت.

براساس داده‌XNET‌سایت رهگیری پرواز FlightAware که سی‌بی‌اس نیوز منتشر کرده است، تا شامگاه جمعه بیش از ۱۰ هزار مورد تأخیر و بیش از چهار هزار مورد لغو پرواز ثبت شده بود.

فرودگاه‌های بزرگ بوستون، آتلانتا، میامی، پیتسبرگ، نیویورک، لس‌آنجلس و بالتیمور ازجمله مراکزی بودند که فعالیت آن‌ها تحت‌تأثیر قرار گرفت.

در بسیاری از فرودگاه‌ها، مسافران ساعت‌ها منتظر اعلام وضعیت پروازهایشان ماندند و شرکت‌های هواپیمایی با مشکل مدیریت هواپیماهای زمین‌گیرشده روبه‌رو شدند.

براساس داده‌های Flightradar24، هنگام آغاز توقف سراسری، حدود ۳٬۱۰۰ هواپیما در مسیر فرودگاه‌های آمریکا در آسمان بودند.

دستور FAA عمدتاً پروازهای در آستانه‌ی برخاستن را هدف قرار می‌داد و هواپیماهایی که پیش‌تر پرواز کرده بودند، تحت نظارت کنترل‌کنندگان ترافیک هوایی به مسیر خود ادامه دادند یا برای فرود هدایت شدند.

مقام‌های آمریکایی تأکید کردند که هدف از صدور دستور توقف سراسری، جلوگیری از ایجاد خطر برای مسافران و خدمه‌ی پرواز بوده است.

دافی در نشست خبری گفت که سازمان هوانوردی تلاش می‌کند تا پایان شب جمعه، باتوجه‌به ظرفیت خدمه و شرایط عملیاتی، بیشترین تعداد پرواز ممکن را از سر بگیرد.

توقف سراسری پروازها در آمریکا گمانه‌زنی‌هایی درباره‌ی احتمال حمله‌ی سایبری به زیرساخت‌های هوانوردی این کشور ایجاد کرد.

بااین‌حال، مارکوین مولین در نخستین نشست خبری خود مقابل کاخ سفید اعلام کرد که مقام‌های امنیتی تاکنون هیچ نشانه‌ای از اقدام خرابکارانه یا تهدید علیه آمریکا پیدا نکرده‌اند.

او توضیح داد که اطلاعات اولیه، اختلال مخابراتی را به‌عنوان علت اصلی حادثه نشان می‌دهند و دستور توقف پروازها صرفاً برای احتیاط و حفظ ایمنی صادر شده است.

مولین در نشست خبری بعدی نیز تأکید کرد که شواهد موجود از وقوع حمله‌ی سایبری حکایت ندارند.

توقف پروازها در سراسر آمریکا اتفاقی بسیار نادر است.

رابرت ساموالترئیس سابق هیئت ملی ایمنی حمل‌ونقل آمریکا (NTSB) و کارشناس ایمنی هوانوردی سی‌بی‌اس نیوز، این حادثه را بسیار غیرمعمول توصیف کرده است.

او که سابقه‌ی ۲۴ سال خلبانی در خطوط هوایی را دارد، یادآوری کرد که هنگام حملات ۱۱ سپتامبر نیز در آسمان حضور داشته است؛ زمانی که مقام‌های آمریکایی تصمیم به توقف گسترده‌ی پروازها گرفتند.

آمریکا در سال ۲۰۲۳ نیز پس از خرابی سامانه‌ی اطلاع‌رسانی به خلبانان، با توقف سراسری پروازهای داخلی مواجه شد.

در آن حادثه، اختلال در سامانه‌ی NOTAM که اطلاعات مهم عملیاتی و هشدارهای هوانوردی را در اختیار خلبانان قرار می‌دهد، باعث توقف چندساعته‌ی پروازها شد.

تفاوت حادثه‌ی امسال با اختلال سال ۲۰۲۳ در بخش آسیب‌دیده‌ی زیرساخت هوانوردی است؛ این‌بار مشکل به شبکه‌ی ارتباطی میان مراکز کنترل ترافیک هوایی مربوط می‌شود.