این نخستین تصویر واقعی از هواپیمای فضایی فوق سری چین است

یک نهاد اطلاعاتی آمریکا در گزارشی جدید ظاهراً نخستین عکس واضح از هواپیمای فضایی مرموز چین را درحال حرکت در مدار زمین، منتشر کرده است. انتشار غافلگیرکننده این تصویر نشان می‌دهد که این وسیله‌ی فوق‌محرمانه شباهت زیادی به نمونه‌ی آمریکایی خود دارد و سرنخ‌های تازه‌ای درباره قابلیت‌های آن ارائه می‌دهد.

هواپیمای فضایی بدون سرنشین چین با نام «شن‌لونگ» یا «اژدهای الهی»، از تقریباً ۶ سال پیش درحال فعالیت است. این فضاپیمای بال‌دار و چندبارمصرف در این مدت بارها خبرساز شده؛ زیرااجسام ناشناخته مختلفی را در مدار نزدیک زمین مستقر کرده است. در نتیجه، مقام‌های دولتی، شرکت‌های خصوصی و پژوهشگران مستقل با استفاده از ابزارهایی مانند رادارهای زمینی، فعالیت آن را به‌دقت زیر نظر گرفته‌اند.

تا پیش از این، تنها تصاویر مستقیم موجود از هواپیمای فضایی چین، عکس‌هایی تار و مبهم از نور بازتابیده از بدنه‌ی آن سمت سطح زمین بود؛ تصاویری که سرنخ روشنی درباره طراحی دقیق، قابلیت‌ها یا هدف موردنظر آن ارائه نمی‌کردند. چین نیز تاکنون هیچ عکسی از این وسیله را به‌طور عمومی منتشر نکرده و اطلاعات کلیدی درباره طراحی آن را فاش نکرده است.

روز دوشنبه ۲۶ اکتبر، آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا (DIA) جدیدترین نسخه‌ی گزارش خود با عنوان «چالش‌های امنیت در فضا» رامنتشر کردکه در آن عوامل تهدیدکننده دارایی‌های فضایی ایالات متحده ارزیابی شده‌اند.

نویسندگان در بخشی از این سند ۱۳۰ صفحه‌ای (صفحه ۵۳)، تصویری قبلاً دیده‌نشده از هواپیمای فضایی جمهوری خلق چین گنجانده‌اند. توضیح کوتاه تصویر نشان می‌دهد که ماهواره‌ای متعلق به شرکت خصوصی فناوری‌های فضایی «مکسار تکنالوجیز» که اکنون با نام وَنتور شناخته می‌شود، این عکس را در سال ۲۰۲۴ ثبت کرده است.

اندرو جونز، روزنامه‌نگار و کارشناس برنامه فضایی چین که پیش‌تر اطلاعات مهمی درباره مأموریت‌های این کشور منتشر کرده بود، نخستین کسی بود که متوجه انتشار غیرمنتظره‌ی عکس شن‌لونگ شد و آن را در شبکه اجتماعی ایکسبه اشتراک گذاشت.

نویسندگان گزارش آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا، نه در توضیح زیر عکس و نه در بخش مربوطه، اشاره نکرده‌اند که این تصویر، نخستین عکس منتشرشده از شن‌لونگ است. آن‌ها همچنین توضیح نداده‌اند که که چرا عکس پیش‌تر محرمانه بوده است. این موضوع این پرسش را مطرح می‌کند که آیا نویسندگان گزارش به اهمیت انتشار آن پی برده بودند یا خیر.

تا پیش از این، تنها اطلاعات نسبتاً قطعی موجود درباره شن‌لونگ این بود که عملکردی مشابه XNET‌های فضایی مشهور ناسا دارد: برفراز موشک به فضا می‌رود، سپس در مدار زمین گردش می‌کند و سرانجام به صورت بادپر (پرواز بدون موتور) به سطح زمین بازمی‌گردد. فضاپیما سپس می‌تواند سوخت‌گیری کند و دوباره به مدار نزدیک زمین فرستاده شود.

شن‌لونگ تنها هواپیمای فضایی فعال دنیا نیست. نیروی فضایی آمریکا نیز وسیله‌ای به نام «بوئینگ ایکس ۳۷بی» دارد که از نخستین پرتابش در سال ۲۰۱۰ تاکنون هفت مأموریت مداری را به پایان رسانده است. این وسیله اکنون در مدار نزدیک زمین مشغول انجام آزمایش سامانه ناوبری کوانتومی است. تصاویر جدید نشان می‌دهند که شن‌لونگ شباهت‌های زیادی با همتای آمریکایی خود دارد.

وب‌سایت ارز تکنیکادر گزارشی می‌نویسد«هواپیمای فضایی چین دارای بال‌های مثلثی‌شکل، درهای محفظه محموله، سپر حرارتی تیره‌رنگ و یک بخش خدماتی در انتهای بدنه است که به آرایه‌های خورشیدی برای تولید برق مجهز شده است.» به بیان دیگر، طراحی شن‌لونگ تا حد زیادی از هواپیمای فضایی ایکس‌ ۳۷بی الگوبرداری شده است.

بااین‌حال، دو فضاپیما کاملاً یکسان نیستند.وب‌سایت تخصصی گلوبال دیفنس نیوز می‌نویسد«ساختار کلی به نمونه‌ی آمریکایی شباهت دارد، اما تفاوت در هندسه بال‌ها نشان می‌دهد که دو فضاپیما از نظر ظاهری یکسان نیستند.»

اندازه دقیق شن‌لونگ همچنان مشخص نیست. طبق گزارشلایوساینسطول ایکس‌ ۳۷بی حدود ۸٫۸ متر و فاصله دو سر بال‌های آن حدود ۴٫۵ متر است. گلوبال دیفنس نیوز همچنین گزارش می‌دهد که تصویر جدید احتمالاً از غیرنظامی‌بودن شن‌لونگ حکایت می‌کند. این وب‌سایت تأکید کرد که «تصویر، نقش تسلیحاتی این وسیله را اثبات نمی‌کند».

بااین‌حال، چین احتمالاً تسلیحات فضایی دیگری در اختیار دارد که ممکن است مشابه سلاح‌های مرموز آمریکایی در مدار باشند؛ سلاح‌هایی که آمریکا به‌تازگیوجود آن‌ها را تأیید کرده است.

نمایندگان آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا در بخش دیگری از گزارش خود نوشته‌اند: «چین تسلیحاتی را برای استفاده علیه ماهواره‌های مستقر در مدار توسعه داده است و به پیشبرد این تسلیحات ادامه خواهد داد تا قابلیت‌های فضایی کشورهای دیگر را مختل کند، به آن‌ها آسیب بزند یا نابودشان کند.»

آن‌ها افزودند: «پکن قصد دارد به قدرت پیشتاز جهان در عرصه فضا تبدیل شود.»

شن‌لونگ نخستین بار در سپتامبر ۲۰۲۰ و در قالب مأموریتی آزمایشیبه مدت دو روز به فضا پرتاب شد. این وسیله پس از آن، دو مأموریت طولانی را پشت سر گذاشت: نخست، هشت ماه حضور در مدار نزدیک زمین از اوت ۲۰۲۲ تا مه ۲۰۲۳ و سپس، مأموریتی به مدت ۹ ماه از دسامبر ۲۰۲۳ تا سپتامبر ۲۰۲۴. عکس جدید در جریان مأموریت دوم ثبت شده است.

هواپیمای فضایی چین اکنون در چهارمین مأموریت خود به سر می‌برد. این فضاپیما ۷ فوریه با موشک لانگ مارچ ۲اف از مرکز پرتاب ماهواره جیوچوان چین به فضا پرتاب شد.

شن‌لونگ در مجموع بیش از ۸۰۰ روز را در مدار گذرانده است. بااین‌حال، مشخص نیست که آیا چین در هر چهار مأموریت از یک هواپیمای فضایی استفاده کرده یا چند نمونه از این وسیله در اختیار دارد.

شن‌لونگ تاکنون دست‌کم ۹ محموله ناشناخته را در مدار زمین رها کرده است. این اجسام به احتمال زیاد ماهواره‌های کوچکی به نام کیوب‌ست هستند، اما هدف از استقرار آن‌ها همچنان مشخص نیست.

آخرین جسم در ژوئن امسال در مدار قرار گرفت؛ بااین‌حال، جاناتان مک‌داول، اخترشناس فعال در زمینه ردیابی فضاپیماها، به‌تازگی احتمال داد که شن‌لونگ جسم مذکور را بازیابی کرده و سپس در اواخر اوت دوباره رها کرده باشد. این عملیات ممکن است با استفاده از بازوی رباتیک انجام شده باشد.

گزارش جدید همچنین اشاره می‌کند که هواپیمای فضایی چین در نوامبر ۲۰۲۲، در جریان دومین مأموریت خود، ظاهراً در کنار یک ماهواره مانور داده است. فاصله دو وسیله در مقطعی به حدود ۱۰۰ متر رسید و حتی این احتمال مطرح شده است که هواپیمای فضایی ماهواره کوچک‌تر را گرفته و سپس دوباره رها کرده باشد.

این رویداد می‌تواند از نظریه‌ای پیشین پشتیبانی کند که براساس آن، هدف اصلی شن‌لونگ انجام عملیات ملاقات مداری و مانور در مجاورت سایر فضاپیماها است. بر این اساس، محموله‌هایی که این وسیله در مدار رها می‌کند ممکن است اهدافی برای تمرین مانورهای نزدیک‌شدن و عبور از کنار دیگر اجرام فضایی باشند.