تونل زمان

روزی که اولین نسخه ویندوز عرضه شد؛ ۲۹ آبان

سال‌ها پیش در چنین روزی ویندوز ۱ عرضه شد، زاریا بنای ایستگاه فضایی را گذاشت و هابل مرزهای جهان شناخته‌شده را عقب راند. گاهی یک تغییر بزرگ نه با اختراعی پیچیده، بلکه با دیدن الگویی پنهان در دل بی‌نظمی یا پیدا کردن راهی ساده برای حل یک مشکل روزمره آغاز می‌شود. ا…

6 دقیقه مطالعه
  • پشتیبانی شبکه
  • سال
  • جهان
  • داد
  • ویندوز
  • پیش
  • Wikimedia
  • Commons
روزی که اولین نسخه ویندوز عرضه شد؛ ۲۹ آبان

خلاصه تحلیلی خبر

سال‌ها پیش در چنین روزی ویندوز ۱ عرضه شد، زاریا بنای ایستگاه فضایی را گذاشت و هابل مرزهای جهان شناخته‌شده را عقب راند. گاهی یک تغییر بزرگ نه با اختراعی پیچیده، بلکه با دیدن الگویی پنهان در دل بی‌نظمی یا پیدا کردن راهی ساده برای حل یک مشکل روزمره آغاز می‌شود. ا…

موضوعات اصلی: پشتیبانی شبکه، سال، جهان، داد، ویندوز، پیش

ترکیبی از تصاویر تاریخی شامل بیل گیتس، ماهواره زاریا و یک دانشمند بزرگ

سال‌ها پیش در چنین روزی ویندوز ۱ عرضه شد، زاریا بنای ایستگاه فضایی را گذاشت و هابل مرزهای جهان شناخته‌شده را عقب راند.

گاهی یک تغییر بزرگ نه با اختراعی پیچیده، بلکه با دیدن الگویی پنهان در دل بی‌نظمی یا پیدا کردن راهی ساده برای حل یک مشکل روزمره آغاز می‌شود. از هندسه‌ای که شکل‌های نامنظم طبیعت را قابل‌فهم می‌کند تا مکثی کوتاه که می‌تواند جان انسان‌ها را در یک تقاطع نجات دهد، بسیاری از دستاوردهای ماندگار علم و فناوری از همین نگاه متفاوت به مسائل اطرافمان ریشه گرفته‌اند. گاهی هم یک پنجره‌ی کوچک روی صفحه‌ی کامپیوتر یا سازه‌ای در مدار زمین، آغاز تحولی بزرگ‌تر می‌شود.

در تونل زمان امروز، از تولد بنوا مندلبرو و شکل‌گیری هندسه‌ی فراکتال می‌گوییم؛ پرتاب زاریا و آغاز ساختایستگاه فضایی بین‌المللیرا مرور می‌کنیم و به سراغ چراغ راهنمایی گرت مورگان می‌رویم که با افزودن یک مرحله‌ی مکث، ایمنی تقاطع‌ها را بهبود داد. در ادامه، ادوین هابل و کشف جهان فراتر ازراه شیریرا می‌شناسیم و در پایان، به انتشار نخستین نسخه‌ی ویندوز می‌رسیم؛ نرم‌افزاری که مسیر کار با کامپیوترهای شخصی را تغییر داد.

Steve Jurvetson / Wikimedia Commons / CC BY 2.0

هرچه خط‌کش کوچک‌تر شود، طول خط ساحلی بیشتر به نظر می‌رسد. همین معمای ظاهرا ساده به قلب کاربنوا مندلبروراه می‌برد؛ ریاضی‌دانی که ۱۰۲ سال پیش در ورشو زاده شد و در ۱۲ سالگی همراه خانواده‌اش به فرانسه مهاجرت کرد. مسیر تحصیلی او پس از جنگ از دانشگاه پاریس تا مؤسسه‌ی فناوری کالیفرنیا امتداد یافت.

در جهان مندلبرو، بی‌نظمی هم می‌تواند الگویی تکرارشونده داشته باشد

مندلبرو از سال ۱۹۵۸ در مرکز پژوهشی توماس جی. واتسون آی‌بی‌ام، کامپیوتر را به ابزاری برای دیدن الگوهای پنهان بدل کرد. نویز خطوط مخابراتی، نوسان‌های اقتصادی و شکل ابرها ظاهرا بی‌نظم بودند، اما در مقیاس‌های گوناگون شباهت‌هایی تکرارشونده نشان می‌دادند. او در سال ۱۹۷۵ واژه‌ی «فراکتال» را ساخت و هفت سال بعد کتاب «هندسه‌ی فراکتالی طبیعت» را منتشر کرد.

فراکتال‌ها امروز فقط تصاویر رنگارنگ ریاضی نیستند. گرافیک رایانه‌ای برای ساخت کوه و ابر از آن‌ها بهره می‌گیرد، طراحی بعضی آنتن‌های فشرده بر هندسه‌ی فراکتالی تکیه دارد و پژوهشگران اقلیم با کمکشان ساختارهای پیچیده‌ی طبیعت را بررسی می‌کنند.

Wikimedia Commons / Public domain

موشک Proton-K از دشت سرد بایکونور برخاست و تنها حدود ۹ دقیقه بعد، زاریا را در مدار زمین رها کرد. نام روسی ماژول به‌معنای «سپیده‌دم» بود؛ نامی برازنده برای قطعه‌ای که ۲۸ سال پیش ساخت ایستگاه فضایی بین‌المللی را آغاز کرد.

زاریا با بودجه‌ی آمریکا در روسیه ساخته شد؛ ترکیبی سیاسی و مهندسی که چند سال پس از پایان جنگ سرد، معنایی فراتر از یک پرتاب فضایی داشت. ماژول حدود ۱۹٬۳۲۳ کیلوگرم جرم، ۱۲٫۶ متر طول و ۴٫۱ متر قطر داشت. صفحات خورشیدی و آنتن‌هایش پس از رسیدن به مدار باز شدند تا توان، ارتباطات و کنترل جهت هسته‌ی نوپای ایستگاه را فراهم کنند.

ماژول Unity بعدها پرتاب شد و فضانوردان آن را اندکی بعد به زاریا پیوند دادند. آزمایشگاهی که از اتصال همان دو قطعه شکل گرفت، به یکی از پیچیده‌ترین همکاری‌های علمی بشر بدل شد و نشان داد رقبای دیرینه می‌توانند صدها کیلومتر بالاتر از زمین، یک سازه‌ی مشترک را زنده نگه دارند.

Garrett Morgan / Wikimedia Commons / CC0

برخورد یک خودرو با درشکه در برابر چشمان گرت مورگان، خیابان را از مسئله‌ای روزمره به مسئله‌ای مهندسی تبدیل کرد. در دهه‌ای که خودروها، عابران و درشکه‌ها یک تقاطع را با قواعدی ناهماهنگ تقسیم می‌کردند، فرمان ساده‌ی حرکت یا توقف همیشه برای جلوگیری از تصادف کافی نبود.

گاهی مهم‌ترین فرمان خیابان نه حرکت است و نه توقف، بلکه مکث

اداره‌ی ثبت اختراع آمریکا ۱۰۳ سال پیش امتیاز شماره‌ی ۱٬۴۷۵٬۰۲۴ را به طرح مکانیکی مورگان داد. نوآوری اصلی، وضعیتی میان حرکت و توقف بود که رفت‌وآمد را در همه‌ی جهت‌ها موقتا می‌بست تا تقاطع تخلیه شود. مورگان نمونه‌ی عمومی دستگاه را در ویلوبی اوهایو به نمایش گذاشت و بعد حقوق فناوری را به بهای ۴۰ هزار دلار به جنرال الکتریک فروخت.

مورگان نخستین سازنده‌ی چراغ راهنمایی نبود؛ اما ایده‌ی مکث ایمن او بخشی مهم از تکامل کنترل تقاطع‌ها شد. فاصله‌ای که امروز میان جریان‌های متقاطع ایجاد می‌شود، همان منطق احتیاطی را دنبال می‌کند؛ هرچند حسگرها، دوربین‌ها و نرم‌افزارهای شهری جای اهرم دستی را گرفته‌اند.

Johan Hagemeyer / Wikimedia Commons / Public domain

ادوین پاول هابلپیش از آنکه شب‌هایش را در رصدخانه بگذراند، حقوق خوانده و مدتی وکالت کرده بود. سرنوشت حرفه‌ای او سرانجام به تلسکوپ ۲٫۵۴ متری هوکر در رصدخانه‌ی مانت ویلسون گره خورد؛ جایی که نقطه‌ای نورانی در آندرومدا، اندازه‌ی جهان شناخته‌شده را دگرگون کرد.

آندرومدا جهان را از یک کهکشان به پهنه‌ای بی‌شمار بدل کرد

هابل که ۱۳۷ سال پیش در میزوری به دنیا آمد، ستاره‌های متغیر قیفاووسی را در آندرومدا شناسایی کرد. روشنایی دوره‌ای چنین ستاره‌هایی امکان برآورد فاصله را می‌داد و محاسبات نشان داد آندرومدا بسیار دورتر از مرزهای راه شیری قرار دارد. جهان دیگر یککهکشانتنها نبود، بلکه پهنه‌ای پر از کهکشان‌های مستقل به شمار می‌رفت.

او در سال ۱۹۲۹ رابطه‌ی میان فاصله‌ی کهکشان‌ها و سرعت دورشدنشان را منتشر کرد و شواهد رصدی جهان در حال انبساط را استوارتر ساخت. تلسکوپ فضایی هابل با آینه‌ی ۲٫۴ متری از سال ۱۹۹۰ نام او را بر فراز جو زمین حمل می‌کند و همچنان همان میراث را ادامه می‌دهد؛ عقب‌راندن مرز آنچه بشر می‌تواند ببیند.

Tandy Corporation / Wikimedia Commons / Public domain

دو درایو فلاپی، یککارت گرافیکو دست‌کم ۲۵۶ کیلوبایت فضای ذخیره‌سازی برای ورود به دنیای تازه‌ی مایکروسافت کافی بود. ویندوز ۱ با دو سال تاخیر نسبت‌به معرفی اولیه و با قیمت ۹۹ دلار به بازار آمریکا رسید؛ محصولی که ۴۱ سال پیش کوشید کار با MS-DOS را دیداری‌تر وماوسرا به ابزاری روزمره تبدیل کند.

ویندوز ۱ موفقیتی بزرگ نبود، اما آغاز یک عادت جهانی شد

پنجره‌ها در ویندوز ۱ روی هم قرار نمی‌گرفتند و به‌شکل کاشی‌وار کنار یکدیگر می‌نشستند. Paint، Notepad، Calculator و بازی Reversi بخشی از بسته بودند. کاربر می‌توانست به‌جای حفظ‌کردن همه‌ی فرمان‌ها، میان منوها و نمادها حرکت کند؛ تجربه‌ای ابتدایی که در مقایسه با دسکتاپ‌های امروزی محدود به نظر می‌رسد.

نسخه‌ی نخست فروش خیره‌کننده‌ای نداشت و جهش تجاری خانواده‌ی ویندوز چند سال بعد رخ داد. اهمیت Windows 1.0 بیشتر در شروع مسیری نهفته بود که رابط گرافیکی، نرم‌افزارهای سازگار و عادت‌های کاری میلیون‌ها کاربر را شکل داد. پنجره‌ی کوچک سال ۱۹۸۵ سرانجام به یکی از بزرگ‌ترین اکوسیستم‌های رایانه‌ی شخصی باز شد.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.