تونل زمان - ۹ آبان؛ روزی که سکونت انسان در فضا دائمی شد!

تاریخ در هر روز ورق می‌خورد، اما بعضی اتفاق‌ها آن‌قدر مهم‌اند که ردپایشان تا امروز در زندگی ما باقی مانده است؛ از نوری که در رشته‌های باریک شیشه هزاران کیلومتر سفر می‌کند تا فضانوردی که در تنهاییِ پشت ماه، راه بازگشت هم‌تیمی‌هایش را حفظ می‌کرد. گاهی یک پرسش ساده، گاهی مسئولیتی دور از چشم و گاهی رقابت دو مخترع، نقطه‌ی آغاز تحولی بزرگ در جهان می‌شود.

در تونل زمان امروز، به سراغ روزهایی در تاریخ می‌رویم که مسیر فناوری، علم و اکتشافات فضایی را تغییر دادند؛ از تولد مردی که با هدایت نور، پایه‌های ارتباطات مدرن را بنا کرد و مخترعی که در روشن‌شدن جهان سهمی کمتر از ادیسون نداشت تا آغاز اقامت دائمی انسان در ایستگاه فضایی بین‌المللی و داستان فضانوردی که تنها عضو ماموریت آپولو ۱۱ بود که روی ماه قدم نگذاشت.

۱۰۰ سال پیشنارین‌درسینگ کاپانیدر موگای پنجاب به دنیا آمد؛ کودکی که پاسخ آموزگارش درباره‌ی حرکت مستقیم نور را نپذیرفت. همان تردید ساده بعدها او را به کالج سلطنتی لندن رساند تا زیر نظرهارولد هاپکینزراهی برای هدایت نور در رشته‌های باریک شیشه پیدا کند.

نور هدایت‌شده در آزمایشگاه، سرانجام به درون کابل‌های زیردریایی، شبکه‌های پرظرفیت و ابزارهای تصویربرداری پزشکی راه یافت. بخش بزرگی از اینترنت امروزی بر همان اصل ظریف تکیه دارد؛ نور به دیواره‌ی رشته می‌رسد، بازتاب می‌کند و اطلاعات را هزاران کیلومتر جلو می‌برد.

مایکل کالینزدر آن دقایق نه بهآرمسترانگوآلدریندسترسی داشت و نه به مرکز کنترل؛ انسانی تنها در سوی پنهان ماه که باید مسیر ماژول فرماندهی آپولو ۱۱ را دقیق نگه می‌داشت.

آرمسترانگ و آلدرین بدون کلمبیا راهی برای بازگشت به زمین نداشتند. نقش کالینز یادآوری می‌کند که نخستین قدم روی ماه فقط داستان دو جفت چکمه بر خاک نبود؛ موفقیت ماموریت به فضانوردی وابسته بود که دور از دوربین‌ها، راه خانه را باز نگه داشت.

روایت مشهور لامپ اغلب همه‌ی نور صحنه را رویتوماس ادیسونمی‌اندازد؛ اماجوزف ویلسون سوانهم‌زمان در بریتانیا رشته‌ی کربنی خود را به روشنایی رسانده بود. سوان که ۱۹۸ سال پیش در ساندرلند متولد شد، چراغش را در سال ۱۸۷۸ نمایش داد و در ۱۸۸۱ تولید تجاری آن را آغاز کرد.

رقابت سوان و ادیسون سرانجام در ۱۸۸۳ به ادغام کسب‌وکارهای بریتانیایی آن‌ها انجامید. سوان در عکاسی نیز رد پایی ماندگار گذاشت و فرایند چاپ کربنی را در ۱۸۶۴ ثبت کرد. زندگی او روایت تک‌قهرمانه‌ی اختراع را کنار می‌زند و جای آن شبکه‌ای از آزمایش‌ها، رقابت‌ها و پیشرفت‌های هم‌زمان می‌نشاند.

ایستگاه فضایی بین‌المللی هنوز مجموعه‌ی کوچکی از چند ماژول بود که سایوز TM-31 (Soyuz TM-31) از بایکونور برخاست.ویلیام شپردیوری گیدزنکوو سرگئی کریکالفدو روز بعد دریچه‌ی ایستگاه را گشودند و نخستین اقامت بلندمدت آن را آغاز کردند.

پرتاب ۲۶ سال پیش مرزی تاریخی ساخت. از زمان ورود نخستین خدمه، حضور انسان در مدار پایین زمین قطع نشده و ایستگاه از چند ماژول نیمه‌کاره به آزمایشگاهی بزرگ برای پژوهش درباره‌ی بدن انسان، مواد، زیست‌شناسی و فناوری‌های فضایی بدل شده است. ماندگاری آن بیش از هر چیز به همکاری کشورهایی وابسته ماند که روی زمین همیشه هم‌نظر نبودند.